Κάποτε, στα πολύ παλαιά χρόνια, τον κόσμο δεν τον κυβερνούσαν οι άνδρες αλλά οι γυναίκες. Καθώς δεν είχε γίνει κατανοητή η σχέση μεταξύ σεξουαλικής πράξης και αναπαραγωγής, υπήρχε η εντύπωση ότι οι γυναίκες με θαυμαστό τρόπο δημιουργούσαν ζωή. Οι γυναίκες λατρεύονταν και στις οικογένειες και στις κοινωνίες-μητροκεντρικές και γυναικοκεντρικές, φυσικά- υπήρχε αγάπη, ειρήνη και δημιουργικότητα. Όμως, κάτι έγινε και οι γυναίκες από ισόθεες με την Μητέρα Γη έγιναν εξαρτήματα και αντικείμενα των ανδρών τους, υποταγμένες και υποχρεωμένες να υπηρετούν τον αφέντη τους και να τον ικανοποιούν σεξουαλικά αγόγγυστα και αδιαμαρτύρητα. Ο κόσμος έκτοτε έγινε βίαιος, πολεμοχαρής και ο άνθρωπος αποκόπηκε από την φύση, με αποτέλεσμα η τελευταία σήμερα να τον εκδικείται. Σήμερα, βέβαια, τουλάχιστον για την Δύση, δεν θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για γυναίκες αντικείμενα. Αντιθέτως, αναγνωρίζεται η προσωπικότητά τους, εργάζονται, έχουν δικαίωμα ψήφου κλπ, όμως παρ’ ολ’ αυτά  ο κόσμος μας συνεχίζει να μένει ανδροκρατούμενος.

Υποθέτω ότι πολλοί από εσάς θα έχετε ακούσει την σχετική αφήγηση.  Μύθοι έχουν αναλυθεί υπό αυτήν την οπτική (Μήδεια και Κληταιμνήστρα: οι τελευταίες της μητριαρχίας, Ελένη: στο μεταίχμιο, Πηνελόπη: η «νέα» υποταγμένη γυναίκα).

Ένα άλλο επιχείρημα, το οποίο χρησιμοποιείται για τα πρωτεία του θηλυκού τότε, πέραν αυτού της άγνοιας του πώς έρχονται τα παιδιά στον κόσμο, είναι τα διάφορα αγαλματίδια με αναπτυγμένους μαστούς, μεγάλη περιφέρεια, λιπαρά οπίσθια και εμφανές αιδοίο. Αυτό είναι δείγμα απεικόνισης του θηλυκού ως δημιουργού ζωής, ενδεχομένως και απεικονίσεων μητρικών θεοτήτων ισχυρίζονται κάποιοι. Μπορεί. Από την άλλη, όμως, πολλές φορές συλλαμβάνω τον εαυτό μου να σκέφτεται κατά πόσο ισχύει το παραπάνω και κατά πόσο θα μπορούσε να ισχύσει μια υπόθεση πρόκλησης, ερεθισμού, ενασχόλησης με την σεξουαλικότητα. Σήμερα υπάρχουν τα περιοδικά, από αυτά με το ελάχιστο μέχρι αυτά με το απροκάλυπτο γυμνό, με γυναίκες με χυμώδη στήθη, που αψηφούν την βαρύτητα, κλπ. Τότε, πολύ πιθανόν τον ρόλο αυτόν να τον έπαιζαν τα αγαλματίδια. Συνεπώς, σε αυτήν την περίπτωση δεν θα μπορούσαμε να μιλήσουμε για δείγματα γυναικοκρατίας/μητριαρχίας.

Πολλές φορές νομίζω ότι υπάρχει σύγχυση στο τί αποτέλεσε τον «καρπό του κακού» και χάθηκε ο μητριαρχικός παράδεισος. Η μία αφήγηση λέει ότι τότε, στα «παραδείσια χρόνια», η εγκατάσταση δεν ήταν μόνιμη και πως ο ανθρώπινος πολιτισμός ήταν -κατά κύριο λόγο- τροφοσυλλεκτικός. Οι ανθρώπινες κοινωνίες ακολουθούσαν την παραγωγή των φυτών (καρποφορία δένδρων κλπ). Υπήρχε άγνοια της σποράς και της παραγωγής καρπού, σε αντιστοιχία με την άγνοια μεταξύ σεξουαλικής πράξης και τεκνογονίας. Οι γυναίκες μαζί με τα παιδιά μάζευαν καρπούς σε κοντινή ακτίνα γύρω από τους μετακινούμενους οικισμούς, ενώ οι άνδρες φρόντιζαν για το κυνήγι πηγαίνοντας σε πιο απομακρυσμένες περιοχές. Η απόσταση των δραστηριοτήτων, αλλά και το επικίνδυνο του κυνηγιού ήταν ένας επιπλεόν λόγος να δομούνται οι οικογένειες με άξονα το θηλυκό.  Η ανακάλυψη της γεωργίας, η σύνδεση σεξ και τεκνογονίας και η εξημέρωση των ζώων οδήγησαν στην δημιουργία σταθερών οικισμών.Σε ένα ντοκιμανταίρ, που είχα δει πριν χρόνια, μια φυσική ανθρωπολόγος συνέκρινε ανδρικά και γυναικεία οστά. Τα γυναικεία ήταν πιο φθαρμένα στις ακροφάλαγγες των δακτύλων των χεριών και στα δάχτυλα των ποδιών. Τα συγκεκριμένα οστά χρονολογούνταν περίπου στην εποχή, όπου ο άνθρωπος κατάφερε να εξημερώσει τα ζώα. Η ερμηνεία για την περαιτέρω φθορά των γυναικείων οστών ήταν η εξής: Ο άνδρας-κτηνοτρόφος παρατήρησε τον τρόπο σεξουαλικής επαφής, που είχαν τα αρσενικά με τα θηλυκά ζώα του κοπαδιού του. Αντιστοίχως, λοιπόν, απαίτησε-εξανάγκασε την σύντροφο/τις συντρόφους του να πέσουν στα τέσσερα, σε «στάση υποταγής» και πως προηγουμένως δεν υπήρχε η αίσθηση και η έννοια της οπίσθιας διείσδυσης*. Πέραν δε των σεξουαλικών συμπεριφορών, η ανάπτυξη της έννοιας της ιδιοκτησίας και των ανταλλαγών οδήγησε σε μετατροπή της γυναίκας σε αντικείμενο. Η γυναίκα μετατράπηκε σε «εμπορεύσιμο αγαθό» και οι πατέρες έδιναν τις κόρες τους στους καλύτερους πλειοδότες. Η άλλη αφήγηση, που συνδέεται κυρίως με την έλευση των Ινδοευρωπαίων, ισχυρίζεται ότι οι προ-ινδοευρωπαϊκές κοινωνίες ήταν αγροτικές, σταθερές και μητριαρχικές και σαρώθηκαν από τους επελαύνοντες Ινδοευρωπαίους. Οι τελευταίοι εγκαταστάθηκαν μεν σε μόνιμους οικισμούς δεν υιοθέτησαν, όμως, την μητριαρχία, αλλά επέβαλαν το ανδροκρατικό βίαιο πρότυπο των επελαύνοντων πολεμιστών.

Νομίζω, όμως,  ότι ο κύριος λόγος, που κατά την γνώμη μου δεν ίσχυσε κάποιο σύστημα μητριαρχίας/γυναικοκρατίας, δεν ήταν τίποτα άλλο, παρά η φυσική αδυναμία των γυναικών σε σύγκριση με τους άνδρες και φυσικά η όποια επιπλέον επιβάρυνση έφερνε και φέρει η εγκυμοσύνη των γυναικών.  Πιθανή η εικόνα με τον άνδρα να θεοποιεί και να λατρεύει την γυναίκα, που με «μαγικό τρόπο» φέρνει ζωή. Πιθανότερο, όμως, αντιλαμβανόμενος την σχετική της αδυναμία, επιτεινόμενή μάλιστα κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης αλλά και μετά, να την εκμεταλλεύθηκε υπέρ του. Η εγκυμοσύνη είναι μία δύσκολη διαδικασία ακόμα και στην σύγχρονη εποχή και στον αναπτυγμένο κόσμο.

Νομίζω, λοιπόν,  ότι τα παραπάνω, περί παραδείσιας κατάστασης μητριαρχίας, μάλλον αποτελούν δείγματα ενός εξιδανικευμένου παρελθόντος, και ως γνωστόν το εξιδανικευμένο έχει τα εξής προβλήματα: συνήθως είναι ανύπαρκτο, μας εμποδίζει να σχεδιάσουμε και να πορευθούμε στο μέλλον, καθώς ό,τι και να κάνουμε το τέλειο ποτέ δεν πρόκειται να το φτάσουμε. Σε κάποιες περιπτώσεις ενός παρελθόντος, που αποτελεί όχι αντικείμενο φαντασίωσης δικαιοσύνης, αλλά «αχ (να) ήταν τα πράγματα, αλλιώς θα σάς δείχναμε. Κάποτε είχε η κάθε γυναίκα αφοσιωμένους τουλάχιστον τρεις άντρες. Την κουβαλούσαν στα χέρια, διότι δεν έπρεπε να κουραστεί. Όταν σταματούσαν ο ένας έκανε το ερεισινωτό, ο δεύτερος το κάθισμα και ο τρίτος το υποπόδιο. Τα πέλματά μας ήταν πολύτιμα για να ακουμπήσουν στο έδαφος: ‘Τί κάθεσαι σαν χάνος; Γλείψε μου τα πόδια! Έχουν πιάσει σκόνη!’ » Μια γυναικοκρατούμενη/μητριαρχική κοινωνία -ακόμα και χωρίς τις υπερβολικές αναφορές-, δεν θα ήταν ούτε και αυτή «δίκαιη και ίση» κοινωνία. Δεν γνωρίζουμε καν, εάν θα ήταν καλύτερη ή χειρότερη από την δική μας. Θα ήταν απλά διαφορετική. Πάντως, εάν σταχυολογήσουμε τις πολιτείες των Indira Gandhi, Golda Meir, εάν θέλετε πρόσφατα και της Tzipi Livni, ας θυμηθούμε επίσης, τότε στα 1996 ΤΗΝ Πρωθυπουργό της φίλης και συμμάχου χώρας, με την οποία ήλθαμε σε κρίση, θα δούμε ότι προσπάθησαν αρκετά δυναμικά να υπερασπισθούν τα Κράτη τους και η συμπεριφορά τους δεν διέφερε από άνδρες συναδέλφους τους. Προφανώς, η άποψη ότι με διακυβέρνηση γυναικών θα εξασφαλιζόταν η παγκόσμια ειρήνη και ότι θα κυβερνούσαν με τσάϊ, κουβέντα και ανταλλαγή λουλουδιών είναι μάλλον μία ευσεβής υπόθεση.

Ήταν και είναι δίκαιος ο πατριαρχικός και ανδροκρατούμενος κόσμος για τις γυναίκες, αλλά εάν θέλετε ακόμα και για τους άνδρες; Προφανώς, όχι. Καταρχάς μπορούμε να υποθέσουμε ότι από πολύ νωρίς παραβιάστηκε το «οικογενειακό συμβόλαιο», ή ήταν εξ αρχής ετεροβαρές. Ποιό ήταν αυτό; Ο σύζυγος παρείχε προστασία στην σύζυγο και η τελευταία ήταν διαθέσιμη σεξουαλικά αποκλειστικά σε αυτόν. Η σύναψη εκ μέρους του άνδρα εξωσυζυγικών σχέσεων συνιστούσε παραβίαση του «συμβολαίου», ή η αδυναμία, απαγόρευση  αξίωσης της αποκλειστικότητας του άνδρα συνιστούσε ετεροβαρές συμβόλαιο**

Οι αγώνες των γυναικών, η συμπόρευση ανδρών, η τύχη, αλλά ακόμα και εγωιστικές επιδιώξεις ακόμα και με άλλους στόχους ενδεχομένως οδήγησαν στην βελτίωση του επιπέδου ζωής των γυναικών και σε βελτίωση της θέσης τους στην κοινωνία. Προφανώς έχουν να γίνουν πολλά ακόμα και ας μην ξεχνάμε ότι ο κόσμος μας δεν περιορίζεται μόνο στην Δύση. Είτε θέματα, όπως αυτό της δίκαιης αμοιβής, είτε θέματα απλούστερα έχουν ακόμα πολύ δρόμο να διανύσουν. Διαβάζουμε π.χ άρθρα επί άρθρων για την μικροαστή νοικοκυρά, που βλέπει σαπουνόπερες, αλλά σπανίως διαβάζουμε για τον προγάστορα μικροαστό, ο οποίος βλέπει ποδόσφαιρο, ενώ πίνει μπύρες και ρεύεται, δείγμα ότι η προκατάληψη εναντίον των γυναικών συνεχίζει να ισχύει.

Επίσης θα πρέπει να προβληματισθούμε, και αυτό εγείρει το θέμα ότι η ουσιαστική συζήτηση είναι περί φύλου παρά περί φεμινισμού, στο γιατί πρέπει να θεωρούνται δεδομένα ότι σε ένα διαζύγιο τα παιδιά θα παραμείνουν στην μητέρα, ή ότι για έναν πατέρα, στα πλαίσια μιας μη- διαζευγμένης οικογένειας,  θεωρείται λογικό να βλέπει τα παιδιά του μόνο μια ώρα ημερησίως και λίγο παραπάνω τα Σαββατοκύριακα.

Νομίζω, λοιπόν, ότι τέτοιου είδους θεωρίες απλώς δεν βοηθούν τις γυναίκες.  Ας μην ασχοληθούμε με το θέμα, για το εάν βασίζονται σε πραγματικά δεδομένα ή σε δογματικές φαντασιώσεις των συγγραφέων τους. Εξιδανικεύοντας ένα παρελθόν ενδεχομένως και να είναι επικίνδυνες, αφού εμποδίζουν τον αγώνα και τις διεκδικήσεις επί του πραγματικού υιοθετώντας μία στάση «όλα ή τίποτα». Αντιθέτως, θεωρώ ότι βοήθησαν περισσότερο τις γυναίκες, αλλά και γενικότερα τα ζητήματα εμφύλων σχέσεων πεζές προσεγγίσεις από αυτούς που παρατήρησαν και τεκμηρίωσαν τις μισθολογικές ανισότητες, τους δικαστές που την καταδίκασαν μέχρι αυτούς που προώθησαν την τεχνολογία, ώστε να λύσει τα χέρια των γυναικών (και ανδρών).

* Δηλαδή ο άνθρωπος μέχρι να εξημερώσει τα ζώα, δεν τα είχε ποτέ παρατηρήσει πώς ζευγαρώνουν; Επήλθε η εξημέρωση, τα είδε ο άνδρας και είπε: «Α, ενδιαφέρον! Ας επιβάλω αυτόν τον τρόπο σεξουαλικής συνεύρεσης στην γυναίκα μου!». Μού φαίνονται λογικότερη η απλούστερη εκδοχή, ότι απλώς αποτελεί έναν διαφορετικό τρόπο διείσδυσης με την δική του γεωμετρία στην επαφή των σωμάτων και των σεξουαλικών οργάνων, όπως την δική του γεωμετρία έχει η κάθε στάση. Ούτε κυριαρχία, ούτε υποταγή.

** Το ζήτημα της συντροφικής πίστης είναι μάλλον περιπλοκότερο από το απλουστευτικό πιστές γυναίκες σύζυγοι-άπιστοι άνδρες σύζυγοι. Πρέπει να ληφθεί υπ’ όψιν η διάθεση, η φυσική, τάση, αλλά και η δυνατότητα υιοθέτησης ή όχι συγκεκριμένης συμπεριφοράς. Προφανώς σε παλαιότερες εποχές, όπου η γυναίκα δεν μπορούσε να εγείρει αξιώσεις έναντι του άνδρα της ότι την απατούσε, ενώ ταυτόχρονα ήταν περιορισμένη αδυνατώντας να βρει σύντροφο εκτός γάμου. Τα «σκορ» απιστίας ήταν συντριπτικά υπέρ των ανδρών και αυτά της πίστης συντριπτικά υπέρ των γυναικών. Στην σημερινή εποχή, όπου τόσο οι άνδρες, όσο και οι γυναίκες δεσμεύονται από την προσωπική τους ηθική και την ύπαρξη έννομης σχέσης και όχι -στην περίπτωση των γυναικών- από κλειδώματα και απομονώσεις, οι αποκλίσεις δεν είναι και τόσο μεγάλες. Κάπου διάβασα 9/10 άνδρες απατούν, έναντι 7/10 γυναίκες.

Advertisements

One response »

  1. Ο/Η spizaetos λέει:

    Πολύ ωραίο κείμενο, καθόλου αμπελοφιλοσοφικό

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s