Το παρακάτω κείμενο, ελάχιστα διαφοροποιημένο, το είχα στείλει με η-επιστολή σε κάποιες εφημερίδες, αλλά δεν είδα να δημοσιεύεται σε στήλη αναγνωστών. Δεν έφτασε, δεν είναι ακόμα στον προγραμματισμό, δεν γνωρίζω. Έτσι σκέφτηκα να το ανεβάσω εδώ

Πήγα στην Α’ Δημοτικού το 1982, συνεπώς θα μπορούσα να θεωρήσω τον εαυτό μου ότι ανήκει στους μαθητές από τους οποίους ξεκίνησε η ριζική τονική μεταρρύθμιση με την κατάργηση του πολυτονικού.
Δεν είμαι φιλόλογος, οπότε δεν θα μπορούσα να εκφράσω γνώμη για το εάν το πολυτονικό ήταν καλύτερο ή χειρότερο. Γνωρίζω μόνο ότι, όταν εφευρέθηκαν οι τόνοι ήταν για να αποδωθεί η «σωστή» προφορά της εποχής. Μία προφορά που διέφερε από την σημερινή. Επίσης, γνωρίζω ότι δεν αντιμετώπισα κάποιο πρόβλημα κατανόησης, όταν άρχισα να διαβάζω βιβλία σπίτι μου, που ήταν γραμμένα στο πολυτονικό.
Τα τελευταία χρόνια, όμως, ακόμα και εγώ αισθάνομαι ότι αδυνατώ να κατανοήσω τις εξελίξεις και την λογική τους στην ορθογραφία: απλογράφηση ξένων ονομάτων και λέξεων, «περίεργοι» συνδυασμοί γραμμάτων, απαλοιφή των διπλών και διάφορα άλλα.
Δεν θα αναφερθώ στο γιατί κατά την άποψή μου δεν θα έπρεπε να απλογραφούμε τις ξένες λέξεις, καθώς θα καταλάβει χώρο. Αναφορικά με τους «περίεργους» συνδυασμούς είναι πολλές φορές πάλι οι ξένες λέξεις που μας «αναγκάζουν». Έτσι, πχ έχω δει γραμμένο «Ίνγκλτον» , «Φρανκφούρτη» αντί των «Ήγγλτον» και «Φραγκφούρτη». Σε σχέση με τα διπλά, ενώ γνώριζα πχ για «κρεββάτι» και «τρελλός», τώρα τα συναντώ ως «κρεβάτι», «τρελός». Ακόμα και επίθετα ανθρώπων που είχαν διπλά γράμματα, ξαφνικά τα βλέπω γραμμένα απλογραφημένα.
Φαντάζομαι ότι η κοινή ορθογραφία είναι αποτέλεσμα και συνδυασμός «κανόνων», χρήσης και διαλόγου με την εξειδικευμένη επιστημονική κοινότητα (γλωσσολόγοι) και των χρηστών της γλώσσας. Οι «κανόνες» αυτοί πρέπει περιοδικά να αναθεωρούνται, καθώς με την εξέλιξη της γλώσσας το σωστό του σήμερα είναι το λάθος, τόσο του χθες, όσο και του αύριο.
Δεν γνωρίζω, όμως, εάν υπήρξε τέτοιος διάλογος αναφορικά με την δική μας γλώσσα (ή και εάν υπήρξε ποτέ γενικότερα) σε σχέση με τις εξελίξεις που έχω παρατηρήσει, έστω και μόνο μεταξύ των ειδικών. Ενδεχομένως, με την εξέλιξη της τεχνολογίας να διαδραματίζουν ρόλο και άλλοι παράγοντες στην συνάρτηση, που πρέπει να ληφθούν υπ’ όψιν. Παραδείγματος χάριν έχω ακούσει ότι οι υπότιτλοι για πρακτικούς και τεχνικούς λόγους δεν μπορούν να δεχθούν πάνω από έναν ορισμένο αριθμό χαρακτήρων. Αυτό θα ήταν μια δικαιολογία για απαλοιφή των διπλών, αφού τα απαλοιφόμενα διπλά θα μπορούσαν να δημιουργήσουν «χώρο» για άλλη μία λέξη στους υποτίτλους. Δεν το μάθαμε ποτέ. Απλώς μια μέρα είδαμε τα διπλά να έχουν γίνει απλά. Και νομίζω ότι θα είναι λάθος να αγνοήσουμε την τεχνολογία με την δικαιολογία ότι δεν σχετίζεται με την κουλτούρα κλπ κλπ. Σκέφτομαι το εξής απλό: το σχήμα των γραμμάτων θα επιρρεάστηκε και συνεχίζει να επιρρεάζεται από το υλικό γραφής (πχ μολύβι) και τον χώρο γραφής (πχ χαρτί).
Με βάση τα παραπάνω, μήπως θα ήταν μία λογική σκέψη να ξανασκεφτούμε το ίδιο το αλφαβητό μας και το εάν μπορεί να ανταποκριθεί στις σημερινές ανάγκες της γλώσσας μας; Μήπως θα έπρεπε να το αναμορφώσουμε, να το αλλάξουμε, να βασιστούμε πάνω του και να το συμπληρώσουμε; Εξάλλου δεν θα είναι κάτι που θα γίνεται για πρώτη φορά. [Και φυσικά αναμόρφωση κλπ δεν σημαίνει απαραίτητα υιοθέτηση του Λατινικού, το οποίο δημιουργεί επίφαση κοινότητας και όχι πραγματική κοινότητα. Οι χρήστες γλωσσών με λατινικό αλφάβητο έχουν την ψευδαίσθηση ότι μπορούν να διαβάσουν-προφέρουν (όχι να κατανοήσουν) οποιαδήποτε γλώσσα γραμμένη σε αυτό το αλφάβητο, όμως οι φωνητικές αξίες που αποδίδονται σε κοινά σύμβολά διαφέρουν από γλώσσα σε γλώσσα] Εάν ήταν έτσι θα γράφαμε ακόμα με το συλλαβικό σύστημα της Γραμμικής Β’.
Ενδεχομένως αυστηροί διορθωτές να επιστρέφουν δοκίμια με την επισήμανση η Φρανκφούρτη να γίνει Φραγκφούρτη, αλλά καθώς ζούμε σε ένα ολοένα και ανοιχτότερο περιβάλλον που επιρρεάζει ολοένα και περισσότερες ομάδες πληθυσμού οι ξένες και περιεργοπρόφερτες λέξεις θα πρέπει κάπως να αποτυπωθούν στην γλώσσα μας (παχιά γράμματα, κλειστά φωνήεντα κλπ κλπ). Εξάλλου σήμερα έχουμε επιλέξει να αφήνουμε τα ονόματα αμετάφραστα. Σε αντίθεση με παλαιότερα που λέγαμε Βύρων και όχι Μπάϋρον κλπ, σήμερα λέμε Μπερλουσκόνι, Μπλαιρ, Σιράκ κλπ και όχι Βερλυσκόνιος, Βλαίρης και Σιράκης και επιθυμούμε να αποδίδονται όσο σωστότερα γίνεται. Ας μην ξεχνάμε ότι δυσκολευόμαστε να ξεχωρίσουμε τα b, mp, mb, d, nd, nt, g, gk, ng, nk. Οι υποθετικοί κύριοι Bond, Mpond, Bod, Mpod, Mbont κλπ αποδίδονται στα ελληνικά απλώς ως Μποντ. Και φυσικά αυτή η δυσκολία μας κάνει να αναφερόμαστε σε τσάbιονς ληng αντί για τshάmpιονς ληg. Ενδεχόμενη αναμόρφωση του αλφαβήτου θα επέτρεπε να γράφουμε τα διπλά με νέο απλό σύμβολο ώστε να να μην υπάρχει πρόβλημα με τεχνικούς περιορισμούς κλπ κλπ.

ΥΓ: Πάντα έχω την ακόλουθη απορία σχετικά με τις ιταλικές πόλεις και τα μουσικά επαγγέλματα των γυναικών κατά κύριο λόγο, αλλά όχι μόνο Τί είναι σωστότερο:

Η γνωστή πιανίστρια κυρία Χ, αφού έδωσε πέντε ρεσιτάλ στις ΗΠΑ στις Πολιτείες της Νεβάδας και της Αριζόνας, συνεχίζει με περιοδεία στην Ευρώπη με εκκίνηση από την Ιταλία, όπου θα εμφανιστεί στις πόλεις του Μιλάνου, του Τορίνου και της Νάπολης.
ή
Η γνωστή πιανίστα κυρία Χ, αφού έδωσε πέντε ρεσιτάλ στις ΗΠΑ στις Πολιτείες της Νεβάδα και της Αριζόνα, συνεχίζει με περιοδεία στην Ευρώπη με εκκίνηση από την Ιταλία, όπου θα εμφανιστεί στις πόλεις του Μιλάνο, του Τορίνο και της Νάπολι.

Συνήθως, τα τελευταία χρόνια συναντώ το δεύτερο, εάν και φυσικότερο μου φαίνεται το πρώτο. Το δεύτερο μου δίνει μια αίσθηση αρχοντοχωριατοσύνης. Το ονομάζω η «αριστοκρατική ψευδαίσθηση της άκλιτης αοριστίας». Θυμίζει τις παλαιότερες εποχές της μετανάστευσης, της φτώχειας κλπ, όπου η «άγνοια», η «λησμονιά» της σωστής γλώσσας έδειχνε ότι ο λάθος ομιλών από φτωχός Έλληνας γινόταν «αριστοκράτης» ξένος ( Dεν θυμάμαι καλά but πώς το λέτε αυτό στο Ελλάdα;)

Advertisements

5 responses »

  1. Ο/Η valentin λέει:

    Μου φαίνεται πολύ σωστό ότι το αλφάβητο πρέπει να αλλάζει και αυτό και να εξελίσσεται.

    Οι απλοποίησεις διπλών συμφώνων στην ορθογραφία δεν είναι και τόσο πολλές. Πάντως και οι δύο γραφές θεωρούνται σωστές. Συχνά το κριτήριο είναι μια διαφορετική άποψη για την ετυμολογία της λέξης, π.χ. κλασικός και κλασικός και συχνά η απλούστερη είναι και η σωστότερη.

    Αντίστοιχα στα ονόματα η φωνητική καταγραφή τους αφορά ονόματα που συνήθως μεταφράζονται τώρα. Ακόμα και αυτό όχι πάντα. Όσα βιβλία του έχω υπόψη μου ο Eagleton έχει μεταφραστεί Ήγκλετον. Ο Σωσσύρ παραμένει έτσι γραμμένος ενώ φυσικά η γραφή αυτή είναι αυθαίρετη.

    Πάντως η ελληνική ορθογραφία είναι πολύ συντηρητική. Οι αλλαγές είναι ελάχιστες. Ο φόβος για τυχόν αλλαγές και η κινδυνολογία είναι αυτή που θεριεύει.

    Σε κάθε περίπτωση μια ορθογραφική μεταρρύθμιση είναι σήμερα αναγκαία. Ακριβώς επειδή το βασικό δεν είναι η ορθογραφία αλλά το τι λεει κανείς.

  2. Ο/Η περιγλώσσιος λέει:

    Αγαπητέ Ν τ ρ ο π α λ έ, το θέμα που σε απασχολεί είναι πολύ σύνθετο. Τόσο σύνθετο, ώστε …δεν θα σχολιάσω, γιατί θα αναγκαστώ να γράψω εκτενέστατο κείμενο. Μόνο αυτό θα σημειώσω: σε ένα σημείο γράφεις ότι δεν γνωρίζεις αν υπήρξε σχετικός διάλογος. Πράγματι υπήρξε, και παλιότερα και τα τελευταία χρόνια. Για πιο παλιά, μπορεί κανείς να αντρέξει σε κείμενα του Μ. Τριανταφυλλίδη (π.χ. στον έβδομο τόμο των «Απάντων»), του Εμμ. Κριαρά κ.ά. Και με αναζήτηση στην ηλεκτρονική σελίδα του «Βήματος» μπορείς να διαπιστώσεις ότι και πιο πρόσφατα έχουν συζητηθεί τέτοια θέματα.

  3. […] Σύντομα κατάλαβα ότι το “Νάχα” δεν ήταν όνομα, αλλά ήταν σύμπτυξη της ευχετικής/υποτακτικής φράσης: Να είχα-> Να ‘χα-> Νάχα. Η απόστροφος (δεν γνωρίζω αντικειμενικά, εάν πρόκειται για απόστροφο, έκθλιψη, αποκοπή, ή όπως αλλιώς μπορεί να λέγεται αλλά έχει μικρή σημασία καθώς -εάν θεωρήσουμε ότι ολοένα και περισσότερο ο γραπτός λόγος διαμεσολαβείται από τον υπολογιστή- το σημαδάκι δεν φαίνεται εάν είναι αριστερόστροφο ή δεξιόστροφο), λοιπόν, είχε εξαφανισθεί και η φράση είχε μετατραπεί σε λέξη. Έκτοτε άρχισα να παρατηρώ το συγκεκριμένο φαινόμενο και να ανακαλύπτω ότι είναι λιγότερο σπάνιο απ’ όσο νόμιζα: προστακτικές (γράψτο, λύστο), ευχετικές/υποτακτικές (νάχα, νάμουν, νάτρωγα), τυποποιημένες φράσεις (μολαταύτα, παρόλαυτα, φερειπείν, αφενός, αφετέρου) και υποθέτω και άλλοι συνδυασμοί λέξεων να συμπτύσσονται αντί να γράφονται χωριστά και με απόστροφο. Υπάρχει κάποιο πρόβλημα με την συγκεκριμένη επιλογή; Υποκειμενικά υπάρχει: έχω συνηθίσει να γράφω και να βλέπω: “φερ’ ειπείν”, “απ’ το…”, “να ‘τρωγα” κλπ. Υποκειμενικά δεν υπάρχει και επιπλέον είναι και συμφέρουσα. Η χρήση της αποστρόφου σε μία αποστολή μηνύματος από κινητό τηλέφωνο μπορεί να “οδηγήσει” σε αποστολή επιπλεόν μηνύματος, άρα και χρέωσης, κάτι που μπορεί να αποφευχθεί με αυτήν την απλοποίηση. Στον ηλεκτρονικό υπολογιστή, μπορεί να τον επιβαρύνει με το ελαχιστοτατοτατοτατοτατότατο bit. Όπως έχω αναφέρει σε άλλο πόστ, η τεχνολογία και οι περιορισμοί της δεν πρέπει να παραβλέπονται. Πολλοί αντιδρούν λέγοντας ότι δεν μπορεί να υπαγορεύει η τεχνολογία την γραφή μας ή να οικτιρούν την σημερινή απρόσωπη τεχνολογική εποχή και να αναπολούν τον συγγραφέα με το μολύβι, όπου η διανοητική του ενέργεια με την φυσική διαμεσολάβηση του μολυβιού/πένας κλπ αποτυπωνόταν στο χαρτί. Όμως, όσο και να μην το θέλουν να το παραδεχθούν, τόσο το μολύβι και η πένα κλπ, όσο και ο πάπυρος, η διφθέρα, το χαρτί κλπ ήταν και αυτά για την εποχή τους τεχνολογικά μέσα. Ο Α. – Ι. Δ. Μεταξάς στο βιβλίο του Προεισαγωγικά για τον Πολιτικό Λόγο, δεκατέσσερα μαθήματα για το στυλ, γράφει στις σελίδες 20-22 με ποιητικό τρόπο, το πώς το εργαλείο γραφής και η επιφάνεια με την ευκολία τους, την δυσκολία τους, την αντίστασή τους κλπ επιτρέπουν στο χέρι και κατ’ επέκταση στην σκέψη να τρέξουν ή να πάνε με αργότερους ρυθμούς να πισωγυρίσουν κλπ. Πολλοί θα ισχυρισθούν ότι αυτό δεν γίνεται με τα σύγχρονα τεχνολογικά μέσα. Κατά πόσο είμαστε βέβαιοι για αυτό; Άραγε δεν μας “φρενάρει” κάποιος υπολογιστής με αργό επεξεργαστή; Ή κάποιος με χαμηλή ανάλυση, που μας κάνει να αποστρέφουμε το βλέμμα μας για να ξεκουραστούμε. Από την άλλη δεν μας κάνει να τρέχουμε ένας γρήγορος υπολογιστής; Πέρα, φυσικά, από την απρόσωπη “τεχνολογική” εποχή μας, οι “ρομαντικοί” θα την κατηγορήσουν ότι είναι και αποκλειστικά προσανατολισμένη στην οικονομία και ότι δεν δίνει αξία στον “άνθρωπο και στον πολιτισμό”. Δεν ξέρω, εάν θα είχε νόημα να μας ορίσουν τον “άνθρωπο και τον πολιτισμό”. Τις περισσότερες φορές οι ορισμοί καταλήγουν να μην λένε τίποτα πέρα από το να αλληλοκυκλωνονται με την ερμηνεία τους: “Τί είναι κύκνος;”, “Κύκνος είναι ένα λευκό όμορφο πουλί που κολυμπά και πετά, το οποίο είναι κύκνος”. Φυσικά δεν πιάνω το θέμα της θέασης μάυρου κύκνου, διότι και ξεφέυγω και δεν είμαι ειδικός στην λογική επιστήμη. Δεν μας λένε, όμως, πώς η φράση αυτή λειτουργεί και πώς μπορεί να επιρρεάσει την ζωή μας. Πολύ φοβάμαι, ότι απλώς αναφερόμαστε σε μία ιδανική κατάσταση αγνοώντας την εμπειρική πραγματικότητα. Αναφερόμαστε σε ένα ονειρικό μέλλον και χάνουμε το πραγματικό παρόν. Η αρετή της εξοικονόμησης, βέβαια, δεν είναι μόνο υποκειμενική για τον Ντροπαλό. Υποθέτω ότι είναι και γενική. Υπάρχει, όμως, γενικότερα κάποιο πρόβλημα με την “κατάργηση” της αποστρόφου; Νομίζω ότι το “επί κεφαλής->επικεφαλής”, το δείχνει καθαρά. Τείνουμε να κάνουμε τις φράσεις λέξεις και να τις κλίνουμε κιόλας (και είναι αστείο να βλέπεις τους γλωσσικότερα τυπικούς, όταν κάποιος λέει “του επικεφαλή”, να τον διορθώνουν λέγοντας ότι είναι του “επικεφαλούς, ως τριγενές και δικατάληκτο!”). Μια άλλη περίπτωση είναι η παρανόηση του νοήματος: πώς θα διαχωρισθεί το απτό (by) τηλέφωνο από το απτό (tangible) τηλέφωνο; “Μα με τα συμφραζόμενα” θα απαντήσουν πολλοί. Σωστά, αλλά θα θέλει την καταβολή κάποιου διανοητικού “κόστους” μέχρι να γίνει η αποσαφήνιση. Ενδεχομένως, το θέμα να είναι αυτό: να αποφασίσουμε ποιό κόστος είμαστε διατεθειμένοι να καταβάλουμε. Τέλος, έτσι σαν “φλασιά” σκέφτομαι ότι τέτοιες παρανοήσεις, όπως αυτή με το “απτό”, μπορεί να βοηθήσουν στην δημιουργία αμφίσημων και σουρρεαλιστικών έργων. ΥΓ: Ενδεχομένως κάποιος/α να ρωτήσει: “Μα καλά το “εντάξει”, πώς το γράφεις “εν τάξει”; ” Όχι, το γράφω και εγώ με μία λέξη, όπως θυμάμαι να έχω διδαχθεί (εάν και εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με θέμα αποστρόφου). Πάντως για την “ενταξει-ολογία” θα ακολουθήσει ποστ. Explore posts in the same categories: ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ, ΓΛΩΣΣΟΛΟΓΙΑ, ΧΙΟΥΜΟΡ […]

  4. Ο/Η southair λέει:

    Απορία: Δεν κατανόησα το σκεπτικό για αλλαγή του αλφαβήτου. Γιατί να αλλάξει το αλφάβητο για να καλύψει προφορές ξενικών λέξεων; Εχουν αλλάξει άλλες χώρες το αλφάβητό τους για να καλύψουν τέτοιου τύπου προβλήματα;

  5. Ο/Η Ντροπαλός λέει:

    Καλημέρα,
    Όλοι μας την επίκληση των ξένων την κάνουμε κατά το δοκούν, αφού την μία λέμε «κοιτάχτε, τί κάνουν οι ξένοι, καλό να το κάνουμε και εμείς», ενώ την άλλη «οι συνθήκες δεν είναι όμοιες και δεν μπορούμε να είμαστε παπαγαλίζοντες πίθηκοι». Ειλικρινά δεν γνωρίζω, τί έχουν κάνει οι άλλες χώρες με τα δικά τους αλφάβητα και συστήματα γραφής.
    Το θέμα δεν είναι ούτε η αλλαγή για την αλλαγή ούτε και η ακινησία θεωρώντας το αλφάβητο ένα αμετακίνητο ταμπού. Σκοπός είναι η ικανή επικοινωνία. Υπάρχουν, υποθέτω, άπειροι ΣΟΒΑΡΟΙ λόγοι, που θα έχουν οι εξειδικευμένοι επιστήμονες(εγώ δεν ανήκω σε αυτούς) για τους οποίους το αλφάβητο (δεν) θα έπρεπε να μεταρρυθμισθεί.
    Το θέμα με την προφορά ξένων λέξεων απλώς είναι κάτι, που παρατήρησα. πρέπει να λάβουμε υπ’ όψιν μας και τις περιστάσεις: και στην σημερινή εποχή, το δεδομένο είναι η ευκολία της διάδοσης του λόγου και της επικοινωνίας, έστω και ως «ηχομορφών» από το ένα μέρος της Γης στο άλλο.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s