Με το πρόσφατό του άρθρο στην Καθημερινή ο κ. Χρήστος Γιανναράς προβληματίζεται στο κατά πόσο συγκινούν πραγματικά τον Έλληνα τα λεγόμενα «εθνικά θέματα» ή απλώς αυτά αποτελούν αφορμές φτηνής και ανέξοδης ρητορείας. Ο επιφυλλιδογράφος υποψιάζεται ότι συμβαίνει το δεύτερο και αυτό το αποδίδει στα εξής: Πρώτον έχει επέλθει/επέρχεται μια παρακμή του πολιτισμού, της γλώσσας, της ιστορίας και φυσικά και του Κράτους, που εκφράζει αυτά. Επίσης, το ίδιο αυτό Κράτος έχει γίνει εχθρικό προς τους πολίτες με τα ρουσφέτια, την άδικη διοίκηση, τα προβληματικά πανεπιστήμια κλπ. Συνεπώς, για ποιόν λόγο θα έπρεπε ο Έλληνας να έχει πραγματικό ενδιαφέρον για τα «εθνικά θέματα» και μάλιστα για ποιόν λόγο θα έπρεπε να διακινδυνεύσει ακόμα και την ζωή του για αυτό το Κράτος; Αυτή είναι η απάντηση στο ρητορικό ερώτημα που απευθύνει προηγουμένως. Ο Έλληνας θα προτιμήσει την «ειρήνη» (καταναλωτική πλησμονή) με δουλεία από την ελευθερία με πόλεμο.

Ο κ. Γιανναράς είναι εκπρόσωπος του αντι-φιλελεύθερου, αντι-ατομικιστικού, κοινοτιστικού τρόπου σκέψης. Σεβαστή η άποψή του, εάν και διαφωνούμε μαζί του. Το καταθλιπτικά ενδιαφέρον άρθρο του μάς δημιουργεί ορισμένες απορίες:

1) Ο κ. Γιανναράς ήταν λειτουργός σε Πανεπιστήμιο της Ελλάδας. Ενδεχομένως να υπηρέτησε, ενώ δεν είχε συντελεσθεί ακόμα η «παρακμή» του ελληνικού πανεπιστημίου, ή ακόμα και να είχε ήδη συμβεί αυτό, ήταν και είναι χρέος του να υποδεικνύει τα «κακώς κείμενα». Όμως, δημιουργεί εντύπωση το γιατί δεν κατέθεσε σε ένδειξη διαμαρτυρίας τον τίτλο του «ομοτίμου», που κατέχει.

2) Είναι δύσκολο να δεχθούμε ότι ο επιφυλλιδογράφος αγνοεί πως ορισμένες συμβολικές κινήσεις δεν έχουν παραπάνω σημασία από την προφανή. Το ότι συνεχάρη ο πρόεδρος των ΗΠΑ τον νεοεκλεγέντα Πρωθυπουργό δεν σημαίνει ότι μήκαμε σε περίοδο υποτέλειας προς τις ΗΠΑ. Αντιστρόφως -και για να μην είμαστε άδικοι μαζί του- η εμμονή όλων των ΜΜΕ να τονίζουν ότι «ΠΡΩΤΟΣ ο Πρόεδρος των ΗΠΑ συνεχάρη τον νέο Πρωθυπουργό» προσπαθεί να εγείρει τα συναισθήματα ότι όλα τα προβλήματα θα μας τα λύσουν οι Δυνάμεις (η Υπερδύναμη), χωρίς μάλιστα να χρειαστεί να μεταβάλουμε τις θέσεις μας κατά κεραία, αλλά και χωρίς να δώσουμε τίποτα στην Υπερδύναμη ως αντάλλαγμα για την διαμεσολάβησή της.

3) Σε κάποιο σημείο της επιφυλλίδας γράφεται ότι μια τέτοια δημοσκόπηση (σημαντικότητα εθνικών θεμάτων και επιλογή ψήφου κλπ) θα έπρεπε να είχε γίνει αντικείμενο παραγγελίας από αξιωματούχους της εθνικής άμυνας. Γιατί; Υπάρχει περίπτωση οι αξιωματικοί να συμπήξουν «στρατιωτικό κόμμα» οπότε είναι απαραίτητο να γνωρίζουν τις στάσεις των πολιτών; Δεν απαγορεύεται από το Σύνταγμα στους στρατιωτικούς να κομματικοποιούνται και συνδικαλίζονται;  Με ποιά νομιμοποίηση, λοιπόν, και με ποιά σκοπιμότητα τα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων θα έπρεπε να είχαν παραγγείλει μια τέτοια δημοσκόπηση και μάλιστα εδώ και πολύ καιρό;

4) Ο επιφανής διανοητής θέτει στην επιφυλλίδα του το τραγικό δίλημμα μεταξύ της «ελευθερίας με πόλεμο και της «ειρήνης» (καταναλωτική πλησμονή) με δουλεία». Το δίλημμα είναι τραγικό, έστω και εάν μάς δίνεται η εντύπωση πως ο συγγραφέας της επιφυλλίδας το έχει επιλύσει, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά το προσωπικό επίπεδο. Αυτό, που μάς κάνει ιδιαίτερη εντύπωση είναι η επιλεκτική χρήση του σημείου των εισαγωγικών. Η ελευθερία είναι εκτός εισαγωγικών. Δεν είναι πλαστή, δεν είναι «δήθεν». Αντιθέτως, η ειρήνη έχει τίμημα την δουλεία και για αυτό βρίσκεται εντός εισαγωγικών. Δεν πρόκειται, λοιπόν, περί πραγματικής ειρήνης, αλλά για κάτι το ψευδές. Ακόμα και εάν είναι αληθινή είναι με τόσο βαρύ τίμημα, που δεν αξίζει. Αυτό προφανώς υπαινίσσεται ο συγγραφέας της επιφυλλίδας. Όμως, από την άλλη, κατά πόσο είναι ελεύθερο και όχι «ελεύθερο» το άτομο ή η κοινωνία, που βρίσκεται συνεχώς σε ύψιστη πολεμική ετοιμότητα, ή όπως αλλιώς μπορεί να λέγεται, ή ακόμα και σε κανονική πολεμική εμπλοκή; Η ύψιστη πολεμική ετοιμότητα μπορεί να σημαίνει λογοκρισία, καταναγκασμό, περιορισμό και διάφορες άλλες έννοιες, που μάλλον δεν τις περιμένει κανείς μαζί με την ελευθερία. Πρόσφατα μάλιστα διάβαζα το Η Έπαυλη των Ανδρών του Ντενί Γκετζ. Εκεί ένας των δύο ηρώων λέει (περίπου, γιατί δεν θυμάμαι ακριβώς τα λόγια) ότι τους έλεγαν πως πολεμούν για να είναι υπερήφανοι, όρθιοι κλπ και πως ποτέ άλλοτε στην ζωή του, πέρα από τον πόλεμο, δεν είχε σκύψει και είχε χώσει το πρόσωπό του στη λάσπη.

Είναι οι ειρηνόφιλοι εθελόδουλοι, λοιπόν; Προφανώς όχι, όπως και δεν είναι εξ ορισμού πολεμοχαρείς οι «ελευθερόφρονες» (κανένας υπαινιγμός). Αμφότεροι επιθυμούν τόσο την ελευθερία, όσο και την ειρήνη. Για το έντιμο, όμως, της συζήτησης τα δίπολα θα έπρεπε να είναι είτε «ελευθερία» και «ειρήνη», είτε ελευθερία και ειρήνη. Διαφορετικά απλώς δημιουργείται σύγχυση στον αναγνώστη, ελπίζουμε, πάντως, όχι σκόπιμη.

Εδώ μια γλωσσολογική προσέγγιση του συγκεκριμένου άρθρου.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s