Πρόσφατα διάβασα στο Περιγλώσσιο ένα ποστ, το οποίο σχολίαζε για δεύτερη φορά το βιβλίο του καθηγητή Σταύρου Θεοφανίδη, Τα Αγγλικά είναι Ελληνική Διάλεκτος. Το δικό μου σημείωμα δεν μπορεί να αποτελέσει κριτική στο συγκεκριμένο βιβλίο, από την στιγμή που δεν έχω τις τεχνικές γνώσεις, αλλά ούτε και το έχω διαβάσει. Περισσότερο θα είναι ευρύτερος σχολιασμός για την ανάπτυξη θεωριών, την επιστήμη και τους επί μέρους λειτουργούς της.
Υποθέτω ότι κάθε επιστήμη πως έχει τους λειτουργούς της. Αυτούς, που έχουν εκπαιδευθεί στην ιστορία της, στα «νομιμοποιημένα» ερωτήματα, που καλείται να απαντήσει και στον τρόπο με τον οποίο διατυπώνονται τα ερωτήματα αλλά και αναζητώνται οι απαντήσεις, όποτε είναι δυνατόν αυτές να βρεθούν. Η ολοένα και μεγαλύτερη εξειδίκευση μεταξύ των επιστημονικών αντικειμένων κάνει σχεδόν αδύνατο να ασχοληθεί κάποιος με ζητήματα επιστήμης διαφορετικής από αυτήν, που έχει εκπαιδευθεί. Εδώ καλά-καλά, ακόμα και εντός κάποιας συγκεκριμένης επιστήμης δυσκολεύεται ο ένας κλάδος να παρακολουθήσει τον άλλον. Έχουν περάσει πλεόν οι εποχές, όπου κάποιος έγραφε μια φιλοσοφική πραγματεία για την φύση της γνώσης,
ακολούθως ένα δοκίμιο πολιτικής ηθικής, καταπιανόταν με προβλήματα μαθηματικών, ενώ εάν είχε και μεγάλη αποθήκη μπορεί να μηχανευόταν και κάτι και όλα αυτά όχι ως επαγγελματίας, αλλά ως ερασιτέχνης.Φυσικά τέτοια «ερασιτεχνική», δηλαδή από αγάπη και όχι από υλικό-βιολογικό καταναγκασμό για την επιβίωση, προσέγγιση την είχαν άνθρωποι με οικονομική ή κοινωνική επιφάνεια ή άνθρωποι. Άνθρωποι, οι οποίοι δεν γνώριζαν, εάν θα βγάλουν την χρονιά, εάν θα υπήρχε σοδειά για φέτος και επαρκής σπόρος για τον επόμενο, δεν είχαν την δυνατότητα να ασχοληθούν με επιστήμη, παρά μόνο με αυτήν της δικής τους επιβίωσης.
Πέρα από την εξειδίκευση, που έχει ως επακόλουθο πρόσθετες δυσκολίες στο να καταφέρει κάποιος να εισέλθει και να μελετήσει κάποια άλλη επιστήμη, μπορούμε να υποψιαστούμε ότι και οι ίδιοι οι θεράποντες της κάθε επιστήμης δεν αρέσκονται στην «παρείσφρυση» ξένων σωμάτων στις επί μέρους κοινότητές τους. Έχουν σχηματίσει τις επί μέρους μικρές τους κοινωνίες, το λεξιλόγιό τους. Έχουν ακόμα υλικά όπως και συμφέροντα αδρανείας να μείνουν οι περιστάσεις ως έχουν. Το υλικό συμφέρον σημαίνει ότι η κοινωνία για τα ερωτήματα που θέτουν και προσπαθούν να απαντήσουν θα αμοίβει μόνο αυτούς και όλους όσους δέχονται να μυηθούν στην μικρή τους επιστημονική εταιρία. Τα συμφέροντα αδρανείας σημαίνει ότι θέτοντας αυστηρούς
περιορισμούς στο ποιά είναι τα «νόμιμα» ερωτήματα, γλυτώνουν κάθε μπελά από αυτούς, που θα προσπαθήσουν να θέσουν νέα ερωτήματα πρωτάκουστα.
Και πρωτάκουστα ερωτήματα σημαίνει την πιθανότητα να αναγκασθούν να προβληματισθούν πέρα από τα «τετριμμένα». Να προβληματισθούν πραγματικά και να φύγουν από την αδράνειά τους.
Υπάρχουν διάφοροι «απέξω». Κατά βάθος η έννοια του «απέξω» είναι σχετική. Εάν ο «απέξω» είναι επίσης επιστήμονας θα πρέπει να λάβουμε υπ’ όψιν ότι η επιστήμη χρησιμοποιεί συγκεκριμένα εργαλεία, τα οποία συναντώνται πολλές φορές κατά μήκος του επιστητού, είτε η επιστήμη είναι τα μαθηματικά, είτε η γλωσσολογία, είτε τα οικονομικά, είτε η ανθρωπολογία και η μοριακή βιοχημεία. Υπάρχει και η επιστήμη της χρήσης των επιστημονικών εργαλείων: αυτή είναι η μεθοδολογία, όπως και η επιστήμη, που κρίνει, εάν ένα εργαλείο μπορεί να θεωρηθεί επιστημονικό ή όχι: αυτή είναι η επιστημολογία. Τουλάχιστον αυτόν τον ρόλο έχω καταλάβει ότι έχουν.
Υπάρχουν και οι «απέξω», οι οποίοι δεν ασχολούνται με τέτοια ζητήματα. Εργάζονται με την λογική τους, με την διαίσθησή τους και το μόνο που προσπαθούν είναι να ρίξουν μια καινούργια οπτική σε αυτό, που ψάχνουν πέρα από τα συνηθισμένα.Όχι ότι δεν το κάνουν και οι πιο μεθοδικοί, που αναφέρθηκαν στην προηγούμενη παράγραφο. Σκοπός τους, όμως, όπως και των παραπάνω είναι να εκθέσουν μια ιδέα τους για το συγκεκριμένο ζήτημα, να ρίξουν μια καινούργια οπτική και όχι να χρησιμοποιήσουν τις απόψεις τους ως αφορμή για να φτάσουν σε κάποιο συμπέρασμα, το οποίο αφορά κάτι
τελείως το άσχετο (κάτι ανάλογο με το φωνάζω στην πεθερά για να το ακούει η νύφη). Δεν γράφω «προαποφασισμένο» συμπερασμα, διότι ακόμα και στον χώρο της αυστηρής επιστήμης και μεθοδολογίας, το πώς σχηματίζονται οι θεωρίες, το εάν κάποιος θέλει να (απο)δείξει κάτι ή εάν παρατηρεί κάτι και απλώς το καταγράφει, εάν προηγείται η εμπιρία ή η θεωρία κλπ, τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά, όπως ιδανικά τα παρουσιάζουν για αφαιρετικούς λόγους οι θεωρίες της γνώσης, της αντίληψης της πραγματικότητας, της ιστορίας της επιστήμης κλπ. Πρέπει επίσης να συμπληρώσω ότι οι υποθέσεις για το παρελθόν είναι λάθος να μετατρέπονται αυτομάτως σε βεβαιότητες. Με όρους του σχετικού ανεκδότου: το ότι δεν βρέθηκαν καλώδια χαλκού σε ανασκαφές, αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι οι Αρχαίοι Έλληνες πως είχαν αναπτύξει τα ασύρματα δίκτυα. Η υπόθεση αυτή δεν μπορεί να παραμείνει, μέχρι νεωτέρας, παρά μία εικασία 😉
Με λίγα λόγια: το πρόβλημα δεν είναι πχ ο οικονομολόγος (ο μη-ιστορικός), που παίρνει το κείμενο του Θουκυδίδη και προσπαθεί να εντοπίσει την λειτουργία της αγοράς στην αρχαιότητα σε περιστάσεις, όπως είναι ένας πόλεμος. Το πρόβλημα βρίσκεται σε αυτόν, που θα πάρει το κείμενο και θα το χρησιμοποιήσει ως εργαλείο για προαποφασισμένα συμπεράσματα: πχ στην συγκεκριμένη περίπτωσή μας: πως αποδεικνύεται «φυσικά» ότι το οικονομικό σύστημα Χ είναι καλύτερο από το Ψ, ή να δέιξει ότι αυτός είναι ο γνήσιος και αυθεντικός, άρα τέλειος τρόπος οικονομικής οργάνωσης, που προήλθε από
τον κόσμο των ιδεών.
Η αλήθεια είναι ότι δεν ξέρω πολλούς άσχετους ή πολλούς που έριξαν διαφορετική ματιά στην επιστήμη, που τούς τράβηξε. Διαφορετική ματιά έριξαν και άνθρωποι, που θεράπευαν συγκεκριμένη επιστήμη και που έπρεπε να καταπολεμήσουν την βολική τους αδράνεια. Διότι, τί άλλο από διαφορετική ματιά στην κλασσική φυσική είναι η θεωρία του Αϊνστάιν (παραμένει στα όρια της κλασσικής θεωρίας) και τί άλλο από διαφορετική ματιά αυτή των κβαντικών (α, εδώ περνάμε στο δωδεκαφθογγικό σύστημα 😉 ).
Τί άλλο από διαφορετική ματιά, από ευρύτητα πνέυματος και προβληματισμό είναι η προτροπή του Μπεκ στην ψυχαναλυόμενή του να σηκωθεί, όταν, σε ερμηνεία του ότι δεν τού μιλά επειδή συμβαίνουν τα Χ και Ψ, αυτή τού είπε ότι δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο, αλλά απλώς η ίδια νομίζει ότι την θεωρεί βαρετή. Βέβαια, τα δύο παραδείγματα, που ανέφερα αφορούν επιστήμονες, που έφεραν νέα ματιά στην ίδια την επιστήμη, που θεράπευαν. Τον μόνο, που μπορώ να θυμηθώ έξω από συγκεκριμένη επιστήμη είναι τον Βέντρις με την συνεισφορά του στην αποκρυπτογράφηση της Γραμμικής Β’. Προσοχή: Το σημαντικότερο, που προσέφερε ο Βέντρις δεν ήταν ότι διάβασε Ελληνικά στα τεκμήρια της Γραμμικής Β’ (έχω ακούσει ότι υπάρχουν θεωρίες, που ισχυρίζονται ότι το ίδιο μοντέλλο αποκρυπτογράφησης θα μπορούσε να δώσει και μη ελληνική Γραμμιή Β’, με εξίσου έγκυρες υποθέσεις κλπ). Το σημαντικότερο ήταν ότι προσέφερε μία νέα οπτική, την οποία δεν την είχαν μέχρι τότε σκεφτεί οι εξειδικευμένοι επιστήμονες του κλάδου (φιλόλογοι, γλωσσολόγοι κλπ).
Ενδεχομένως να υπάρχουν και άλλοι «Βέντρις» έξω, αλλά η δύναμη των θεσμοποιημένων επί μέρους επιστημονικών κοινοτήτων αλλά και η γενικευμένη
αδιαφορία του κόσμου για την επιστήμη να τους κρατά μακριά από το κοινό. Στα παραπάνω θα πρέπει να προσθέσουμε στην χώρα μας μία αγάπη για την συνομωσιολογία και την επικέντρωση σε κάθε πόνημα του τύπου ο περιούσιος ελληνικός λαός, ο οποίος προδώθηκε από τις μεγάλες δυνάμεις, που
έκλεψαν την δόξα του, ενώ θα όφειλαν να του αποδίδουν αιώνιες τιμές αφού σε αυτόν χρωστούν τα πάντα
. Επίσης την ιδεολογική κατίσχυση ενός αριστερικίστικου, στρεβλορθόδοξου, διανοουμενίστικου, αντιδυτικού λόγου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η πρόσληψη του Τσόμσκυ από το ελληνικό κοινό. Αμφιβάλλω, εάν ξέρουν την συνεισφορά του στο χώρο της γλωσσολογίας, αμφιβάλλω, εάν ξέρουν την σημασία του (εάν όντως έχει ως πολιτικός διανοούμενος) και κυρίως την σημασία των πολιτικών του θεωριών, αλλά από την στιγμή που κριτικάρει τις ΗΠΑ, θεωρείται αυτομάτως υπόδειγμα φιλοσόφου και αναλυτή.Προσωπικά από Τσόμσκυ δεν γνωρίζω τίποτα, πέραν από την ανάγνωση του Η Κατασκευή της Συναίνεσης, που έγραψε μαζί με
τον Έντουαρντ Χέρμαν. Το συθλιπτικό και καταθλιπτικό αυτό πεδίο, το συμπληρώνει η ολοένα και μεγαλύτερη άνοδος της ψευδοεπιστήμης σε κάθε της μορφή. Πάντα υπήρχαν οι διαφόρων μορφών «μάγοι», που προσπαθούσαν μεταφυσικά να ερμηνεύσουν τον κόσμο. Τουλάχιστον, όμως, οι Κυρές-Κατίνες της γειτονιάς, που ‘λέγαν τον καφέ, οι χαρτορίχτρες και οι τσοπάνηδες, που διάβαζαν στην σπάλα των σφαγίων τα μελλούμενα, δεν ισχυρίζονταν ότι είναι επιστήμονες. Το πεδίο, λοιπόν, είναι δύσκολο για τους υποψηφίους «Βέντρις» με αποτέλεσμα να θάβονται.
Σχετικά με το βιβλίο τώρα, που επαναλαμβάνω ότι ούτε το έχω διαβάσει αλλά ούτε και είμαι ειδικός επιστήμονας (γλωσσολόγος). Πολύ φοβάμαι ότι ο συγγραφέας του δεν έγραψε ένα πόνημα, όπου ρίχνει μια διαφορετική ματιά στην μελέτη της αγγλικής. Έγραψε ένα πόνημα, για το οποίο από την πρώτη στιγμή είχε έτοιμα συμπεράσματα. Μήπως είναι σπάνια τα τελευταία; Όχι, πολλές φορές η προσπάθεια του να αποδείξεις κάτι αποτελεί έναν μπούσουλα για την έρευνα. Το θέμα είναι, βέβαια, όταν αυτό δεν επιτυγχάνεται να το λες. Το να βλέπεις τα αδιέξοδα αποτελεί εξίσου επιστημονική επιτυχία.
Καλή τη πίστει δεν μπορώ παρά να δεχθώ ότι ο συγγραφέας είχε αγαθές προθέσεις και το έκανε από αγάπη για την ελληνική γλώσσα: τα Αγγλικά είναι η πιο διαδεδομένη γλώσσα του κόσμου. Τα Αγγλικά είναι μια ελληνική διάλεκτος, άρα μια ελληνική διάλεκτος και κατ’ επέκταση τα Ελληνικά είναι η πιο διαδεδομένη γλώσσα του κόσμου. Αγαθές προθέσεις, όμως, που μάλλον δεν υπηρετούν ούτε την επιστήμη αλλά ούτε και την γλώσσα μας.

Advertisements

3 responses »

  1. Ο/Η southair λέει:

    Με βάζεις σε μπελάδες… Διαβάζω το δικό σου κείμενο, πάω στο Περιγλώσσιο από εκεί στο Σαραντάκο και κοντεύω να ξημερωθώ…

  2. Ο/Η Ντροπαλός λέει:

    Καλημέρα,
    καμία τέτοια πρόθεση.
    🙂

  3. Ο/Η southair λέει:

    Δεν εννοούσα ότι είχες πρόθεση, απλά βρίσκω ενδιαφέροντα αυτά που γράφεις και τον τρόπο που τα γράφεις και… τα ψάχνω. Αυτή η νοοτροπία πάντως να βρίσκουν πράγματα εκεί που δεν υπάρχουν για να αποδείξουν ότι καθετί είναι ελληνικό μοιάζει με το να αφεθείς και να κοιτάζεις αφηρημένα ένα πάτωμα από μωσαϊκό. Είναι σίγουρο ότι θα δεις διάφορες μορφές οικείες και μη να αναδύονται… Η δική μου ταπεινή γνώμη και χωρίς να είμαι υπέρ της επιστημονικότητας των πάντων, γιατί δεν είμαι επιστήμων, είναι πως η ανθρωπότητα έχει διανύσει παρόμοια μονοπάτια σε όλα τα μήκη και τα πλάτη, άρα είναι λογικό να υπάρχουν ομοιότητες, αλλά όχι απαραίτητο να είναι όλα «δικά μας»

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s