Με  σηκωμένο το φρύδι, με βλέμμα αφ’ υψηλού και ενδεχομένης απαξίωσης πολλοί δηλώνουν: «Εγώ δεν βλέπω τηλεόραση. Δεν είναι ότι μού λείπει χρόνος. Απέχω συνειδητά από αυτήν». «Μάλιστα! Μπράβο! Συγχαρητήρια!», ανταπαντώ και το κάνω χωρίς κανένα ίχνος ειρωνίας, διαφωνώντας, όμως, με αυτό το αφ’ υψηλού ύφος.

Όμως, κατά πόσο είναι ειλικρινές αυτό το «δεν βλέπω τηλεόραση» στην ευρύτερή του έννοια; Σε πόσους η τηλεόραση είναι πραγματικά μονίμως κλειστή (και βγαλμένη από την πρίζα, ώστε να μην σπαταλάται και άσκοπο ρεύμα αναμονής;.). Πολλοί στο «δεν βλέπω…» εννοούν πως δεν βλέπουν την τηλεόραση, που προσφέρουν τα ελληνικά και ξένα δημόσια κανάλια, ή τα συνδρομητικά, αλλά αντιθέτως τού δίνουν και καταλαβαίνει στα dvd: είτε αυτά, που αγόρασαν, είτε αυτά, που νοίκιασαν, κατέβασαν κλπ. Ειρήσθω εν παρόδω δεν μπορώ να καταλάβω, αναφορικά με τα σήριαλ, πολλές φορές την πρεμούρα και την υπερηφάνεια κάποιων να δουν πρώτοι επεισόδια σήριαλ, που θα προβληθούν ή προβάλλονται στην τηλεόραση: «Βλέπω τον 3ο κύκλο του Χ σήριαλ, ενώ η τηλεόραση βρίσκεται μόλις στον πρώτο! Πηγαίνω σχεδόν παράλληλα με τις ΗΠΑ!» λένε κάποιοι. Ε και; Υποθέτω, για να ξαναπιάσουμε την συζήτηση, ότι οι θεατές των dvd θεωρούν ότι έχουν μεγαλύτερη επιλογή από αυτούς, που βλέπουν τηλεόραση. Δεν ξέρω κατά πόσο αληθεύει. Οι θεατές της τηλεόρασης, μπορούν να κάνουν ένα προσαρμόσιμο πρόγραμμα από τις περιορισμένες επιλογές των καναλιών, που τους προσφέρονται και εάν δεν διαθέτουν τεχνολογίες καθυστέρησης προβολής, εγγραφής κλπ περιορίζονται από τον χρόνο μετάδοσης. Αντιστοίχως, οι θεατές dvd μπορούν να διαμορφώσουν προσαρμόσιμο πρόγραμμα από τις αντίστοιχες περιορισμένες επιλογές των dvd. Μπορεί να είναι περισσότερες από αυτές της τηλεόρασης, αλλά δεν είναι ανεξάντλητες. Επίσης, ακόμα και οι θεατές των dvd δεν μένουν ανεπηρέαστοι από το επίσημο ή ανεπίσημο marketing των σχετικών προϊόντων. Γιατί πολλές φορές οι μη-θεατές της τηλεόρασης, αλλά του dvd υποννοούν και αυτό: «Εγώ δεν παρασύρομαι από αυτά, που μού σερβίρουν». Μα και πάλι σού σερβίρουν και εσύ επιλέγεις. Φαντάζομαι ότι αυτός είναι ο σκοπός του marketing και πως δεν είναι και κάτι απαραίτητα κακό.

Άλλοι θα πουν εναλλακτικά/συμπληρωματικά κάτι του στυλ: «Δεν βλέπω τηλεόραση. Το επίπεδο είναι χαμηλό. Ευτυχώς υπάρχει και το internet!» Ευτυχώς υπάρχει και μπορείς να δεις εκείνο το βιντεάκι με την γκομενίτσα, που της σπάει το τακούνι πέφτει φαρδιά πλατιά κάτω, τής ανασηκώνεται η φούστα και βλέπεις ότι φορά αταίριαστο string. Πολύ lol βρε αδερφάκι μου -και παρεμπιπτόντως ωραίος κ****- για αυτό το προωθείς σε όλους σου τους φίλους και γνωστούς και το ξαναλαμβάνεις από αυτούς σε έναν αέναο κύκλο. Στο internet , η ελευθερία επιλογής φαίνεται να είναι και προφανώς θα είναι μεγαλύτερη, υπάρχει και το user generated content, αλλά αυτό δεν σημαίνει, πως όλο το περιεχόμενο του internet είναι αξιόλογο. Επίσης, αυτό που στην τηλεόραση είναι χαμηλού αισθητικού επιπέδου κλπ (π.χ σταρλετίτσες που μαλλιοτραβιούνται, κλπ) είναι και στο Internet αναλόγου επιπέδου, όσες cult αναβαθμίσεις και εάν προσπαθήσει να κάνει κανείς. Πολύ πιθανόν να δει κανείς στο Internet και «ανεβασμένα» αποσπάσματα ή και εκπομπές της τηλεόρασης trash. Φυσικά θα το «μεταμφιέσει» αναβαθμίσει νοητικά σκεπτόμενος ότι δεν το «παρακολουθεί», αλλά απλώς το «βλέπει» για να δει, τί «βλέπουν» οι άλλοι. Υπάρχει βέβαια, όπως αναφέραμε και πιο πάνω, και το user generated content: blogs, των οποίων η θεμελιώδης κειμενική μορφή τούς δίνει ένα αναβαθμισμένο status, podcasts και vidcasts. Η κειμενική μορφή δεν εγγυάται απαραίτητα ότι το περιεχόμενο θα είναι αξιόλογο, όσο για τα podcasts και ακόμα περισσότερο τα vidcasts πολλά από αυτά είναι αναλόγου επιπέδου με την trash tv. Όπως δε στην τηλεόραση τυχόν ενδιαφέρουσες εκπομπές (συνήθως λόγου) σε «μικρά κανάλια» θα πέσουν θύματα των φτωχών τους μέσων, έτσι και στο Internet. Εάν σκεφτεί κανείς ότι λογικά τα τεχνικά μέσα των blogger θα είναι φτωχότερα από αυτά των μικρών καναλιών μπορείτε να φαντασθείτε το αποτέλεσμα. Υποθέτω ότι ο vidcaster χρησιμοποιεί κάποια ερασιτεχνική κάμερα (ενδεχομένως και αυτή του υπολογιστή), ενώ το μικρό κανάλι έχει έστω κάποια «επαγγελματική». Και έπειτα, φυσικά, είναι τα φώτα κλπ. Επίσης υπάρχουν και τα βιντεο κλπ παιχνίδια, τα οποία και αυτά είναι δυνατόν να καταναλώσουν πολυ χρόνο και φυσικά και εκεί η επιλογή τους περιορίζεται από αυτά, που υπάρχουν.

Με λίγα λόγια, έχω την αίσθηση ότι σε πολύ λίγους ανθρώπους μένει η τηλεόραση -ή κάποια οθόνη γενικότερα- «κλειστή». Οι περισσότεροι που κάνουν τέτοιου είδους δηλώσεις το κάνουν για να αισθανθούν διακριτοί από τους άλλους (ανθρώπινη ανάγκη η διάκριση). Φυσικά, αυτή η προσέγγιση, αντί για την πραγματική προσπάθεια περιορισμού του διαρκούς κολλήματος σε μια οθόνη δεν φέρει αποτελέσματα. Συνεχίζουν και είναι «κολλημένοι», ή όπως γραψαμε και παραπάνω μπορεί να μη δουν κάτι βλακώδες στην τηλεόραση, θα δουν κάτι εξίσουν βλακώδες στο Internet.

Πρέπει να καταδικάσουμε, λοιπόν, την τηλεόραση το Internet, τους υπολογιστές και γενικότερα όλα τα οπτικοακουστικά μέσα.; Φυσικά και όχι. Η καταδίκη της τηλεόρασης κλπ ακολουθεί μία γραμμή σκέψης, που υπάρχει παλαιόθεν, και που λίγο πολύ υποστηρίζει ότι κάθε νέα τεχνολογία και κάθε νέο μέσο επικοινωνίας απειλεί την κοινωνική συνοχή, διαλύει την γλώσσα, αποβλακώνει τους νέους κλπ. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι ακόμα και τότε στην εποχή των σπηλαίων, όταν κάποιος σκέφτηκε να χαράξει, να σχεδιάσει κάτι στα βράχια σαν υπόμνηση ή σαν ό,τι άλλο (πχ για την θέση και την πορεία προς μια πηγή πόσιμου νερού) θα αντιμετωπίστηκε με σκεπτικισμό ότι αδυνατίζει την μνήμη κλπ. Αυτή η γραμμή σκέψης συμπληρώνεται συνήθως ότι οι πρότερες τεχνολογίες είναι ποιοτικά ανώτερες. Το ραδιόφωνο θεωρείται καλύτερο από την τηλεόραση και φυσικά πάνω από όλα ο έντυπος λογος και ιδιαίτερα το βιβλίο.

Προφανώς θα υπήρχαν και άλλοι πέρα από τον Πλάτωνα, οι οποίοι θα οικτίρισαν την τεχνολογία της γραφής έναντι του προφορικού λόγου, γενικότερα, όμως, θεωρείται ότι ο τυπωμένος λόγος είναι το επιστέγασμα του επικοινωνιακού κύρους. Τα γραπτά μένουν και τα λόγια πετάνε. Ο γραπτός λόγος θεωρείται πιο εμβριθής, πιο σοβαρός από τον προφορικό.  Στις συναλλαγές, όπου εμπεριέχεται αυξημένη διακινδύνευση, απαιτούμε γραπτή καταγραφή των δεσμεύσεων, των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων, δηλαδή συμβόλαια. Όλα αυτά προφανώς επειδή ο γραπτός λόγος «μένει» σε αντίθεση με τον προφορικό. Μπορούμε να ελέγξουμε τυχόν συνέπειες, ασυνέπειες και μεταβολές. Το περίεργο είναι ότι αυτό δεν συμβαίνει με την καταγραφή και αποθήκευση της εικόνας του ήχου, παρ’ όλο και που πάλι το υλικό «μένει». Θεωρούμε ότι ο γραπτός λόγος εξ ορισμού δεν ψεύδεται, σε αντίθεση με αυτόν της εικόνας και του ήχου, που ψεύδεται εξ’ ορισμού. Ακόμα και το αθωότερο κάδρο εμπεριέχει το ψεύδος: τί απέφυγε να συλλάβει ο φακός; Τί σκοπιμότητες είχε ο χειριστής του επιλέγοντας το τάδε κάδρο και όχι άλλο; Η δε τεχνική σύνθεση «μοντάζ» είναι άλλη μια απόδειξη της δολιότητας των οπτικοακουστικών μέσων. Φυσικά έχει και ο γραπτός λόγος το δικό του καδράρισμα/κροπάρισμα και μοντάζ. Φυσικά εκεί τα επαινούμε ως δυνατότητα επιλογής των πηγών, ικάνοτητα ανάλυσης και δημιουργικών συνθετικών ικανοτήτων.

Θα έπρεπε, λοιπόν να κλείσουμε τελείως την τηλεόραση και γενικότερα οποιαδήποτε οθόνη και να διαβάζουμε μόνο βιβλία ή έστω γενικότερα μόνο έντυπα; Η προφανής απαντηση είναι όχι. Δεν είναι κάθε περιεχόμενο της τηλεόρασης άθλιο, ούτε κάθε περιεχόμενο βιβλίου ισοδύναμο με την τελειότητα. Είναι προτιμότερο προφανώς να δει κανείς καλή τηλεόραση από το να διαβάσει ένα κακό βιβλίο. Επίσης μια «εκπομπή» πρωτότυπη ή όχι στο Internet δεν είναι απαραίτητα καλύτερη ή χειρότερη ποιοτικά από αυτήν σε μία τηλεοπτική οθόνη. Το ίδιο και με ένα κείμενο σε ένα κλασσικό έντυπο φορμά και σε μία οθόνη.

Σε προσωπικό επίπεδο -και χωρίς να ξέρω, εάν θα τα καταφέρω- θα προσπαθήσω να μειώσω το «κόλλημα» μου με την οθόνη, είτε είναι η τηλεοπτική είτε του υπολογιστή κλπ. Δεν ξέρω, εάν μπορώ να χειριστώ την υπερπληροφόρηση, εάν αξίζουν τα πάντα που διαβάζω και βλέπω ( ή εάν χάνονται από τον πληθωρισμό τους). Η ελληνική τηλεόραση, ειδικά, σε ό,τι αφορά το ενημερωτικό της κομμάτι, μού φαίνεται αρκετά καταθλιπτική, ανούσια, ότι με επιβαρύνει και πως δεν μού προσφέρει και κάτι το ιδιαίτερο. Πέρα, όμως, από την «ελληνική», αλλά και την «τηλεόραση», το κόλλημα σε μία οθόνη πολλές φορές αποπροσανατολίζει, σε κάνει να χάνεις τους στόχους σου, να μην μπορείς να τους ορίσεις και να αισθάνεσαι κάποιο κενό. Δεν λέω, λοιπόν, ότι θα «κόψω» την όποια μου επαφή με τις οθόνες, όποιου τύπου. Δεν είναι χρήσιμο εξάλλου. Εύχομαι και ελπίζω, όμως, να καταφέρω να κάνω καλύτερες επιλογές.

Advertisements

One response »

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s