του Pierre Bayard. Το βιβλίο αυτό με τον προκλητικότατο τίτλο, μοιάζει σαν να είναι βγαλμένο από σειρά εκλαϊκευμένης «συμβουλευτικής». Ο τίτλος του μοιάζει να προσκαλεί τον κλασσικό τύπο, που θέλει να ρίξει και μερικές ατάκες κουλτούρας για να ρίξει την γκ*****, να το αγοράσει. Μοιάζει ταυτοχρόνως να προ(σ)καλεί τον φίλο της ανάγνωσης. Διότι ο φίλος της ανάγνωσης, θα ήθελε να τα διαβάζει, εί δυνατόν, όλα και νοιωθει οδύνη, όταν αγοράζοντας ή διαβάζοντας ένα βιβλίο δεν διαβάζει άπειρα άλλα. Ο τίτλος του βιβλίου είναι, φυσικά, ειρωνικός, οπότε εάν νομίζετε ότι θα βρείτε τρόπους μέσα στο βιβλίο αυτό να κατακτήσετε την καρδιά της, μάλλον θα απογοητευτείτε. Με λίγα λόγια δεν πρόκειται να βρείτε ατάκες από μεγάλους λογοτέχνες, μόνο και μόνο για να παρουσιαστείτε ως καλλιεργημένοι. Διαβάστε το, όμως, γιατί είναι ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο, το οποίο απευθύνεται κυρίως σε αυτούς, που τους αρέσει η ανάγνωση.
Ο συγγραφέας παίρνει αφορμή ότι κατά μεγάλο μέρος αισθανόμαστε ενοχές, που δεν έχουμε διαβάσει, έστω κάποια, αλλά ολοκληρωμένα έργα των μεγάλων συγγραφέων/του κανόνα/ των στυλοβατών του δυτικού λογοτεχνικού πολιτισμού. Καθώς, δεν το έχουμε κάνει νοιώθουμε ενοχές στις συζητήσεις μας, ενώ αναμένουμε τους ειδικούς στον χώρο τους να έχουν διαβάσει εξ ονόματός μας τα opera omnia. Κάτι, φυσικά, που δεν συμβαίνει και το γνωρίζετε, είτε εάν είστε φιλόλογοι-λογοτεχνικής κατεύθυνσης, ή εάν σχετίζεστε με φιλολόγους. Έτσι υπάρχει μία διάχυτη λογοτεχνική υποκρισία, καθώς, όπως γράφει ο συγγραφέας καταδυναστευόμαστε από τρείς περιορισμούς:
-υποχρέωση ανάγνωσης. Ο πολιτισμός μας εκτιμά την ανάγνωση και απαιτεί να έχουμε διαβάσει βιβλία, που θεωρούνται κλασσικά.
– υποχρέωση πλήρους ανάγνωσης. Όποιος φυλλομετρά αντί να διαβάζει και το παραδέχεται είναι εξίσου αποσυνάγωγος με αυτόν, που δεν διαβάζει καθόλου.
– έχουμε δυνατότητα σχολιασμού ενός βιβλίου, μόνο εάν το έχουμε διαβάσει (ολόκληρο φυσικά).
Είναι αλήθεια ότι η ανάγνωση, ιδίως ενός βιβλίου, που δεν κομίζει τίποτα , μπορεί να είναι χαμένος χρόνος. Επίσης, πολλές φορές, μπορεί μεν το βιβλίο να αξίζει και να είναι καλό, αλλά να υπάρχουν σημεία, που να μπορούν να προσπερασθούν χωρίς να χάσει κάτι ο αναγνώστης. Μια λύση για διευκόλυνσή του θα μπορούσε να είναι η καταγραφή των κύριων σημείων στην αρχή του κάθε κεφαλαίου, όπως κάνει και ο συγγραφέας στο βιβλίο του.
Κάθε βιβλίο, που διαβάζουμε, ισχυρίζεται ο συγγραφέας είναι τα άπειρα, που αναγκαστικά δεν διαβάζουμε. Όμως, μέσα σε αυτά υπάρχουν και τα βιβλία για τα οποία έχουμε ακούσει να γίνεται λόγος για αυτά, έχουμε διαβάσει κριτικές τους, περιλήψεις τους, έστω και υπερσυνοπτικής μορφής του τύπου «σ’ αυτό το βιβλίο γίνεται αυτό». Όμως, παρ’ όλο, που δεν τα έχουμε διαβάσει έστω και εάν δεν τα έχουμε καν ακούσει δεν είναι θεμιτό να μάς απαγορεύεται η συζήτηση πάνω σε αυτά. Εξάλλου αυτό, που έχει σημασία δεν είναι η αναπαραγωγή του βιβλίου, αλλά ο σχολιασμός στο τί ήθελε να πει ο συγγραφέας και πώς το προσλαμβάνει ο καθένας.
Εξάλλου, εάν το σκεφτούμε βαθύτερα, και νομίζω ότι αυτό υποννοεί και ο συγγραφέας ακόμα και τα βιβλία, που έχουμε διαβάσει είτε τα ολόκληρα είτε τα αποσπασματικά με την πάροδο του χρόνου έχουν την ίδια μοίρα με τα μη-διαβασμένα, τα οποία είτε είναι γνωστά από διάφορα «ακούσματα» είτε όχι, καθώς επιδρά ο μηχανισμός της λήθης.
Μέσα στον νου μας, λοιπόν, στην ουσία δεν υπάρχουν τόσο βιβλία ξεχωριστά, όσο fragmenta βιβλίων και κατ’ αναλογίαν υπάρχει μία «κοινοτική φαντασιακή βιβλιοθήκη». Σε συνδυασμό με τον υπόλοιπο πολιτισμικό περίγυρο επηρεάζεται και η πρόσληψή μας για το βιβλίο. Το κεφάλαιο για την διδασκαλία του Άμλετ σε εξωδυτική φυλή είναι χαρακτηριστικό και αξίζει να το διαβάσετε ακόμα και εάν διαβάσετε αυτό το βιβλίο στην καλύτερη περίπτωση διαγώνια, όπως ο τίτλος του σας προ(σ)καλεί.
Ο συγγραφέας «ξεγυμνώνει» τους κριτικούς κλπ, όχι απλώς λέγοντας ότι δεν διαβάζουν όλα τα βιβλία. Στο κάτω κάτω και η λογική μας αυτό λέει. Καλεί, όμως, την προσοχή της λογικής μας και κάπου άλλου. Ότι πολλές φορές αναφέρονται στο γενικόλογο και το αυτονόητο. Πόσες φορές δεν έχουμε διαβάσει κριτικά αφιερώματα σε συγγραφείς με «ευαισθησία στα ερωτήματα της ύπαρξης», «ερωτήματα για την πορεία του ανθρώπου» κλπ;
Αυτό, που έχει σημασία εν τέλει, ισχυρίζεται ο συγγραφέας είναι το να ενταχθεί με εποικοδομητικό τρόπο το βιβλίο και τα μηνύματά του στην συνολικότερη πολιτισμική και λοιπή ζωή μας, παρά να μένει αποκομμένο από αυτήν.
Τέλος σε συνδυασμό με αυτό το βιβλίο σκέφτομαι την κριτική, που είχα διαβάσει για την Ιστορία της Ανάγνωσης στον Δυτικό Κόσμο. Εκεί αναφερόταν ότι από την εποχή της εντατικής ανάγνωσης (λίγα βιβλία, που τα διάβαζαν πολλές φορές-χαρακτηριστικό η Βίβλος), φτάσαμε στην εποχή της εκτατικής ανάγνωσης (πολλά βιβλία, μεγάλη πληθώρα και προσπάθεια ανάγνωσης, όσων περισσότερων γίνεται). Ίσως θα ήταν καλύτερο να ήταν δίπολο εντατική ανάγνωση/ εκτατικό διάβασμα, καθώς λόγω του όγκου η προσήλωση και εμβάθυνση είναι δυσκολότερη. Τώρα διαβάζουμε (περνάμε) τα βιβλία, παρά τα αναγιγνώσκουμε, όπως γινόταν όταν οι επιλογές ήταν πιο περιορισμένες.

Advertisements

4 responses »

  1. Ο/Η Herr K. λέει:

    Κανονικά δεν έπρεπε να το διαβάσεις 🙂

  2. Ο/Η Ντροπαλός λέει:

    Εάν θυμάμαι καλά κάποιο ανάλογο επιχείρημα είχε χρησιμοποιήσει και ο Pivot. (…και φυσικά δεν το ‘χω διαβάσει) έγραφε (κάπως έτσι)

  3. Ο/Η Herr K. λέει:

    Κι ο Πιβό το’πε; Κι είχα την εντύπωση ότι είχα κλέψει την ατάκα από αλλού… Ε, λογικό σχόλιο. Το βιβλίο πρέπει να διαβαστεί με αυτό του Λουκιανού «προς τον απαιδέυτον και πολλα βιβλία ωνούμενον»

  4. […] το (βιβλίο με τον προκλητικό και ειρωνικό τίτλο) “Πώς να μιλάμε για βιβλία που δεν έχουμε διαβάσει” του Πιέρ Μπαγιάρ. Η δική σου λίστα; No […]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s