Πριν από λίγες ημέρες, στις 9 Μαΐου, καθώς δεν πρόλαβα να ανεβάσω το ποστ ανήμερα, ήταν η ημέρα της Ευρώπης. Λίγοι, όμως, φαντάζομαι το γνωρίζουν αυτό στην Ελλάδα (δεν μπορώ να κάνω εικασίες για άλλα Κράτη). Δεν νομίζω, ότι οφείλεται στο ότι, σε αντίθεση με άλλες επετείους- πχ 28η Οκτωβρίου, η συγκεκριμένη ημέρα δεν είναι επίσημη αργία. Νομίζω ότι οφείλεται στο ότι η Ευρώπη φαίνεται συστηματικά να αγνοείται, τόσο από τον πολιτικό κόσμο, όσο και από τα ΜΜΕ, εάν δεν κακοποιείται κιόλας.
Για τους περισσότερους Ευρώπη είναι οι επιδοτήσεις (αγροτικές κυρίως), αλλά και χρηματοδοτήσεις άλλου είδους. Για τους δε πολιτικούς, είναι πεδίον δόξης λαμπρό, αφού παρουσιάζονται από τα ΜΜΕ να προωθούν «εθνικές επιτυχίες», να «δηλώνουν σε όλους τους τόνους, στους εταίρους και στην Επιτροπή ότι (δεν) θα δεχθούν, η Ελλάδα να…» κλπ. Να παρουσιάζουν τα αγαθά της Ευρώπης, έστω και τα πλεόν υλικά και απτά στον πολίτη, όπως οι επιδοτήσεις, λίγο πολύ ως δικά τους εθνικά δημιουργήματα και όλα τα προβλήματα, ακόμα και εάν το εθνικό Κέντρο έχει μεγαλύτερη ευθύνη από την Ένωση, ως προβλήματα από τις κακές Βρυξέλλες. Η Ένωση, δηλαδή είναι για την Ελλάδα μία μηχανή χρηματοδότησης και δόξας των πολιτικών στην καλυτέρα των περιπτώσεων και ο αποδιοπομπαίος τράγος στην χειρότερη. Σήμερα, όπου τα κοινωνικοοικονομικά πρότυπα φαίνεται να αναδιοργανώνονται δημιουργώντας νέους νικητές και -φευ- ηττημένους και με τις όποιες δυσκολίες προσαρμογής αυτή η αναδιοργάνωση φέρει, η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί έναν εύκολο στόχο, διότι πολύ απλά δεν έχει δύναμη να αντιδράσει στις επιθέσεις αυτές. Ακόμα και το να προβάλει τον εαυτό της είναι δύσκολο, καθώς φαίνεται να μποϋκοτάρεται από τα ΜΜΕ (ενδεχομένως διότι φαίνεται να μην πουλά ως θέμα) Από τα ΜΜΕ μάλιστα εμφανίζεται και να παίρνει θέση στην ενδοπολιτική αντίθεση συντασσόμενη ή αντιτιθέμενη με την Κυβέρνηση και την Αντιπολίτευση. Για τις τελευταίες η ΕΕ είναι ένα χρήσιμο πολιτικό όπλο, όταν στρέφονται η μία εναντίον της άλλης.
Στην πραγματικότητα, βέβαια, οι πολιτικοί μας, ούτε κατατροπώνουν την Ευρώπη, ούτε αυτή κατατροπώνει αυτούς (και εμάς τους Έλληνες πολίτες σε επέκταση). Πρόκειται για συμμετοχή σε ένα δυναμικό σύστημα με αμοιβαία κέρδη και απώλειες, όχι πάντα ισομερώς κατανεμημένα, μεταξύ των Κρατών Μελών, μεταξύ των Κρατών μελών και της Ένωσης κλπ. Πρόκειται, λοιπόν, για ένα δυναμικό παίγνιο.
Το μεγαλύτερο επίτευγμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει γραφεί και σε άλλο πόστ (και φυσικά δεν είμαι ο πρώτος που το λέω) είναι ότι εξασφάλισε την ειρήνη στην πολύπαθη ήπειρο, ή τουλάχιστον στο μεγαλύτερό της μέρος. Αυτό σήμερα φαίνεται τόσο δεδομένο με αποτέλεσμα πολλοί και μάλιστα νέοι να θεωρούν ότι η Ευρώπη είναι λίγο πολύ κάτι το περιττό. Αντιθέτως, άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας που βίωσαν τον Πόλεμο φαίνονται περισσότερο φιλοευρωπαίοι.
Ένας άλλος λόγος για την οποία η Ευρώπη θεωρείται περιττή και άχρηστη από πολλούς (πέρα από τον μύθο της σπάταλης και υπερεκτεταμένης γραφειοκρατίας) είναι διότι πολύ απλά δεν φαίνεται. Δεν φαίνεται να γίνεται αντιληπτή ως κάποιου είδους (συνομοσπονδιακό) Κράτος (εν τη γενέσει, εν εξελίξει-αναμφίβολα, πάντως διαφορετικό από το Έθνος-Κράτος). Βέβαια, η συζήτηση αυτή, δηλ. στο εάν συνιστά ή θα συνιστήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση κάποιου είδους Κράτος, είναι αρκετά οντολογική και δεν φαίνεται να έχει τέλος. Όμως, ένα απλό παράδειγμα νομίζω θα βοηθήσει να καταλάβουμε, γιατί ο πολίτης δεν αισθάνεται την ύπαρξη της Ευρώπης. Φανταστείτε ότι κάνετε μία τροχαία παράβαση. Δεν υπάρχει Ευρωπαίος τροχονόμος για να σας «γράψει». Αυτό που θέλω να πω είναι ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν διαθέτει κατασταλτικούς κλπ μηχανισμούς, δεν διαθέτει το μονοπώλιο της φυσικής βίας σε έναν δεδομένο εδαφικό χώρο, την ιδιότητα δηλ. που σύμφωνα με τον Weber διαχωρίζει το Κράτος από άλλες μορφές κοινωνικής οργάνωσης. Επίσης, οι πιο πολλοί δεν γνωρίζουμε, τί πληρώνουμε προς την Ευρώπη και πώς αναδιανέμεται. Αυτο αφ’ ενός είτε την κάνει αόρατη (δεν μας έρχεται κάποια «φορολογική δήλωση» με το «Ευρωπαιόσημο» (κατά το Εθνόσημο)-φυσικά, εάν ερχόταν ποτέ μία τέτοια δήλωση θα ήταν καλό να συνδυαζόταν και στις οφειλές μας με την εθνική δήλωση, για να μην πληρώνει ο πολίτης διπλούς φόρους-) αφ’ ετέρου μας κάνει δεκτικούς σε φήμες περί υπερσπάταλης και άχρηστης Ευρώπης. Από την άλλη, εάν και η Ευρώπη, δεν διαθέτει «αστυνόμους» κλπ, διαθέτει, αλλά σύμβολα «κρατικότητας». Έχει σημαία, ύμνο και φυσικά και νόμισμα. Και εάν αυτά θεωρούνται παραδοσιακά, τώρα τελευταία έχει και πιο σύγχρονα, όπως είναι το καταληκτικό του Διαδικτύου. Γυρίζοντας στα παραδοσιακότερα, τί είναι η Επιτροπή, εάν δεν είναι κάποιου είδους Κυβέρνηση; Τί είναι το Συμβούλιο; Γιατί θυμίζει σε πολλά σημεία την Bundesrat; Μήπως ντρεπόμαστε να το πούμε και μήπως αυτή η ντροπή έχει «μπλοκάρει» την Ευρώπη;
Εάν με κάτι συγκρίνεται η Ευρωπαϊκή Ένωση στην πορεία της είναι με τις ΗΠΑ. Η Ιστορία της δημιουργίας του Κράτους στις ΗΠΑ δεν είναι τόσο απλή, όσο φαίνεται. Η δημιουργία των ΗΠΑ δεν έχει να κάνει μόνο με τις 13 πρώτες αποικίες, οι οποίες έγιναν ανεξάρτητες, ακολούθως έγινε επέκταση προς τα Δυτικά, μεσολάβησε ένας εμφύλιος Πόλεμος, έχασαν οι Νότιοι και έπειτα όλα βαίνουν αρμονικά. Η μορφή του Κράτους εξελίχθηκε από Συνομοσπονδιακό σε Ομοσπονδιακό μέσα σε βάθος χρόνου, χρειάστηκαν, βέβαια και κάποια καταλυτικά βήματα. Από την άλλη, βέβαια, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι στις ΗΠΑ, εάν και πολυπολιτισμικές κλπ, υπήρξε μία βασική εθνότητα που έδωσε τον τόνο ή τουλάχιστόν μία γλώσσα. Συνεπώς, οι συγκρίσεις μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και ΗΠΑ δεν μπορούν να γίνονται παρά με προσοχή από όποια οπτική και εάν ευρίσκεται κανείς. Θα χρειασθεί, όπως χρειάσθηκε και σε όλα τα Κράτη, μία ισορροπία μεταξύ ρομαντισμου και διαφωτισμού ή μία υπέρβαση αυτών, η οποία, όμως δεν φαίνεται να είναι ακόμα στον ορίζοντα.
Η Ευρώπη, είναι και οι πολλαπλοί πολιτισμοί της. Από τους μουσικούς, τους συγγραφείς, τους ποιητές κλπ, μέχρι τα φαγητά της, τα γλυκά της κλπ.
Διαβάζοντας αυτό το ποστ αντιλαμβάνεται κανείς ότι συγχέω την Ήπειρο με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν είμαι ο μόνος που κάνει αυτήν την σύγχυση. Αναμφίβολα η Ευρώπη δεν ταυτίζεται με την Ευρωπαϊκή Ένωση και επίσης αναμφισβήτητα είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση ο βασικός πυρήνας διατήρησης της ειρήνης στην Ήπειρο για την περίοδο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο με ηθελημένο αυτοπεριορισμό και όχι με την υπαγόρευση κάποιας υπερδύναμης. Επίσης, οι προσπάθειες για Ένωση δεν γίνονται στην βάση επεκτατικών «οραμάτων» και κατακτητικών πολέμων (που σκοπό είχαν δυναστικές ή κρατικές δόξες και όχι την ισότιμη Ένωση). Είναι κάτι το ηθελημένο. Βέβαια, θα αντιτείνουν πολλοί ότι οι λαοί δεν ερωτήθηκαν, αλλά ήταν κίνηση των ελίτ. Εδώ θα μπορούσε να ανοίξει μία τεράστια συζήτηση. Οι όποιες ελιτ, όμως, είχαν αυτήν την πρωτοποριακή ιδέα σύμπηξαν ένα σύστημα αμοιβαιότητας, ισότητας δικαιωμάτων και υποχρεώσεων κλπ. Δεν υπήρξε δέσμευση και υποταγή, μέσω της ελίτ ενός Έθνους σε ένα άλλο κλπ.
Εάν είναι ο πολιτισμός της είναι και ο άσχημος πολιτισμός της, αυτός που φροντίζουμε να κρύβουμε κάτω από το χαλί: οι όποιοι αντι-*.*σμοι, οι όποιοι δογματικοι *.*-σμοι, τα γκέττο, τα στρατόπεδα συγκέντρωσης κλπ. Σκέφτομαι το να ζεις στην Ευρώπη του Μεσοπολέμου πιστέυοντας στην ελευθερία και την δημοκρατία θα πρέπει να ήταν μαρτύριο, αφού υπήρχε απειλή τόσο από την Άκρα Αριστερά, όσο από την Άκρα Δεξιά. Είναι σίγουρα οι Δύο παγκόσμιοι Πόλεμοι, που οι περισσότεροι φιλοευρωπαίοι τους θεωρούν Εμφυλίους Πολέμους. Να στρουθοκαμηλίζουμε λέγοντας, όποτε (επαν)εμφανίζονται ψήγματα βαρβαρότητας και απανθρωπιάς ότι αυτά δεν είναι ευρωπαϊκά κλπ δεν βοηθά. Αντιθέτως, είναι επικίνδυνο και για την προσπάθεια ενοποίησης, αλλά και για την αδιατάρακτη συνέχιση της ειρήνης. Χρειάζεται μία ισορροπία και αυτή επιτυγχάνεται ως εξής: Τις μελανές σελίδες δεν τις κρύβουμε, αλλά τις αποκαλύπτουμε στον κόσμο, όχι για να τις αναπαράγει ή να νιώσει εχθρότητα (το ίδιο και με τις εθνικές επετείους), αλλά για να νοιώσει περισυλλογή και να κάνει οτιδήποτε ώστε να μην ξανακυλήσει η Ήπειρός μας στο χαός και στην δυναμική αντιπαλότητα: Με απλά λόγια: Το
«ΟΧΙ» ή οι σχετικές επέτιοι λήξης του Β’ΠΠ, δεν εορτάζονται για να την μπουν οι άλλοι στους Γερμανούς και στους Ιταλούς. Εορτάζονται, ως η νική της δημοκρατίας έναντι του ολοκληρωτισμού, ως υπενθύμιση για τα κακά του Πολέμου, ως διαμαρτυρία στα στρατόπεδα συγκέντρωσης κλπ. Γενικότερα, λοιπόν, αντιλαμβάνεται κανείς ότι χρειάζεται για την οικοδόμηση μίας Ευρωπαϊκής ταυτότητας, η οποία θα μας κάνει ενεργότερους παίκτες: σεβασμός στην πολυπλοκότητα (και περισσότερο να την λάβουμε σοβαρά υπ’ όψιν: πχ θα είναι μάλλον αδύνατον όλοι οι Ευρωπαίοι να μιλήσουν στην καθημερινότητά τους μία γλώσσα. Για διοικητική γλώσσα είναι άλλο θέμα), γνώση όσο είναι δυνατόν του πολιτισμού καλού και κακού, και κάποιου είδους καλής εννούμενης αμνησίας (να μην λέμε δηλ: » Οι Άγγλοι/Γάλλοι/Ιταλοί/Ισπανοί/’Ελληνες (βάζετε ό,τι θέλετε, οι οποίοι πριν 100/500/1000 κλπ χρόνια μας έκαναν/έραναν τους ράναμε/κάναμε κλπ)
Αυτό το ειρηνικό και συμβιωτικό σύστημα, το τόσο δεδομένο σήμερα, οδηγεί σε εξιδανίκευση του παρελθόντος ή ακόμα και σε έξυπνο (ή και εξυπνακίστικο) χιούμορ. Εάν ο Μεσάιωνας αρέσει σε πολλά κορίτσια και πρώιμες έφηβες με τις δεσποσύνες που τις έσωζαν όμορφοι πρίγκηπες από μοχθηρούς δράκους κλπ, σήμερα γοητεύει πολλούς φιλοευρωπαίους εξιδανικεύοντας την Καρολίγγεια Αυτοκρατορία, την «παγκοσμιότητα» της Καθολικής Εκκλησίας κλπ. Ευρύτερα εξιδανικεύεται η έννοια της «Αυτοκρατορίας». Όχι, με την έννοια της Αυτοκρατορίας ως καταπιεστικής δύναμης για τους υπηκόους και ανυπόφορης για τους γείτονες, αλλά ως ένας χώρος ειρήνης, ελεύθερου εμπορίου, κυκλοφορίας των πολιτιστικών αγαθών και των πολιτισμών με μία χρηστή διοίκηση κλπ. Και εδώ στην Ελλάδα, τελικά είχε νόημα το 1821 ή θα μπορούσαμε να «τουμπάρουμε» την κατάσταση με άλλον τρόπο. αναρωτιούνται πολλοί; Και όπως είχα διαβάσει κάπου, ένας σχολιαστής σε ποδοσφαιρικό αγώνα είχε πει: «Α, ρε Μεταξά. Εάν δεν έλεγες το ΟΧΙ θα παίζαμε στο Καμπιονάτο!» Η διαφορά είναι ότι θα παίζαμε στο Καμπιονάτο αναγκαστικά, ή χωρίς να έχουμε ερωτηθεί ήμαστε υπήκοοι των Αψβούργων, των Οθωμανών των οποιωνδήποτε. Αντιθέτως, η ΕΕ δεν σημαίνει την αναγαστική μας συμμετοχή στο Καμπιονάτο (στο όποιο Καμπιονάτο, Σαμπιονά κλπ). Ούτε καν την εθελοντική. Σημαίνει την συνδιαμόρφωση και την συναπόφαση του πρωταθλήματος, του όποιου πρωταθλήματος και όχι μόνο των αθλητικών
Ενδιαφέρον κείμενο είναι το βιβλίο του Γκι Βέρχοφσταντ, Οι Ενωμένες Πολιτείες της Ευρώπης-Μανιφέστο για μία νέα Ευρώπη, Αθήνα, Παπαζήσης, 2006 (102σ), από το οποίο άντλησα πολλά στοιχεία.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s