Μία, όχι και τόσο ευχάριστη έκπληξη, μας περίμενε σήμερα το πρωί. Φαντάζομαι ότι θα ταρακουνηθήκατε οι περισσότεροι από το σεισμό. 6 Ιανουαρίου, ημέρα των Θεοφανείων δηλαδή, έγινε ο σεισμός και αυτόματα ο νους τρέχει σε έναν άλλο σεισμό, ο οποίος είχε συμβεί σε ημέρα θρησκευτικής εορτής.
Αναφέρομαι στον σεισμό της Λισσαβώνας του 1755, ο οποίος είχε συμβεί την ημέρα των Αγίων Πάντων. Τα φυσικά δεδομένα του σεισμού αυτού δεν νομίζω ότι μπορούν να συγκριθούν με αυτά του σημερινού. Συνυπολογίζοντας επίσης και άλλες παραμέτρους (άγνοια κανόνων ασφαλέιας, επίπεδο πολιτικής μηχανικής κλπ) ο τότε σεισμός είχε οπωσδήποτε περισσότερα θύματα και ζημιές.
Ο συγκεκριμένος σεισμός μπορεί να θεωρηθεί ένα κρίσιμο σημείο καμπής για την Ευρωπαϊκή Ιστορία. Είναι το κρίσιμο σημείο, όπου οι Ευρωπαίοι αρχίζουν να αμφιβάλουν για την πίστη τους στον Θεό. Εδώ η λέξη πίστη δεν έχει τόσο σχέση με την πίστη στην ύπαρξη του Θεού, όσο με την εμπιστοσύνη. Το πίστη στο «έχε μου πίστη», όταν ρωτά κάποιος «θα τα καταφέρεις;». Οι άνθρωποι ήταν δύσκολο να συλλάβουν, το πώς γινόταν σε μία βαθιά θρησκευόμενη χώρα και μάλιστα ανήμερα θρησκευτικής εορτής να συμβεί μια τόσο μεγάλη συμφορά.
Απο την άλλη η Επιστημονική Επανάσταση, που ήταν ήδη σε εξέλιξη, είχε κληροδοτήσει στον Διαφωτισμό την αντίληψη ότι ο κόσμος, τό σύμπαν, ήταν μία καλά κατασκευασμένη και προβλέψιμη μηχανή, με μηχανικό-κατασκευαστή και συντηρητή τον Πανάγαθο Θεό. Ήταν από τον σεισμό αυτό και πέρα, που ο Διαφωτισμός θα θέσει τον Θεό στην άκρη θεωρώντας τον απλώς έναν παρατηρητή και καλώντας τους ανθρώπους να αναλάβουν μόνοι τους τις ευθύνες τους. Για αυτό είναι μάλλον λάθος να θεωρούμε τον Διαφωτισμό ως κάποια αθεϊστική κίνηση. Αναμφίβολα θα υπήρχαν και αθεϊστές, αλλά εάν υπήρχε θρησκευτική επίθεση θα ήταν κατά της οργανωμένης θρησκείας (αντικληρικαλισμός), αλλά και του Χριστιανισμού καθώς ο Θεός είχε μετατραπεί στο αφηρημένο Υπέρτατο Ον. Συνεπώς, η πίστη στην ύπαρξη του Θεού (ή του Υπερτάτου Όντος δεν ήταν υπό μαζική αμφισβήτηση) Φυσικά ο σεισμός (επαν)έθεσε το ερώτημα, του πώς γίνεται να επιτρέπει ο Θεός να υπάρχει το κακό κλπ.

Ο σεισμός αυτός είχε σημαντικές επιπτώσεις στην οικονομία και την πολιτική της Πορτογαλίας, οδηγώντας περαιτέρω στην παρακμή της και την υποχώρησή της από τις πρώτες θέσεις της διεθνούς κοινότητας. Καθώς, λοιπον, από κάποιο σημείο και πέρα οι πρώτες θέσεις της διεθνούς κοινότητας κατέχονται από αγγλοσαξωνκές δυνάμεις και όπως λέγεται η ιστορία γράφεται από τους κάθε εποχής νικητές, ή από αυτούς που βρίσκονται στις πρώτες θέσεις, είναι πιθανότερο να έχετε ακούσει- έστω και ονομαστικά- τους Πιττ, Ντισραέλι, Γλάδστων, Φραγκλίνο, Ουάσιγκτων κλπ, αλλά μάλλον όχι τον Σεβαστιανό-Ιώσηππο ντε Καρβάλιου* ε Μέλου* 1ος Κόμης της Ουέϊρας* και 1ος Μαρκήσιος του Πουμπάλ*. Ο Καρβάλιου ε Μέλου δεν ήταν μέλος της Αριστοκρατίας, τους τίτλους θα τους λάμβανε αργότερα, ορίσθηκε από τον βασιλέα Ιώσηππο Ι της Πορτογαλλίας, «Πρωθυπουργός». Πραγματιστής θα μείνει γνωστός για τις εξής του ρήσεις: «Και τώρα; Θάβουμε τους νεκρούς και τρέφουμε τους ζωντανούς«, όταν ρωτήθηκε τί πρόκειται να κάνουν και «Κάποτε θα θεωρούνται μικροί«, όταν τού έγινε η παρατήρηση ότι ανοικοδομώντας την πόλη έδωσε εντολή για την κατασκευή υπερβολικά μεγάλων δρόμων.
Ζητώντας, μέσω των ενοριών, στοιχεία για τον σεισμό και τις επιδράσεις του (μετασεισμοί,ζημίες, θύματα κλπ), αλλά και ανοικοδομώντας την πόλη βάσει ξύλινων προτύπων κτηρίων, τα οποία δοκιμάζονταν από επί τούτου παρελαύνοντα στρατεύματα σε προσπάθεια προσομοίωσης σεισμών, θα θέσει τις βάσεις για την επιστήμη της σεισμολογίας (και θα μπορούσαμε να πούμε και της πολιτικής μηχανικής).

*ελπίζω να τα έχω μεταγράψει σωστά ως προς την προφορά

Δείτε: εδώ, εδώ, εδώ, (στο τελευταίο διάφορες παραπομπες, δεν τις είδα όλες)

Advertisements

One response »

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s