Την Πέμπτη 20 Νοεμβρίου 2007 στον χώρο της Εταιρίας Μεσσηνιακών Αρχαιολογικών Σπουδών έγινε η παρουσίαση του ερευνητικού προγράμματος, που αναφέρεται στον τίτλο της δημοσίευσης αυτής. Διοργανωτής της εκδήλωσης ήταν ο Όμιλος για την Μελέτη της Ιστορίας και της Κοινωνίας. Όπως ανέφεραν οι ομιλητές δημιουργείται μια ηλεκτρονική βάση δεδομένων (ψηφιοποιημένα τεκμήρια, όπως φωτογραφίες, soundbites, περιοδικά κλπ), ενώ επίκειται και η έκδοση ενός «Λεξικού», όπου δυστυχώς δεν συγκράτησα τον εκδοτικό οίκο, που θα το αναλάβει. Εάν και ερευνητικό το πρόγραμμα δεν έχει ερευνητικά αποτελέσματα, από την άποψη των υποθέσεων, ερμηνειών και συμπερασμάτων. Αποτελεί, όμως, την αφετηρία για περαιτέρω ερευνητικές εργασίες πάνω στην δεκαετία του 1980 από την οποία αρχίζουμε και έχουμε μία κάποια απόσταση. Σε αναλογία με τις ιστοριοδιφικές έρευνες, όπου το συγκεντρωμένο υλικό, είναι πολύτιμο για τους ιστορικούς, που κάνουν έρευνες και διατυπώνουν ερμηνείες και υποθέσεις, έτσι και το υλικό, που συγκεντρώνεται στο πρόγραμμα αυτό. Θα είναι πολύτιμη πηγή για πολιτικούς επιστήμονες, κοινωνιολόγους κλπ να διατυπώσουν ερμηνείες και προτάσεις για την δεκαετία του ’80.

Βλέποντας, κατά την διάρκεια της παρουσίασης, διάφορα λήμματα του λεξικού σκεφτόμουν την αλλαγή των σημαινομένων, κατά το πέρασμα του χρόνου. Ανάμεσα στα λήμματα, παραδείγματος χάριν, υπήρχε και το λήμμα «Χημείο». Το πρώτο σημαινόμενο, που μού ήρθε στον νου, ήταν ότι υπάρχει ένα ιστολόγιο με αυτό το όνομα. Μετά θυμήθηκα ότι το ιστολόγιο αυτό λέγεται Το Χημείο του Παρακράτους και θυμήθηκα ότι στο Κέντρο υπάρχει ένα κτήριο, το Χημείο, όπου αναφερόταν πολύ κατά την δεκαετία του 1980. Προφανώς σε σχέση με τους «αναρχικούς»/αναρχικούς και που προφανώς επηρέασε τον τίτλο του ιστολογίου. Υπήρχε επίσης και η «αλλαγή». Άλλο το σημαινόμενο το ’81 και η αναγωγή στο ΠΑΣΟΚ και άλλο την σημερινή εποχή, όπου σχετικό σύνθημα είχε ο νεοεκλεγείς Πρόεδρος των ΗΠΑ, κατά την διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας. 

Η συγκέντρωση του υλικου, όπως ανέφεραν οι ομιλητές της παρουσίασης και βασικοί υπέυθυνοι του έργου ήταν δύσκολη και βασίσθηκαν πολύ στην εθελοντική εργασία. Τα τεκμήρια ήταν διασκορπισμένα, πολλές φορές είναι δύσκολο να βρεθούν, καθώς η αρχειακή πολιτική είναι ελλιπης στην Ελλάδα. Όταν πολλές φορές δεν κρατείται αρχείο συγκροτημένο, ή καταστρέφονται τεκμήρια, για σημαντικά ζητήματα (π.χ αρχεία πολιτικών κλπ), μπορούμε να φαντασθούμε, τί μπορεί να συμβεί σε «ευτελέστερα» τεκμήρια, όπως μπορεί να είναι μία «περιθοριακή διαφήμιση». Με αφορμή αυτό, μού δημιουργείται προβληματισμός σχετικά με αυτούς, που δημοσιεύουν ποικίλλα τεκμήρια στο διαδίκτυο (σαρώνουν περιοδικά, βιβλία, ανεβάζουν ταινίες και σειρές). Προφανώς παρανομούν, αλλά μήπως επιτελούν και κοινωνικό έργο για την συλλογική μνήμη, ιδιαίτερα εδώ στην Ελλάδα; Εξάλλου τις περισσότερες φορές δεν ζητούν κάποια αμοιβή, γεγονός, που αμβλύνει την «ηθική διάσταση» της παρανομίας τους. Ασφαλώς εμποδίζουν τους ιδιοκτήτες του περιεχομένου να προσπορίζονται εισοδήματα, από την στιγμή που οι ενδιαφερόμενοι τα λαμβάνουν δωρεάν, αλλά οι παρανόμως φορτώσαντές τα δεν διεκδικούν κάποια αμοιβή. Η συζήτηση σε σχέση με τα πνευματικά δικαιώματα κλπ είναι πολύ μεγάλη και δεν περιορίζεται μόνο στα διαφυγόντα κέρδη διαχειριστών και δημιουργών, αλλά και στο θέμα της διευκόλυνσης ή μη δημιουργίας περαιτέρω έργων και εξέλιξης του πολιτισμού των ιδεών κλπ.

Η ομάδα παρουσίασης και υπεύθυνοι του έργου δήλωσαν ότι στο εμπόριο θα κυκλοφορήσει μόνο το έντυπο λεξικό, ενώ η βάση δεδομένων θα είναι περιορισμένη στον ακαδημαϊκο χώρο, καθώς υπάρχει αφ’ ενός το ζήτημα του copy right, αφ’ ετέρου φοβούνται ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί το υλικό για παραγωγή «ανεπιστημονικών» έργων, όπως μπορεί να είναι γλυκανάλατα λευκώματα του τύπου «τί ωραία, που ήταν στα 80s». Το ζήτημα του copy right ασφαλώς και υπάρχει. Στον ισχυρισμό κάποιων, που θα μπορούσαν να αντιτείνουν ότι, λόγω έλλειψης αρχειακής πολιτικής, βρήκαν υλικό εμμέσως συνεπώς και εκεί υπήρξε προβληματισμός ως προς το copy right, φαίνεται λογική η υπόθεση ότι μπορεί να συνέβη αυτό, αλλά θα φρόντισαν και να πάρουν άδεια χρήσης από τους δικαιούχους. Φυσικά, βέβαια, υπάρχει και το υλικό, που ήταν προσβάσιμο σε αρχεία συγκροτημένα οργανισμών κλπ και που έχει και αυτό, φυσικά, τους κανόνες χρήσης του. Είναι λογικός ο προβληματισμός των παρουσιαστών, όπως και η υποχρέωση σεβασμού των πολιτικών του copy right. Όμως, γιατί ένα παράγωγο επιστημονικό έργο δεν τούς δημιουργεί ερωτηματικά σε σχέση με το copy right; Εκεί δεν μπορούν να υπάρξουν λαθροχειρίες; Προφανώς όχι, καθώς υπάρχει μεγαλύτερη τυπικότητα

Έχω την αίσθηση ότι αυτό, που -κατά κύριο λόγο- προβληματίζει τους παρουσιαστές, είναι η πιθανή απαξίωση του έργου τους με την δημιουργία λευκωμάτων και λοιπων προϊόντων. Δυστυχώς, κανείς δεν γνωρίζει πώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί περαιτέρω το έργο του. Άραγε θα περίμεναν οι βιβλικοί αρχαιολόγοι, οι θεολόγοι κλπ ότι οι έρευνές τους θα αποτελούσαν πηγές έμπνευσης για μυθιστορήματα συνομωσιολογίας; Φυσικά το να το περιορίσει (ή έστω μέρος αυτού), το προστατεύει από χρήσεις, τις οποίες ο δημιουργός δεν εγκρίνει ή μπορεί να τον συνδέσουν με αντικείμενα, ιδεολογίες κλπ που δεν εγκρίνει.

Όμως, φαίνεται παράξενο στην εποχή του διαδικτύου, των ατύπων και αΰλων κοινοτήτων γνώσης να μένει κάτι φυσικά περιορισμένο και δύσκολο στην πρόσβασή του. Ασφαλώς είναι ορθό να μένει περιορισμένο στην πρόσβαση το αυθεντικό τεκμήριο (φαντάζεστε, τί θα γινόταν, εάν είχε πρόσβαση ο κάθε ένας σε οποιοδήποτε αυθεντικό τεκμήριο; Πολύ απλά θα είχε καταστραφεί), όμως ο περιορισμός του ψηφιοποιημένου περιορίζει την δυναμική του.

Η ευρεία διάθεσή του (και ακόμα καλύτερα η διάθεσή του στο διαδίκτυο, τον ψηφιακό χώρο της συλλογικής γνώσης και εμπειρίας, ενδεχομένως ο σύγχρονος χώρος του tacit knowledge) θα βοηθήσει την συλλογική μνήμη, την μικρή καθημερινή ιστορία κλπ και μπορεί να λειτουργήσει και αμφίδρομα, ώστε να εμπλουτισθεί ακόμα περισσότερο το εννοιολογικό σύμπαν της περιόδου. Προοπτική χρησιμότατη, τόσο για τους εμπνευστές της ιδέας, όσο και για όσους το χρησιμοποιήσουν ως βάση για περαιτέρω έρευνες, αλλά και για το ευρύτερο κοινό.

Εν συνόψει: Η ιδέα και η προσπάθεια των εμπνευστών, των συνεργατών κλπ του προγράμματος αυτού είναι αξιέπαινη και αξίζουν συγχαρητήρια.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s