Ξεφυλλίζω την Γραμματική της Νέας Ελληνικής Γλώσσας (Σ. Χατζησαββίδης και Α Χατζησαββίδου) (μπορείτε να την βρείτε εδώ) κατόπιν παραπομπής του Dr Moshe.

Η διάκριση μεταξύ φωνητικής και φωνολογίας, μού φαίνεται περίπλοκη, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είμαι μέτρο και ότι ένα παιδί 13-15 ετών δεν μπορεί να την καταλάβει. Ενδεχομένως, στον χωρο της φωνητικής-φωνολογίας να εντάσσεται ένα «γλωσσικό νοητηικό πείραμα» (εάν μπορεί να ονομαστεί, έτσι) που έχω σκεφτεί: Ξαφνικά βρίσκουμε κάτι, το οποίο δεν μάς θυμίζει κάτι, δεν μπορούμε να το εντάξουμε σε ένα σύνολο, ας πούμε κάτι, που έρχεται από ένα παράλληλο σύμπαν. Με ποιά νέα λέξη θα το αντιστοιχίζαμε; Η απάντησή μου είναι ότι θα μπορούσε να είναι οποιαδήποτε λέξη, αρκεί να ήταν συνεπής με τους επιτρεπτούς «συνδυασμούς» φωνημάτων της ελληνικής γλώσσας. Έτσι θα μπορούσε να ονομαστεί *βαμικεδεροτικαρένιβος, αλλά όχι *πκβόρψχαεδκπηρκχαφβ.

Στο «παρατηρώ και καταλαβαίνω» της φωνητικής, δεν είμαι βέβαιος για το πόσο επιτυχημένο είναι το παράδειγμα: «τομάτες» (προφορά ατόμου μάλλον ποντιακής καταγωγής). Ίσως να ήταν καλύτερο για παράδειγμα της επίδρασης της συνεκφοράς: την τομάτα (tin tomata)-> τη ντομάτα (ti domata ή και tin domata) και από εκεί αλλαγή και της ονομαστικής από τομάτα σε ντομάτα.

Το παραπάνω μού δίνει «πάσα» για να σχολιάσω τον κανόνα του τελικού «ν». Νομίζω, ότι όπως στον γραπτό λόγο για λόγους αποσαφήνισης διατηρείται το τελικό ¨ν» στην αιτιατική του ενικού του αρσενικού γένους του οριστικού άρθρου κλπ, έτσι θα έπρεπε και στο αρνητικό επιρρημα δεν. Πολλοί μπερδεύουν το αρνητικό «δε» με το «δε» σε φράση: «Από την άλλη δε,…». Όσο για το «μη(ν)» εδώ προβληματίζομαι: είναι «μην» ή είναι «μη», που για λόγους ευφωνίας προστίθεται «ν», όταν η επόμενη λέξη αρχίζει από φωνήεν. Με λίγα λόγια, ποιό είναι το σωστό; «Μη παρκάρετε!» ή «Μην παρκάρετε!»;

Πάντως, εάν και υπάρχει αυτή η ελαστικότητα, ακόμα και στον προφορικό λόγο το «ν» των αρσενικών πριν από τα κ, π, τ κλπ, εάν δεν διατηρείται επηρεάζει  το πρώτο σύμφωνο της ακόλουθης λέξης (όπως και στα θηλυκά, φυσικά). Όσους έχω ακούσει να λένε «είδα το Κώστα, τη Τούλα και το Πέτρο» συνήθως μπερδεύουν τον κανόνα θεωρώντας ότι προ συμφώνου το «ν» χάνεται μένοντας μόνο προ φωνηέντων. Αντιθέτως συχνότερη και φυσικότερη, μού φαίνεται η προφορά «το(ν) ΓΚώστα, τη(ν) ΝΤούλα το(ν) ΜΠέτρο», ή και «τοΝ Κώστα, τηΝ Τούλα, τοΜ Πέτρο» (η δεύτερη περίπτωση, όταν ο προφορικός λόγος είναι πιο επίσημος και αναγκαστικά πιο αργός, π.χ ένα δελτίο ειδήσεων, μια ανακοίνωση κλπ.

Advertisements

6 responses »

  1. Ο/Η An-Lu λέει:

    Αν θυμάμαι καλά, το τελικό «ν» παραμένει εκτός από τα φωνήεντα και στα π,β,φ…αλλά έχουν περάσει κάποια χρόνια έκτοτε…

  2. Ο/Η Ντροπαλός λέει:

    Καλημέρα,
    Μπερδεύω και εγώ τον κανόνα του «ν». Για σιγουριά το βάζω παντού. Η άλλη παρανόηση είναι η άποψη ότι το «ν» μπαίνει μόνο μπροστά από φωνήεν. Νομίζω ότι στους υπολογιστές ισχύει πολλές φορές ο τελευταίος παρανενοημένος κανόνας.
    Η γραμματική γράφει τα σύμφωνα και συνδυασμούς τους, όπου πριν από αυτά το «ν» διατηρειται.

  3. Ο/Η Μιχαήλ λέει:

    Στην νέα ελληνική γραμματική με ποιόν τρόπο χωρίζουμε την λέξη «δέντρο» στην μέση : δέν-τρο ή δέ-ντρο
    Ποιόν κανόνα εφαρμόζουμε πλέον για ανάλογες περιπτώσεις ?

    Ευχαριστώ

    • Ο/Η Ντροπαλός λέει:

      Καλημέρα,
      Η λογική μου λέει ότι θα πρέπει ο συλλαβισμός να είναι δέ-ντρο από την στιγμή, που υπάρχει ελληνική λέξη από -ντρ- (ντρέπομαι κλπ). Ενδεχομένως ο συλλαβισμός ως δέν-τρο να είναι αντίστοιχος του συλλαβισμού δέν-δρο. Μάλλον ορθό, εάν σκεφτούμε ότι δεν πρέπει να υπάρχει λέξη, που να αρχίζει από -νδρ-.
      Η αρχαία και η νέα γλώσσα μοιράζονται πολλές λέξεις, ακόμα και σε (σχεδόν) ταυτόσημη μορφή, αυτό δεν σημαίνει, όμως, ότι έχουν και ταυτόσημους κανόνες στον συλλαβισμό κλπ.
      Τα παραπάνω αποτελούν απλώς γνώμες, για των οποίων την εγκυρότητα δεν είμαι βέβαιος, από την στιγμή που δεν είμαι επαγγελματίας φιλόλογος, γλωσσολόγος κλπ.
      Σας ευχαριστώ, λοιπόν, για την τιμή να μού απευθύνετε το ερώτημα, καλό θα ήταν, όμως, να ρωτούσατε και κάποιον ειδικό.

  4. Ο/Η berlin-athen λέει:

    Για στασου ρε ντροπαλέ. Απο πού και ως πού κάνεις το δεν-τρο δέdρο; Επειδή κάποιοι ηλίθιοι τώρα τεέυταία έχουν καταργήσει το ν-τ και το κάνανε d; Λάθος μέγα αγαπητέ μου, γιατί έτσι κατάντησε η ελληνική γλώσσα μπάχαλο με βλακείες όπως κεdρο αντι κέν-τρο κλπ.
    Μεγαλος κατήφορος με τους ανοητους αθηναίζοντες και τους πιθήκους που επαναλαμβάνουν ότι ακούσουν απο κάποιον που κατα κάποιο τρόπ θαυμάζουν. Καιρός να συμμορφωθούμε, η γλωσσα έχει ήδη υποστεί μεγάλα πλήγματα, όχι άλλα

    • Ο/Η Ντροπαλός λέει:

      Εγώ να σταθώ. Όμως, αυτό δεν θα αναιρέσει την ύπαρξη του φαινομένου. Αυστηρά μιλώντας δεν είναι δέn-tρο αλλά δέn-dρο. Oι γλώσσες αλλάζουν και ναι τον ρυθμό τον δίνουν αυτοί που έχουν επιρροή, χωρίς να σημαίνει πάντοτε ότι οι τελευταίοι αξίζει να θεωρηθούν «ηγέτες».
      Επιπλέον, ποιο είναι το κριτήριο για την «κατάντια της γλώσσας; Γιατί να ενοχλεί η αδυναμία διάκρισης μεταξύ «d», «nt» και «nd» και όχι ότι η λέξη δέντρο από dέndρο, που προφερόταν στα αρχαία, προφέρεται τώρα δέdρο/ δέntρο/ δέndρο ;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s