Η αντιμετώπιση της «τρέλλας», της αναπηρίας, γενικά του οποιουδήποτε δύσκολου και απαιτητικού «διαφορετικού» είναι προφανώς μέτρο της εξέλιξης ενός πολιτισμού. Οπωσδήποτε στις παλαιότερες εποχές η άγνοια και το επίπεδο της επιστήμης, που δεν είχε προοδεύσει συνέτειναν στο να δίνονται ανορθολογικές ή και φοβικές ερμηνείες. Ακόμα, όμως, και όταν προόδευσε αυτή, υποθέτω ότι οι στάσεις και οι αντιλήψεις των ανθρώπων μετεβλήθησαν με πιο αργό τρόπο. Σε κάθε περίπτωση θέλω να πιστεύω ότι βρισκόμαστε σε καλύτερο επίπεδο, από τότε όπου θεωρούσαμε τους ψυχικά ασθενείς δαιμονισμένους ή τους κλείναμε για να μην κολλήσει και ο υγιής πληθυσμός. Μπορεί ακόμα και τα σύγχρονα μέγαρα να έχουν αυτές τις επιβλητικές σκάλες προς δόξα του Κράτους κλπ, αλλά υπάρχει η ράμπα για τα καροτσάκια κλπ. Ακόμα και στο ρητορικό επίπεδο. Ο όρος «τρελλός» δεν είναι δόκιμος και χρησιμοποιούνται άλλοι χαρακτηρισμοί. Νομίζω, πάντως -χωρίς να είμαι σίγουρος-, ότι όροι που έχουν παραμείνει ή ενδεχομένως να νομίζουμε ότι έχουν παραμείνει να έχουν διαφορετική αντικειμενική σημασία στον επιστημονικό τους χώρο απ’ ότι εμείς νομίζουμε. Από την άλλη δεν λέμε «ανάπηρος», αλλά άτομο με «ειδικές δεξιότητες» ή «ειδικές ανάγκες». Ο όρος άτομο με «ειδικές ανάγκες» δεν με προβληματίζει τόσο. Εξάλλου, ακόμα και κάποιος, που δεν είναι ανάπηρος, αλλά είναι φορτωμένος με τα ψώνια, το καλάθι της λαϊκής ή ένα μωρό ή όλα αυτά μαζί είναι στην ουσία «άτομο με ειδικές ανάγκες», καθώς η κινητικότητά του είναι περιορισμένη. Ο όρος «ειδικές δεξιότητες», όμως με προβληματίζει, ιδίως εάν εμμείνουμε μόνο στο ρητορικό επίπεδο «δεν είναι σωστό να τον λες ανάπηρο, επειδή δεν βλέπει/περπατά μιλά (οτιδήποτε)», αλλά δεν κάνουμε τίποτα στο επίπεδο της πράξης. Αυτό το συναντάμε πολύ συχνά εδώ: οι διάδρομοι όδευσης τυφλών, εάν δεν καλύπτονται από δέντρα, εάν δεν κυκλοφορούν μηχανάκια πάνω τους κλπ καταλήγουν σε κάποια κολώνα ή ό,τι άλλο. Οι ράμπες είναι συνήθως κλειστές από αυτοκίνητα, που έχουν παρκάρει ακριβώς μπροστά τους, ή θεωρούνται ράμπες διευκόλυνσης των αυτοκινήτων -με την έννοια ότι διευκολύνουν αυτοκίνητα να ανεβούν και να παρκάρουν πάνω στα πεζοδρόμια-, παρά ράμπα διευκόλυνσης εμποδιζομένων ατόμων. Θέλοντας την πίττα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο, εκτείνουμε την μάντρα των οικοδομών στο υπέρτατο σημείο και στο υποτυπώδες πεζοδρόμιο (και αν) που μένει, φυτεύουμε δέντρα. Η κίνηση είναι δύσκολη ακόμα και για τους αρτιμελείς, πόσο μάλλον για τους αναπήρους.
Πέραν, όμως, αυτών των πρακτικών ζητημάτων έχουν να αντιμετωπίσουν και θέματα αμπελοφιλοσοφίας και αμπελεπιστήμης. Γιατί, τί άλλο από τέτοια φαινόμενα αποτελούν βαρύγδουπες δηλώσεις του τύπου «οι διαταραχές του είναι το τίμημα για την λαμπρή του καλλιτεχνική/επιστημονική του πορεία», «μπορεί να μην βλέπει, αλλά ακούει καλύτερα από όλους» κλπ. Για το πρώτο δεν ξέρω, εάν υπάρχει συσχέτιση, αλλά είμαι καχύποπτος. Για το δεύτερο: τί σημαίνει «ακούει καλύτερα» ; Ακούει, δηλαδή υπερήχους και υποήχους; Έστω! Από την στιγμή, όμως, που οι άλλοι δεν ακούν και συνεπώς δεν μπορεί να υπάρξει τεχνικά αδιαμεσολάβητη επικοινωνία, το «ακούει καλύτερα» ακούγεται σαν δώρον άδωρον. Ακόμα και σε «απλούστερες» περιπτώσεις μεγάλων βαθμών μυωπίας ή σοβαρής βαρηκοΐας, δεν ξέρω τί μπορεί να σημαίνει για αυτούς τους ίδιους, όταν ακούνε θέσεις του τύπου «βλέπουν/ακούν ιμπρεσσιονιστικά» ή κάτι παρόμοιο.
Στα διανοητικά/ψυχικά τώρα. Είμαστε όλοι ΟΚ; Δεν γνωρίζω. Θα έλεγα όχι από την στιγμή, που δεν υπάρχει κάτι τέλειο στον κόσμο, συνεπώς γιατί να είναι καλοκατασκευασμένες οι λεωφόροι του νου. Αυτό, βέβαια, δεν εμποδίζει τους περισσότερους από εμάς στην καθημερινότητά μας. Ενδεχομένως, σε πολλά και αυτούς, που φέρουν ψυχικά νοσήματα και διαταραχές. Η εικόνα με τον τύπο που λέει «Είμαι ο Ναπολέων και πέρα από μέγιστος στρατηγός, είμαι και γιατρός και πρέπει να ξεριζώσω από μέσα σας, το φάντασμα, που σας έχει καταβάλει» και, κρατώντας ένα μαχαίρι, είναι έτοιμος να επιτεθεί, είναι μάλλον εικόνα αντίστοιχη του λύκου των παραμυθιών, παρά πραγματικότητα.
Άγνοια, προκαταλήψεις κλπ κάνουν το θέμα των ψυχικών νοσημάτων ταμπού. Ταμπού, άλλου είδους όμως, δημιουργούν και οι διαταραχές. Είναι δύσκολο να παραδεχτείς -και πρωτίστως στον ίδιο σου τον εαυτό- ότι η μέρα σού φαίνεται «ασήκωτη», ή ότι την μια μέρα αισθάνεσαι θεός και την άλλη ασήμαντο σκουπίδι και αυτό εμποδίζει την ζωή σου, ή ό,τι σου φαίνονται όλα απίστευτα δύσκολα κλπ. Εξάλλου, εξωτερικά δεν φαίνεται να έχεις κάτι. Έχεις την δουλειά, τους φίλους κλπ.
Ο ίδιος σου ο εαυτός, οι συγγενείς και οι φίλοι σου παρατηρώντας την σκέψη και την συμπεριφορά σου μπορεί να δώσουν μια εκτίμηση για το τί (δεν) έχεις. Ενδεχομένως να μην χρησιμοποιούν εξειδικευμένο λεξιλόγιο (και το λάθος είναι, όταν προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν αυτό, χωρίς στην ουσία να το γνωρίζουν), αλλά είναι πολύ πιθανόν η «διαγνώσή» τους να είναι σε πολλά σημεία σωστή. Σωστή διάγνωση, όμως, μπορεί να κάνει εξειδικευμένος επιστήμονας, ο οποίος θα σου κάνει ερωτήσεις, αλλά και θα σού ζητήσει να συμπληρώσεις ορισμένα «τεστ».
Τα τεστ και τα ερωτηματολόγια είναι εξειδικευμένα, όπως και η ανάλυσή τους. Επίσης, εάν έχω καταλάβει σωστά, δεν μπορείς να τα αγοράσεις ή να σού τα διαθέσουν, εάν δεν ανήκεις σε σχετικό επάγγελμα. Επίσης, τα τεστ αυτά ως πνευματικά δημιουργήματα διέπονται από νόμους περί «πνευματικής ιδιοκτησίας».
Τα ερωτηματολόγια, που συμπληρώνουμε, σε περιοδικά ποικίλης ύλης δεν αποδίδουν επιστημονικά την προσωπικότητα μας κλπ. Υποθέτω ότι αυτά θα λειτουργούν ως εξής: Η επιλογή φωτογραφίας μοναχικού σπιτιού δείχνει ότι προτιμάς την απομόνωση, ενώ αυτή της πολύβουης πόλης είναι δείγμα κοινωνικότητας. Εάν σκεφτείς έναν αδιέξοδο δρόμο είσαι εσωστρεφής, ενώ η επιλογή της απέραντης θάλασσας δείχνει την εξωστρέφειά σου. Κάπως έτσι.
Υπάρχουν, όμως, και τεστ, τα οποία βρίσκουμε στο διαδίκτυο και τα οποία μπορεί να είναι χιουμοριστικά, μπορεί να έχουν ψήγματα σοβαρότητας, ακόμα και να είναι σοβαρά τω όντι, καθώς αποδίδονται από εξειδικευμένους επιστήμονες. Λόγοι «πνευματικής ιδιοκτησίας», εάν χρησιμοποιούν άλλων ή και σεβαστών επαγγελματικών συμφερόντων, εάν χρησιμοποιούν δικά τους ερωτηματολόγια, κάνουν λογική την υπόθεση ότι στα τεστ, που συμπληρώνουμε στο διαδίκτυο, είναι κλάσμα του συνολικού ερωτηματολογίου. Μπορεί οι ερωτήσεις να είναι εκατό, αλλά ενδεχομένως το σύνολο να ήταν πεντακόσιες. (Σχεδόν) όλα, όμως, τα τεστ και τα ερωτηματολόγια από επιστημονικούς φορείς μέχρι αυτά που βρίσκουμε σε internet portals χαζολογήματος και από θέματα «τί είδους πεθερά θα γίνεις», μέχρι «έχεις διπολική ή καταθλιπτική διαταραχή» κλπ σημειώνουν και ενημερώνουν λέγοντας: «Το τεστ αυτό γίνεται για σκοπούς διασκέδασης μόνο. Εάν σε ανησυχούν τα αποτελέσματα ή εάν προβληματίζεσαι με την ζωή σου, απευθύνσου στον προσωπικό σου γιατρό, στο τοπικό σου κέντρο υγείας, κοινωνικής στήριξης κλπ» (κάπως έτσι).
Όσοι πάσχουν από διαταραχές κλπ έχουν να ζήσουν με αυτές, να τις αντιμετωπίσουν κλπ. Άλλοι το καταφέρνουν με επιτυχία. Μπορεί το «(βάλτε χρώμα) σκυλί» να μην φεύγει, αλλά είναι ο άνθρωπος το αφεντικό, όχι η διαταραχή, άλλοι προσπαθούν και δεν τα καταφέρνουν, άλλοι λένε: «Δεν μπορώ! Μην μού λέτε τίποτα». Σεβαστά όλα. Είναι εύκολο να τα θεωρείς εύκολα, εάν είσαι απ’ έξω.
Αυτό, όμως, που δυσκολεύομαι να κατανοήσω είναι αυτούς, που λίγο πολύ μέμφονται τον εαυτό τους, που τα «τεστ» δεν τους δείχνουν να έχουν κάποια διαταραχή, ή αισθάνονται εκστασιασμένοι, εάν δείξει κάτι τέτοιο. Έχω πετύχει συζητήσεις διαδικτυακές με ανθρώπους, που να αμφιβάλλουν στο εάν έπρεπε να γίνουν μηχανικοί επειδή πέτυχαν χαμηλά σκορ στα «τεστ» διάχυτης αναπτυξιακής διαταραχής και που αισθάνθηκαν ανακούφιση για την επιλογή τους στις ανθρωπιστικές σπουδές, μιας και η προσωπικότητά τους έπιασε υψηλά σκορ στο καταθλιπτικό φάσμα. Ενδεχομένως να έχει μικρή σημασία, που δυσκολεύομαι να κατανοήσω και εκνευρίζομαι με το σκεπτικό τους. Έχει, όμως νομίζω, μεγαλύτερη σημασία το εξής: το ότι με τις σκέψεις τους αυτές, δεν δείχνουν σεβασμό και κατανόηση για τους ανθρώπους, που πραγματικά υποφέρουν από αυτές, καθώς νομίζουν ότι είναι ένας φορέας μόδας, status και διαφοροποίησης.
Μοιάζει σαν να πιστεύουν, σαν τους «μελαγχολικούς» έφηβους, ότι είναι εξαιτίας της «κατάθλιψής» τους, που «καταλαβαίνουν» την ποίηση ή και γράφουν αυτήν (ή και για αυτήν). Ή ότι εάν το δεύτερο τους επίθετο ήταν Asperger θα είχαν επιλύσει όλα τα προβλήματα της σύγχρονης φυσικής κλπ.
Νομίζω ότι είναι λογικό να υποθέσουμε ότι υπάρχουν άνθρωποι, που στρέφονται σε ειδικούς για να αποκτήσουν καλύτερη αυτοσυνείδηση και αυτογνωσία, νομίζω, όμως, ότι οι περισσότεροι τους επισκέπτονται, επειδή αισθάνονται ότι κάτι «δεν πάει καλά» και θέλουν την διάγνωση για να τούς προτείνουν και τρόπους να βοηθηθούν (έστω και εάν δεν το καταφέρουν), να βρουν τον «πραγματικό εαυτό τους» ή έστω να τον αλλάξουν.
Δεν γνωρίζω, εάν ο νέος Αϊνστάιν είναι αυτιστικός, δυσλεκτικός, ούτε εάν ο νέος Προυστ σέρνεται στα πατώματα. Δεν το θεωρώ απαραίτητο, αλλά ούτε και θεωρώ ότι αναγάγεται κανείς σε ανάλογη δημιουργική κλπ προσωπικότητα, εάν δήθεν διακριτικά «πετά στο τραπέζι την fake «διαταραχή» του, που ανακάλυψε σε ερωτηματολόγια σε portals, όπως κάνει δήθεν διακριτικά με τα κλειδιά του πολυτελούς του αυτοκινήτου.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s