Γνωρίζετε κάποιους σε μια παρέα. Ας τους ονομάσουμε συμβατικά Αρχέλαο και Λουίζα. Τους ρωτάτε με τί ασχολούνται: «Είμαι μηχανικός/μαθηματικός/χημικός/βιολόγος κλπ» θα σάς πει ο Αρχέλαος· «Είμαι ιστορικός/φιλόλογος/ανθρωπολόγος κλπ» θα σας πει η Λουίζα. Όχι ότι δεν συμβαίνει το αντίστροφο, εάν και είναι σπανιότερο. Γενικότερα αυτά τα fixations να δείχνουν προβλήματα στο εκπαιδευτικό μας σύστημα, όπως αντιστοίχως και στο οικονομικό με τις πάρα πολλές γυναίκες, που θέλουν πάση θυσία να εργασθούν ως εκπαιδευτικοί, αλλά αυτά ξεφεύγουν από τον σκοπό της ανάρτησης αυτής.

Ο Αρχέλαος και η Λουίζα θα συμμετάσχουν στην παρέα θα κάνουν πλάκες και ξαφνικά η συζήτηση θα φτάσει στο νέο βιβλίο του Χ συγγραφέα. Η Λουίζα ενθουσιασμένη θα ακούσει ή θα μιλησει για την δυναμική του συγγραφέα, για την άρτια ψυχολόγηση των ηρώων, για τις ποιητικές εικόνες κλπ. Πολύ πιθανόν τότε ο Αρχέλαος να χασμουριέται και να σκέφτεται, τί μ******* ακούει. Σε κάποια άλλη στιγμή η συζήτηση μπορεί να μεταφερθεί στο τί δυνατότητες δίνουν οι νέοι ημιαγωγοί, θέματα μηχανικής, μαθηματικών κλπ, όπου τότε ο βαριεστημένος θα είναι η Λουίζα.

Πριν από λίγο καιρό, λοιπόν, παρακολούθησα μια συνάντηση της Ομάδας Θαλής και Φίλοι με θέμα την μαθηματική λογοτεχνία. Οι Απόστολος Δοξιάδης και Τεύκρος Μιχαηλίδης με έναν εξυπνο θεατρικό τρόπο προσπάθησαν να πείσουν το κοινό τους ότι (δεν) υπάρχει μαθηματική λογοτεχνία. Σαφής απάντηση δεν δόθηκε και προφανώς σκοπός της διαλογικής διάλεξης ήταν ο κάθε ακροατής να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα.

Προφανώς στον χώρο της «μαθηματικής λογοτεχνίας» δεν θα μπορούσαμε να συμπεριλάβουμε τα έργα της εκλαϊκευμένης επιστήμης. Πολλές φορές δεν αφορούν τα μαθηματικά, αλλά τις φυσικές επιστήμες· επίσης δεν αφηγούνται μια ιστορία, αλλά συνήθως μια θεωρία (ή έστω την ιστορία της διαμόρφωσής της κλπ) με τα εργαλεία της καθημερινής γλώσσας, που την αντιλαμβάνονται οι περισσότεροι, αντί για την εξειδικευμένη γλώσσα των μαθηματικών, που την αντιλαμβάνονται οι λιγότεροι. Δεν αναφέρονται, λοιπόν, αμιγώς στα μαθηματικά, όπου τότε ενδεχομένως θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για μαθηματική λογοτεχνία, αλλά για επιστήμες, που έχουν τα μαθηματικά ως βασικό τους εργαλείο. Ίσως στο πλαίσιο της μαθηματικής λογοτεχνίας να ενέτασσα βιβλία, που παραθέτουν και βιογραφικά στοιχεία του Χ ήρωα, που διατύπωσε μια μαθηματική θεωρία παραλληλίζοντάς την με την εξέλιξη του προσωπικού του βίου σε ένα είδος Bildungsroman.

Δεν νομίζω ότι στον χώρο της μαθηματικής λογοτεχνίας θα μπορούσαμε να εντάξουμε έργα όπου κάποιος ήρωας ή κάποιοι παράπλευροι ρόλοι είναι μαθηματικοί, εάν αυτό δεν επηρεάζει ουσιαστικά την εξέλιξη και την δράση του έργου. Εάν η εξέλιξη της ιστορίας ήταν ίδια είτε ο υποθετικός ήρωας ήταν μαθηματικός, είτε θεολόγος, τότε δεν μπορούμε να μιλάμε για «μαθηματική λογοτεχνία».

Έστω, λοιπόν, ότι με κάποιον τρόπο βρήκαμε το «μαθηματική». Ως προς το «λογοτεχνία», τί μπορούμε να πούμε; Σίγουρα δεν μπορούμε να μιλάμε για το ανάλογο της μεγάλης κλασσικής λογοτεχνίας. Ούτε για λογοτεχνία, που αναπτύσσει χαρακτήρες, δείχνει ψυχολογικά διλήμματα. Οι χαρακτήρες είναι πιο απλοί. Οι κακοί είναι κακοί, οι καλοί καλοί και συνήθως υπάρχει μια περιπέτεια. Βέβαια, εδώ θα μπορούσε να αναρωτηθεί κάποιος, γιατί να είναι λογοτεχνία μόνο αυτή, που αναπτύσσει χαρακτήρες και όχι αυτή, που περιγράφει περιπέτειες κλπ.

Μήπως, λοιπόν, δεν είναι ούτε «μαθηματικα», αλλά ούτε και «λογοτεχνία», αλλά ένα ιδιαίτερο κειμενικό είδος; Και εάν συμβαίνει αυτό, μήπως τελικά δεν αξίζει να τα διαβάζουμε, αλλά είναι απλώς ένα κόλπο του εκδοτικού marketing; Να σάς πω την αλήθεια, δεν με ενδιαφέρει: ούτε εάν είναι ή όχι λογοτεχνία, ούτε εάν είναι ή όχι νέο κειμενικό είδος, ούτε και εάν είναι κόλπο ή όχι του marketing. Άσχετα με όλους τους (περι)ορισμούς εμένα μού αρέσει. Σε άλλους όχι και αυτό είναι κάτι προφανώς το σεβαστό.

Ίσως στο τέλος να πρέπει να το προσεγγίσουμε με όρους «σκοπού» ή «στόχου». Εάν ο Αρχέλαος και η Λουίζα, που αναφέραμε στην αρχή, άρχιζαν να ενδιαφέρονται για την λογοτεχνία και τα μαθηματικά ή την επιστήμη αντιστοίχως, τότε θα μπορούσαμε να θεωρήσουμε το genre ως ευρύτερα επιτυχημένο. Ας μην ξεχνάμε, και ελπίζω να κάνω λάθος και τα πράγματα να έχουν αλλάξει σε σχέση με τότε που πήγαινα εγώ σχολείο, το εκπαιδευτικό μας σύστημα, παρά τα όσα λέει ή και επιθυμεί, στο τέλος σπρώχνει τους μεν των τάχα «θεωρητικών» επιστημών και τους δε των τάχα «θετικών» επιστημών να μην ασχολούνται παρά μόνο με το στενό τους πεδίο. με αποτέλεσμα οι μεν π.χ να μην ξέρουν τί είναι η τριφωσφορική αδενοσίνη και οι δε, πώς ορθογραφείται η λέξη /sinimenos/ κλπ.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s