Ας βγάλω το σακάκι και την γραβάτα, ας ξεκουμπώσω- δήθεν ατημέλητα- δύο τρία κουμπιά από το πουκάμισό μου, ας φορέσω στρατιωτικού τύπου μπουφανάκι στο διαδίκτυο:

Liberty…under attack!

Αρκετά με το χιούμορ! Η πρόσφατη υπόθεση με το press-gr, όπως και ένας πρόσφατος προβληματισμός μου, που είχα γράψει εδώ, και που συνειρμικά μού θύμισε άλλες συζητήσεις, που είχαν γίνει παλιότερα, μού εγείρει ανησυχίες.
Σε πρόσφατή μου ανάρτηση, λοιπόν, είχα γράψει για τα άσχημα αισθήματα, που μού είχαν δημιουργηθεί κατά την διάρκεια ενός περιπάτου μου. Η αίσθηση ότι αντιμετωπίζομαι πρωτίστως ως ύποπτος και ως εν δυνάμει εγκληματίας δεν είναι και η καλύτερη αντιμετώπιση, που μπορεί να σού τύχει. Με αφορμή την εμπειρία μου αυτή και σκαλίζοντας τους μαιάνδρους του νου μου, θυμήθηκα την υπόθεση με το ν/σ (σ/ν) σχετικά με την σεξουαλική παρενόχληση, όπου θα υπήρχε απαίτηση από τον υποτιθέμενο θύτη να καταρρίψει τους ισχυρισμούς του θύματος, παρά από το τελευταίο να αποδείξει ότι ο πρώτος συμπεριφέρθηκε αναρμόστως. Η εν λόγω πρόνοια θυμάμαι είχε ξεσηκώσει έντονες συζητήσεις, τουλάχιστον μέσα στον χώρο της Βουλής. Η αλήθεια είναι, πάντως, ότι δεν γνωρίζω, εάν θεσπίστηκε τελικά ο σχετικός νόμος και εάν η πρόνοια αυτή έμεινε ή εάν απαιτείται το κλασσικό: ο κατήγορος να αποδείξει την ενοχή/παρανομία κλπ του κατηγορουμένου.
Την υπόθεση press-gr την γνωρίζετε καλύτερα από εμένα. Με αφορμή την υπόθεση αυτή λέγεται ότι υπάρχει θέληση να θεσπισθεί νόμος που να απαιτεί από όλα τα ενημερωτικά ιστολόγια να έχουν κατά νόμο υπεύθυνο. Ας θεωρήσουμε ότι λύνονται όλα τα τεχνικά ζητήματα, για τα οποία φυσικά δεν έχω καμία ιδέα, σε σχέση με το πού έχουν την έδρα τους οι εξυπηρετητές κλπ. Μένει, όμως, το ερώτημα: ποιό μπλογκ είναι ενημερωτικό και ποιό όχι; Μήπως το τάδε μπλογκ, ποιητικής κατεύθυνσης ενημερώνει με έμμεσο τρόπο; Το δείνα, που κάνει ανάλυση και σχολιασμό της επικαιρότητας, όχι παροχή ειδήσεων καθ’ εαυτές, τί θεωρείται; Η δε πληθώρα μικτών ιστολογίων (λίγο σχολιασμός, λίγο προσωπικές ιστορίες, λίγο πλάκα, λίγο σοβαρότητα) σε ποιά κατηγορία θα ενταχθεί; Με λίγα λόγια φοβάμαι ότι λίγα μπλογκ -ή και κανένα- θα θεωρηθούν ως μη-ενημερωτικά με αποτέλεσμα η υποχρέωση νομικού υπευθύνου (η άρση ανωνυμίας) να γίνει υποχρεωτική για όλους.
Η άρση της ανωνυμίας, κατά την γνώμη μου, θα έχει τέτοιες αρνητικές συνέπειες, οι οποίες θα υπερκεράσουν τις όποιες θετικές. Τα ιστολόγια ήταν είναι ένα βήμα για πάρα πολλούς να ξεκλειδώσουμε και να δημοσιέυσουμε στην δημόσια σφαίρα τις σκέψεις μας, που μπορεί να τις είχαμε φυσικά καταχωνιασμένες σε ένα συρτάρι ή έστω στον σκληρό του υπολογιστή μας. Άλλοι δημοσιεύουμε διηγήματα, ποιήματα ενδεχομένως και μυθιστορήματα. Άλλοι σκίτσα, φωτογραφίες, κλπ, που δύσκολα θα βρίσκαμε αίθουσα τέχνης να μας τα φιλοξενήσει. Για να είμαι δίκαιος: ενδεχομένως να υπήρχαν άπειρες αίθουσες τέχνης, που να ήθελαν να εκθέσουν τα δημιουργήματά μας, ή εκδοτικοί οίκοι, που να είχαν την διάθεση να εκδώσουν τα πονήματά μας. Όμως, πολλοί από εμάς αισθανόμαστε αμηχανία, να εκμυστηρευθούμε τις σκέψεις μας ακόμα και σε κοντινά μας πρόσωπα. Φοβόμαστε, μήπως μας αποπάρουν κλπ. Η επωνυμία θα μας οδηγήσει να ξανακλειδώσουμε κείμενα σκέψεις κλπ στερώντας από την δημόσια σφαίρα διαμάντια της δημιουργίας. Φυσικά και δεν είναι όλα διαμάντια, υπάρχουν και πολλά σκουπίδια. Νομίζω, όμως, ότι η σχέση κόστους-ωφέλους θα είναι ευνοϊκότερη, εάν πρέπει να πετάμε τα σκουπίδια, από τα να στερούμαστε τα διαμάντια μόνο και μόνο για να μην έχουμε σκουπίδια.
Στην κριτική μας (και αναφέρομαι στην κριτική με την αυστηρή έννοια του όρου, όχι ως μεταμφιεσμένες ύβρεις) τώρα για τα δημόσια πρόσωπα, πολλές φορές δεν είμαστε βέβαιοι, εάν η κριτική μας (κυρίως στο έργο τους) δεν θα μας επισύρει δικαστικές διώξεις. Το πιθανότερο είναι όχι, αλλά καθώς δεν είμαστε και νομικοί, ας μένουμε ανώνυμοι για τα ησυχότερα. Συνεπώς, η επωνυμία θα «φιμώσει» όλη αυτήν την κριτική εμποδίζοντας, ακόμα, εάν θέλετε έναν τρόπο επικοινωνίας των ψηφοφόρων με τους πολιτικούς.
Η υπόθεση του press-gr μάς εξηγεί, γιατί οι εφημερίδες και τα περιοδικά, πέρα από το θέμα του χώρου -το οποίο μπορεί να διευθετηθεί και με άλλους όρους, όπως ο αριθμός των λέξεων- ζητούν το όνομα των επιστολογράφων και σημειώνουν επίσης ότι «η σύνταξη δικαιούται να μη δημοσιεύσει ή και να συντομεύσει επιστολές» και γιατί, τότε που κάποιοι από εμάς τηλεφωνήσαμε σε ραδιόφωνα και κανάλια για να καταγγείλουμε στον αέρα «για τον τάδε αλήτη, που μπλα μπλα μπλα» καταλήξαμε να μιλάμε όχι στον αέρα, που θέλαμε αλλά στον άλλο, δηλαδή στον βρόντο, αφού μάς είχαν κλείσει την γραμμή.
Η ψευδωνυμία δεν είναι ανωνυμία. Ο καθένας με το ψευδώνυμό του έχει δομήσει μια ψηφιακή ταυτότητα. Ο υπολογιστής, που χρησιμοποιεί συνήθως, τού δίνει και μία σταθερή διεύθυνση. Εάν γράφει 6/10+ 3/10 από συγκεκριμένους υπολογιστές και 1/10 απο διάφορους, στην ουσία ξέρει κανείς, πού φυσικά να αναζητήσει τον υπολογιστή, εαν π.χ έχουν δημιουργηθεί προβλήματα. Συνεπώς, θεωρώ ότι το υπάρχον πλαίσιο δεν παρεμποδίζει κάποιον στο να ζητήσει να εντοπισθεί κάποιος ώστε να διεκδικήσει το δίκαιό του. Η εύρεση, βέβαια, του υπολογιστή δεν ταυτοποιεί και το άτομο (π.χ θα μπορούσε ένας υπολογιστής να χρησιμοποιείται σε τακτική ή σε έκτακτη βάση από διάφορα άτομα), αλλά είναι μία αρχή για περαιτέρω έρευνες, ωστε να βρεθεί, ποιός έγραψε κάτι το επιλήψιμο.
Κατά την γνώμη μου θα έπρεπε να βρεθεί τρόπος να ενισχύσουμε ακόμα περισσότερο την ανωνυμία, χωρίς να στερήσουμε το δικαίωμα κάποιου να έχει την δυνατότητα να απαιτήσει ανάκληση και προσφυγή στο δικαστικό σύστημα, εάν θεωρηθεί ότι θίγεται. Σκοπός του θιγομένου είναι η αποκατάστασή του, όχι η αναίρεση της ανωνυμίας.
Υπεράσπιση του ιστολογείν και του δικαιώματος στην ανωνυμία δεν σημαίνει συλλήβδην υπεράσπιση και των υβριστικών μπλογκ. Αντιστοίχως, η υπεράσπιση του δικαιώματος του ατόμου να απαιτεί την αποκατάστασή του, δεν σημαίνει γενική καταδίκη του ιστολογείν και του καθεστώτος της ανωνυμίας. Εξάλλου, πολλές φορές το πρόβλημα δεν δημιουργείται από τους ιστολόγους καθεαυτούς αλλά από τους σχολιαστές, που στο κάτω κάτω, δεν διαθέτουν απαραίτητα και ιστολόγιο. Λυπάμαι, αλλά αρνούμαι να ακολουθήσω την λογική του «όσοι δεν είναι μαζί μας είναι εναντίον μας».
Συνθέτοντας τώρα τις δύο αυτές περιπτωσεις παρατηρούμε κάτι το ανησυχητικό. Την υπονόμευση του τεκμηρίου της αθωότητας. Στην μία περίπτωση ο κατηγορούμενος για παρενόχληση θεωρείται εκ προοιμίου ένοχος καλούμενος να αποδείξει την αθωότητά του, ενώ στην δεύτερη θεωρούνται εκ προοιμίου (και για σιγουριά) όλοι οι μπλογκερ ως εν δυνάμει ένοχοι.
Το τεκμήριο της αθωότητας είναι σημαντική κατάκτηση του Διαφωτισμού και αποτελεί θεμελιώδη αξία του δυτικού πολιτισμού. Δεν κατακτήθηκε εύκολα και η όποια υπονόμευσή του αποτελεί αντίστοιχη υπονόμευση στην ίδια την ταυτότητα του πολιτισμού αυτού. Υπονόμευση του τεκμηρίου της αθωότητας θα οδηγήσει σε ένα γενικευμένο καθεστώς φόβου και σε ακινησία. Και ο φόβος είναι εχθρός της ελευθερίας και της προόδου. Υπονόμευση του τεκμηρίου της αθωότητας σημαίνει, κατά την γνώμη μου, διασάλευση ενός βασικού χαρακτηριστικού του δυτικού φιλελευθέρου κράτους: τα πάντα επιτρέπονται εκτός από εκείνα που ρητώς απαγορεύονται, μία λογική, που μπορούμε να θεωρήσουμε ότι ακολουθείται ήδη από τον Δεκάλογο. Εάν όλοι θεωρούνται εκ προοιμίου ένοχοι, για τα ησυχότερα θα θέλουν να ξέρουν τί τούς επιτρέπεται. Έτσι φτάνουμε σε ένα καθεστώς όπου: ό,τι δεν επιτρέπεται ρητά, τότε απαγορεύεται, δηλαδή σε ένα ανελεύθερο καθεστώς.
Το τεκμήριο της αθωότητας υπάρχει στην Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Πολίτη του 1789 (άρθρο 9), στην Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα της 10 Δεκεμβρίου 1948 (άρθρο 11), στο άρθρο 6 παράγραφος 2 της Σύμβασης για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Κλείνοντας θα μπορούσαμε να ισχυρισθούμε ότι υπονόμευση του τεκμηρίου της αθωότητας έρχεται σε σύγκρουση με το άρθρο 28 παράγραφος 1 του Συντάγματος, το οποίο θεωρεί ότι κανόνες του Διεθνούς Δικαίου υπερισχύουν σε αντίθετες διατάξεις νόμου.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s