Παλι-ά ονομάζαμε το υλικό αυτό βανίλ(λ)ια. Τα τελευταία χρόν-ια την ακούω ολοένα και συχνότερα είτε ως βανί-λι-α, είτε ως βανίλα, είτε ως βανί-τζιζ δεν τολμώ να προφέρω το εν εκ των δύο εχθίστων φωνημάτων-α. Ακούγεται, λοιπόν, κάπως σαν βανί@#α, όπου @#=απροσδιόριστο φώνημα.
Ιθαγενές φυτό του Μεξικού, η βανίλλια έφτασε στην Ευρώπη μέσω των Ισπανών, οι οποίοι ήταν οι πρώτοι που ανακάλυψαν και αποίκησαν την Λατινική Αμερική. Οι Ισπανοί καλούν το φυτό αυτό va(i)nilla. Οι Ιταλοί vaniglia, οι Πορτογάλοι Baunilha. Τέλος οι Γάλλοι vanille. Εάν και η ισπανική προφορά του δίγραφου λέγεται ότι αλλάζει, αυτό συμβαίνει την σύγχρονη εποχή, όχι όταν έγινε η ανακάλυψη του φυτού. Ενδεχομένως να πάει να πέσει προς το γαλλικό αντίστοιχο δίγραφο. Πάντως η Ιταλική και Πορτογαλική προφορά δείχνουν την μάλλον ορθή προφορά του φυτού από την ελληνική. Θα πρέπει να αναφερθεί ότι σε ελληνικά βιβλία περασμένων εποχών, το αντίστοιχο φώνημα σημειωνόταν (όπως και το σχετικό του «ν», όπως ακούγεται στην λέξη πχ «πηρούνια»). Το μετά του «λ» ή του «ν» «ι», γραφόταν ανάποδα με την καμπύλη πάνω αριστερά και με μια περισπωμένη στο κάτω μέρος. Θα αντιτείνει, βέβαια, κάποιος ότι οι Άγγλοι προφέρουν «vanilla» και όχι «vanilja» με το «lj» να ακούγεται όπως στην λέξη «γυαλιά». Δεν έχουν άδικο. Έτσι προφέρεται στην αγγλική. Το ζήτημα, όμως, είναι ότι μου φαίνεται λογικότερο και πιθανότερο το υλικό να ήρθε από την Ισπανία, την Ιταλία ή την Γαλλία, συνεπώς και η προφορά του, παρά από την Αγγλία.
Πολλοί θεωρούν ότι προφέροντας την ως βανί-λι-α διατηρουν την bourgeoise qualité τους, η οποία απειλείται εάν προφέρουν το «λλ» στο βανίλλια «μαλακό». Αντιθέτως, ο Ντροπαλός βλέπει το θέμα αλλιώς: το «βανίλλια» μπορεί να ακούγεται κακοπρόφερτο, το «βανί-λι-α» είναι κακοπρόφερτο.

Advertisements

3 responses »

  1. Ο/Η περιγλώσσιος λέει:

    Kαλησπέρα. Συγχαρητήρια για τους προβληματισμούς σου. Εγώ θα έλεγα ότι αντικειμενικά δεν υπάρχει κάποιο κριτήριο με βάση το οποίο να μπορεί να αξιολογηθεί αρνητικά μια προφορά, π.χ. η ουρανική προφορά του -ν- στο όνομα Ν ί κ ο ς , όπως προφέρεται σε ορισμένα μέρη της Ελλάδας. Σίγουρα είναι μεμπτό το να προφέρει κανείς τη λ. β α ν ί λ ι α ή οποιαδήποτε άλλη όχι αυθόρμητα, αλλά με κριτήριο τη διατήρηση της bourgeoise qualité, που λες και εσύ.

  2. Ο/Η Ντροπαλός λέει:

    Έχω παρατηρήσει, πάντως, ότι υπάρχουν πολλοί οι οποίοι προσπαθούν να αποφύγουν τα ουρανικά και προφέρουν ή-λι-ος, αποφεύγουν να πουν λιακάδα, νιάτα κλπ.
    Αλήθεια υπάρχει κάτι που θα μπορούσε να ονομαστεί standard πανελλήνια προφορά;

  3. Ο/Η περιγλώσσιος λέει:

    Kι εγώ έχω παρατηρήσει το ίδιο. Σίγουρα, σε καθεμιά περίπτωση, υπάρχει μια προφορά που αντιπροσωπεύει τον κανόνα. Δεν έχω υπόψη μου όμως συγκεκριμένες έρευνες που δείχνουν ποια είναι η κανονική προφορά. Διαισθητικά και μόνο, θα έλεγα ότι π.χ. η συντριπτική πλειονότητα προφέρει ή λ ι ο ς με ουρανικό -λ-, δηλ. χωρίς να υπάρχει -ι- στην προφορά. Τέτοιες έρευνες θα ήταν πολύ χρήσιμες για τους λεξικογράφους οι οποίοι εμπλουτίζουν τα λήμματα με πληροφορίες σχετικές με την προφορά της λημματογραφούμενης λέξης. Για παράδειγμα, οι περισσότεροι λένε ε ν δ ι α φ έ ρ ο ν με ή χωρίς -ι- στην προφορά της λέξης;

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s