Θα σάς εξομολογηθώ κάτι: Αρχίζω και κουράζομαι. Είναι αλήθεια ότι σε κάθε βιβλίο παρατηρώ είτε μια δική μου κούραση γύρω στο μέσον του έργου, είτε είναι εγγενής από την ίδια την πένα του συγγραφέα· και όταν αναφερόμαστε σε ένα έργο, το οποίο αποτελείται από επτά τόμους, ο τέταρτος τόμος είναι προφανώς μοιραίος από την άποψη της κούρασης του αναγνώστη, εάν και για να είμαστε ειλικρινείς ο κάθε τόμος δεν αποτελείται από τον ίδιο αριθμό σελίδων. Και σε αυτόν τον τόμο, ο συγγραφέας αναλώνεται σελίδες επί σελίδων για γεύματα και συναντήσεις σε διάφορα κοσμικά σαλόνια και το πώς τα μέλη τους ασχολούνταν μεταξύ άλλων με το πρωτόκολλο, το εάν θα ήταν σωστό να παρουσιασθεί κάποιο άτομο σε κάποιο ανώτερο και πώς κλπ. Ίσως αυτό να είναι, όμως, και το ειρωνικό σχόλιο του συγγραφέα. Σ’ έναν κόσμο, που άλλαζε -και που σύντομα θα βίωνε και έναν βίαιο, τον Πρώτο Παγκόσμιο, Πόλεμο- μέλημα κάποιων ήταν το εάν έπρεπε κάποιος να προσφωνήσει «υψηλοτάτη» μια δούκισσα παρουσία μια πριγκήπισσας και στο να διατρανώσουν την αξία τους, επειδή κάποιος πρόγονός τους έτυχε να έχει τιμηθεί από κάποιον βασιλιά.

Στο βιβλίο έχουμε μπει στον εικοστο αιώνα, εάν και αυτός συνυπάρχει με τον 19ο. Υπάρχουν άμαξες με άλογα, αλλά τώρα συναντάμε και το αυτοκίνητο. Όπως και ο ανελκυστήρας, φαίνεται πως εκείνη την εποχή χρειαζόταν τον ειδικό του. Υπάρχει επίσης αναφορά και στο αεροπλάνο. Το ιδιαίτερο, όμως, αυτού του τόμου είναι ότι πιάνει το θέμα της ομοφυλοφιλίας με κεντρικό άξονα στο θέμα αυτό τον  Palamède de Guermantes βαρώνο Charlus. Ο βαρώνος Charlus κάτω από τους τίτλους, τις ισχυρές συγγένειες κλπ δεν είναι τίποτα άλλο παρά ένας χυδαίος. Όχι για τον σεξουαλικό του προσανατολισμό, αλλά επειδή φαίνεται να εκμεταλλεύεται την θέση και την ισχύ του για να βρει ικανοποίηση. Ομοφυλοφιλικές τάσεις παρουσιάζει και η Αλμπερτίν, η κοπέλα με την οποία είναι ερωτευμένος ο αφηγητής, με την οποία φαίνεται να μην έχει ακόμα ολοκληρώσει την σχέση του. Όπως και με τους προηγούμενους τόμους, όταν η Αλμπερτίν βρίσκεται κοντά ο συγγραφέας νοιώθει να μην την θέλει, λες και είναι η απομάκρυνση, που τής δίνει αξία.

Προφανώς, η ομοφυλοφιλία περιγράφεται με τα μέτρα, τις γνώσεις και τις προκαταλήψεις της τότε εποχής. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, δεν υπάρχει αυτή η σεξουαλική «αυτιστική ματιά», που είχα διακρίνει σε κάποιο μυθιστόρημα του σχετικού genre, το οποίο και παράτησα μετά από λίγες σελίδες, αφού σκεφτόμουν «Ώχου, δεν μπορεί να τού κάτσει ο γκόμενος και μας έχει πρήξει να τον περιγράφει και πώς φαντασιωνόταν τους κοιλιακούς του». Κάτι τέτοιο δεν υπάρχει στον συγκεκριμένο τόμο του Προυστ. Η ομοφυλοφιλία υπάρχει, μάς λέει. Τόσο απλά. Πάντως, από την άλλη, δεν αδικώ και τον συγγραφέα του βιβλίου, το οποίο παράτησα. Η ομοφυλοφιλία συνεχίζει να είναι κυρίως αρνητικά στιγματισμένη (ούτε καν αδιάφορη), που ένας συγγραφέας δεν μπορεί παρά να γράψει με «αυτιστικό» τρόπο, αντί να γράψει μια ιστορία, όπου απλώς οι ήρωές του είναι ομοφυλόφιλοι, ή υπάρχουν και τέτοιοι.

Σε έναν τέτοιον εκτεταμένο έργο είναι πλέον εύκολο να χαθείς και να προσπεράσεις άκρως ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις. Εξάλλου, το επεισόδιο με τις μαντλέν και τις αναμνήσεις, που αυτές ξυπνάνε και που έχουν γίνει αντικείμενο μελέτης από φιλολόγους, ψυχιάτρους, νευρολόγους, ψυχολόγους κλπ είναι στον πρώτο τόμο, όπου ακόμα ο αναγνώστης είναι σε εγρήγορση και δεν έχει επέλθει η όποια κόπωση.

Μού έκανε εντύπωση και συγκράτησα, πάντως, μία που έχει σχέση με την γλώσσα και που στην ουσία λέει ότι το λάθος του χθες είναι το σωστό του σήμερα· και κατ’ αναλογίαν το λάθος του σήμερα το σωστό του αύριο.

Και η μομφή ήταν ιδιαίτερα κουτή, γιατί οι γαλλικές αυτές λέξεις, που τόσο περηφανευόμαστε να τις προφέρουμε σωστά, δεν είναι οι ίδιες τίποτ’ άλλο παρά βαρβαρισμοί, που έγιναν από Γαλάτες, οι οποίοι πρόφεραν λάθος τα λατινικά ή τα σαξωνικα, αφού η γλώσσα μας δεν είναι παρά η ελαττωματική προφορά των άλλων γλωσσών. (σ. 119)- Et ce reproche était particulièrement stupide, car ces mots français que nous sommes si fiers de prononcer exactement ne sont eux-mêmes que des «cuirs» faits par des bouches gauloises qui prononçaient de travers le latin ou le saxon, notre langue n’ étant que la prononciation défectueuse de quelques autres.

Η αλήθεια είναι ότι δεν πρέπει να είναι και πολύ σωστή η θέση ότι τα Γαλλικά είναι οι παρεφθαρμένες προφορές από τους Γαλάτες των γλωσσών των επήλυδων Λατίνων και Σαξώνων. Το «άλλων γλωσσών», όμως, μπορεί να σηκώσει συζητήσεις. Τα Γαλλικά του 14ου αιώνα είναι ίδια γλώσσα με αυτά του 19ου και με αυτά του 20ου; Ποιά η σχέση των αρχαίων Ελληνικών με τα νέα; Το να πει κανείς ότι πρόκειται περί ξένων γλωσσών, ίσως να είναι υπερβολή. Υπερβολή,όμως, πιθανόν να είναι και η θέση ότι πρόκειται για την ίδια απαράλλαχτη (ή από την αρνητική άποψη, απλώς ίδια αλλά παρηκμασμένη) γλώσσα.

Advertisements

2 responses »

  1. Ο/Η An-Lu λέει:

    Δεν είναι πάντως καθόλου τυχαίο το σχόλιο, μιάς και μέχρι το 17ο αιώνα αν θυμάμαι καλά (ίσως και το 18ο), κάθε περιοχή της Γαλλίας είχε τόσο διαφορετικά ιδιώματα, που φάνταζαν σχεδόν σαν ξένες γλώσσες οι μεν των δε….

    • Ο/Η Ντροπαλός λέει:

      Καλημέρα,
      Δεν διαφωνώ μαζί σου. Υπήρχαν τότε και (κυρίως και) μιλιούνταν πολλά Γαλλικά σε σχέση με σήμερα. Λέγεται δε ότι ανάμεσα στις προσπάθειες των Γάλλων (αλλά και άλλων εθνικών Κρατών) να καταπιέσουν τις διαλέκτους/τοπικές γλώσσες για χάρη της «εθνικής» ήταν να τις συνδέσουν με αρνητικές συμπεριφορές: πχ απαγορεύεται το πτύειν και το ομιλείν Patois. Νομίζω μάλιστα ότι υπήρχε και ένας Γάλλος Υπουργός ο οποίος είχε πει ότι κάθε μαθητής της Γαλλίας (που θα μιλάνε φυσικά την ίδια γλώσσα) θα έχουν ανοικτά τα βιβλία τους στο ίδιο βιβλίο, στην ίδια σειρά και στην ίδια λέξη ταυτόχρονα.
      Τέλος πάντων, εάν και δεν διαφωνώ ως προς την πολλαπλότητα των διαλέκτων μαζί σου, έχω την εντύπωση ότι ο συγγραφέας αναφέρεται ειδικά στα «επίσημα» Γαλλικά και στην καταγωγή και εξέλιξή τους και όχι σε όλες τις διαλέκτους της γλώσσας αυτής.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s