Η έμπνευση για αυτό το ποστ προήλθε από αυτό το ποστ του ευλόγ της Mirandolina, όπου παραπέμφθηκα από αυτό το πόστ του dontkissthefrog. Έχω σχολιάσει εκεί ότι το «επικεφαλής», δεν κάνει του «επικεφαλούς». Στην πραγματικότητα δεν κλίνεται, αφού δεν αποτελεί επίθετο, αλλά φράση. Έτσι, προτείνεται να γράφεται χωριστά: πχ ο επί κεφαλής της ομάδας, το επί κεφαλής γραφείο η επί κεφαλής καθηγήτρια κλπ.
Η συκεκριμένη φράση δεν είναι η μόνη, που συμπτύσσεται. Τα τελευταία χρόνια παρατηρώ μία τάση να συμπτύσσονται φράσεις/εκφράσεις/λέξεις, ή όπως μπορεί να λέγονται, σε μία αντί να χρησιμοποιείται το σημάδι της αποστρόφου, το οποίο συναντώ ολοένα και σπανιότερα. Την πρώτη φορά, που παρατήρησα αυτό το φαινόμενο ήταν σε ένα τραγούδι, του οποίου το ρεφραίν έλεγε:

Νάχα(x4) την αγάπη σου μονάχα,
την αγάπη σου μονάχα νάχα (x2) τώρα νάχα.

Τις πρώτες φορές, που είδα αυτό το «Νάχα» και άκουγα το τραγούδι απορούσα. Τί να σήμαινε άραγε; Μήπως ήταν ένα πρώιμο δείγμα των κοινωνικών αλλαγών ότι η κοινωνία μας γινόταν από μονοπολιτισμική σε πολυπολιτισμική; Αναγνωριζόταν, έστω και στα κλασσικότερα μη-πολυπολιτισμικά πλαίσια, ότι πέρα από το περίφημο 97%, υπάρχει και το υπόλοιπο 3%, το οποίο είτε αγνοείται, είτε πολλές φορές, δυστυχώς, αμφισβητείται η ελληνικότητά του στα πλαίσια της εξίσωσης Έλληνας=Χριστιανός ορθόδοξος; Διαβάζοντας το «Νάχα», νόμιζα ότι ο ποιητής αναφερόταν σε κάποια στιλπνομελανόκομο, μπιρμπιλομάτα και γαϊτανοφρύδα όμορφη και καλλίπυγο Εβραιοπούλα, την οποία είχε ερωτευθεί και πως το προαναφερθέν ποίημα ήταν ρηματικά, αλλά όχι νοηματικά, ελλειπτικό. Το ερμήνευα, λοιπόν, ως εξής (αφαιρώ τα σημάδια των επαναλήψεων) :

Ναχα, την αγάπη σου μονάχα (θέλω-και όχι κάτι άλλο ή σαν συμπλήρωμα για κάτι άλλο),
την αγάπη σου μονάχα (θέλω) Νάχα τώρα (και όχι αύριο ή σε κάποιο μέλλον) Νάχα.

Σύντομα κατάλαβα ότι το «Νάχα» δεν ήταν όνομα, αλλά ήταν σύμπτυξη της ευχετικής/υποτακτικής φράσης: Να είχα-> Να ‘χα-> Νάχα. Η απόστροφος (δεν γνωρίζω αντικειμενικά, εάν πρόκειται για απόστροφο, έκθλιψη, αποκοπή, ή όπως αλλιώς μπορεί να λέγεται αλλά έχει μικρή σημασία καθώς -εάν θεωρήσουμε ότι ολοένα και περισσότερο ο γραπτός λόγος διαμεσολαβείται από τον υπολογιστή- το σημαδάκι δεν φαίνεται εάν είναι αριστερόστροφο ή δεξιόστροφο), λοιπόν, είχε εξαφανισθεί και η φράση είχε μετατραπεί σε λέξη.
Έκτοτε άρχισα να παρατηρώ το συγκεκριμένο φαινόμενο και να ανακαλύπτω ότι είναι λιγότερο σπάνιο απ’ όσο νόμιζα: προστακτικές (γράψτο, λύστο), ευχετικές/υποτακτικές (νάχα, νάμουν, νάτρωγα), τυποποιημένες φράσεις (μολαταύτα, παρόλαυτα, φερειπείν, αφενός, αφετέρου) και υποθέτω και άλλοι συνδυασμοί λέξεων να συμπτύσσονται αντί να γράφονται χωριστά και με απόστροφο.
Υπάρχει κάποιο πρόβλημα με την συγκεκριμένη επιλογή; Υποκειμενικά υπάρχει: έχω συνηθίσει να γράφω και να βλέπω: «φερ’ ειπείν», «απ’ το…», «να ‘τρωγα» κλπ. Υποκειμενικά δεν υπάρχει και επιπλέον είναι και συμφέρουσα. Η χρήση της αποστρόφου σε μία αποστολή μηνύματος από κινητό τηλέφωνο μπορεί να «οδηγήσει» σε αποστολή επιπλεόν μηνύματος, άρα και χρέωσης, κάτι που μπορεί να αποφευχθεί με αυτήν την απλοποίηση. Στον ηλεκτρονικό υπολογιστή, μπορεί να τον επιβαρύνει με το ελαχιστοτατοτατοτατοτατότατο bit. Όπως έχω αναφέρει σε άλλο πόστ, η τεχνολογία και οι περιορισμοί της δεν πρέπει να παραβλέπονται. Πολλοί αντιδρούν λέγοντας ότι δεν μπορεί να υπαγορεύει η τεχνολογία την γραφή μας ή να οικτιρούν την σημερινή απρόσωπη τεχνολογική εποχή και να αναπολούν τον συγγραφέα με το μολύβι, όπου η διανοητική του ενέργεια με την φυσική διαμεσολάβηση του μολυβιού/πένας κλπ αποτυπωνόταν στο χαρτί. Όμως, όσο και να μην το θέλουν να το παραδεχθούν, τόσο το μολύβι και η πένα κλπ, όσο και ο πάπυρος, η διφθέρα, το χαρτί κλπ ήταν και αυτά για την εποχή τους τεχνολογικά μέσα. Ο Α. – Ι. Δ. Μεταξάς στο βιβλίο του Προεισαγωγικά για τον Πολιτικό Λόγο, δεκατέσσερα μαθήματα για το στυλ, γράφει στις σελίδες 20-22 με ποιητικό τρόπο, το πώς το εργαλείο γραφής και η επιφάνεια με την ευκολία τους, την δυσκολία τους, την αντίστασή τους κλπ επιτρέπουν στο χέρι και κατ’ επέκταση στην σκέψη να τρέξουν ή να πάνε με αργότερους ρυθμούς να πισωγυρίσουν κλπ. Πολλοί θα ισχυρισθούν ότι αυτό δεν γίνεται με τα σύγχρονα τεχνολογικά μέσα. Κατά πόσο είμαστε βέβαιοι για αυτό; Άραγε δεν μας «φρενάρει» κάποιος υπολογιστής με αργό επεξεργαστή; Ή κάποιος με χαμηλή ανάλυση, που μας κάνει να αποστρέφουμε το βλέμμα μας για να ξεκουραστούμε. Από την άλλη δεν μας κάνει να τρέχουμε ένας γρήγορος υπολογιστής;
Πέρα, φυσικά, από την απρόσωπη «τεχνολογική» εποχή μας, οι «ρομαντικοί» θα την κατηγορήσουν ότι είναι και αποκλειστικά προσανατολισμένη στην οικονομία και ότι δεν δίνει αξία στον «άνθρωπο και στον πολιτισμό». Δεν ξέρω, εάν θα είχε νόημα να μας ορίσουν τον «άνθρωπο και τον πολιτισμό». Τις περισσότερες φορές οι ορισμοί καταλήγουν να μην λένε τίποτα πέρα από το να αλληλοκυκλωνονται με την ερμηνεία τους: «Τί είναι κύκνος;», «Κύκνος είναι ένα λευκό όμορφο πουλί που κολυμπά και πετά, το οποίο είναι κύκνος». Φυσικά δεν πιάνω το θέμα της θέασης μάυρου κύκνου, διότι και ξεφέυγω και δεν είμαι ειδικός στην λογική επιστήμη. Δεν μας λένε, όμως, πώς η φράση αυτή λειτουργεί και πώς μπορεί να επιρρεάσει την ζωή μας. Πολύ φοβάμαι, ότι απλώς αναφερόμαστε σε μία ιδανική κατάσταση αγνοώντας την εμπειρική πραγματικότητα. Αναφερόμαστε σε ένα ονειρικό μέλλον και χάνουμε το πραγματικό παρόν.
Η αρετή της εξοικονόμησης, βέβαια, δεν είναι μόνο υποκειμενική για τον Ντροπαλό. Υποθέτω ότι είναι και γενική. Υπάρχει, όμως, γενικότερα κάποιο πρόβλημα με την «κατάργηση» της αποστρόφου; Νομίζω ότι το «επί κεφαλής->επικεφαλής», το δείχνει καθαρά. Τείνουμε να κάνουμε τις φράσεις λέξεις και να τις κλίνουμε κιόλας (και είναι αστείο να βλέπεις τους γλωσσικότερα τυπικούς, όταν κάποιος λέει «του επικεφαλή», να τον διορθώνουν λέγοντας ότι είναι του «επικεφαλούς, ως τριγενές και δικατάληκτο!»). Μια άλλη περίπτωση είναι η παρανόηση του νοήματος: πώς θα διαχωρισθεί το απτό (by) τηλέφωνο από το απτό (tangible) τηλέφωνο; «Μα με τα συμφραζόμενα» θα απαντήσουν πολλοί. Σωστά, αλλά θα θέλει την καταβολή κάποιου διανοητικού «κόστους» μέχρι να γίνει η αποσαφήνιση. Ενδεχομένως, το θέμα να είναι αυτό: να αποφασίσουμε ποιό κόστος είμαστε διατεθειμένοι να καταβάλουμε.
Τέλος, έτσι σαν «φλασιά» σκέφτομαι ότι τέτοιες παρανοήσεις, όπως αυτή με το «απτό», μπορεί να βοηθήσουν στην δημιουργία αμφίσημων και σουρρεαλιστικών έργων.
ΥΓ: Ενδεχομένως κάποιος/α να ρωτήσει: «Μα καλά το «εντάξει», πώς το γράφεις «εν τάξει»; » Όχι, το γράφω και εγώ με μία λέξη, όπως θυμάμαι να έχω διδαχθεί (εάν και εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με θέμα αποστρόφου). Πάντως για την «ενταξει-ολογία» θα ακολουθήσει ποστ.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s