Την Πέμπτη 20 Νοεμβρίου 2007 στον χώρο της Εταιρίας Μεσσηνιακών Αρχαιολογικών Σπουδών έγινε η παρουσίαση του ερευνητικού προγράμματος, που αναφέρεται στον τίτλο της δημοσίευσης αυτής. Διοργανωτής της εκδήλωσης ήταν ο Όμιλος για την Μελέτη της Ιστορίας και της Κοινωνίας. Όπως ανέφεραν οι ομιλητές δημιουργείται μια ηλεκτρονική βάση δεδομένων (ψηφιοποιημένα τεκμήρια, όπως φωτογραφίες, soundbites, περιοδικά κλπ), ενώ επίκειται και η έκδοση ενός “Λεξικού”, όπου δυστυχώς δεν συγκράτησα τον εκδοτικό οίκο, που θα το αναλάβει. Εάν και ερευνητικό το πρόγραμμα δεν έχει ερευνητικά αποτελέσματα, από την άποψη των υποθέσεων, ερμηνειών και συμπερασμάτων. Αποτελεί, όμως, την αφετηρία για περαιτέρω ερευνητικές εργασίες πάνω στην δεκαετία του 1980 από την οποία αρχίζουμε και έχουμε μία κάποια απόσταση. Σε αναλογία με τις ιστοριοδιφικές έρευνες, όπου το συγκεντρωμένο υλικό, είναι πολύτιμο για τους ιστορικούς, που κάνουν έρευνες και διατυπώνουν ερμηνείες και υποθέσεις, έτσι και το υλικό, που συγκεντρώνεται στο πρόγραμμα αυτό. Θα είναι πολύτιμη πηγή για πολιτικούς επιστήμονες, κοινωνιολόγους κλπ να διατυπώσουν ερμηνείες και προτάσεις για την δεκαετία του ‘80.

Βλέποντας, κατά την διάρκεια της παρουσίασης, διάφορα λήμματα του λεξικού σκεφτόμουν την αλλαγή των σημαινομένων, κατά το πέρασμα του χρόνου. Ανάμεσα στα λήμματα, παραδείγματος χάριν, υπήρχε και το λήμμα “Χημείο”. Το πρώτο σημαινόμενο, που μού ήρθε στον νου, ήταν ότι υπάρχει ένα ιστολόγιο με αυτό το όνομα. Μετά θυμήθηκα ότι το ιστολόγιο αυτό λέγεται Το Χημείο του Παρακράτους και θυμήθηκα ότι στο Κέντρο υπάρχει ένα κτήριο, το Χημείο, όπου αναφερόταν πολύ κατά την δεκαετία του 1980. Προφανώς σε σχέση με τους “αναρχικούς”/αναρχικούς και που προφανώς επηρέασε τον τίτλο του ιστολογίου. Υπήρχε επίσης και η “αλλαγή”. Άλλο το σημαινόμενο το ‘81 και η αναγωγή στο ΠΑΣΟΚ και άλλο την σημερινή εποχή, όπου σχετικό σύνθημα είχε ο νεοεκλεγείς Πρόεδρος των ΗΠΑ, κατά την διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας. 

Η συγκέντρωση του υλικου, όπως ανέφεραν οι ομιλητές της παρουσίασης και βασικοί υπέυθυνοι του έργου ήταν δύσκολη και βασίσθηκαν πολύ στην εθελοντική εργασία. Τα τεκμήρια ήταν διασκορπισμένα, πολλές φορές είναι δύσκολο να βρεθούν, καθώς η αρχειακή πολιτική είναι ελλιπης στην Ελλάδα. Όταν πολλές φορές δεν κρατείται αρχείο συγκροτημένο, ή καταστρέφονται τεκμήρια, για σημαντικά ζητήματα (π.χ αρχεία πολιτικών κλπ), μπορούμε να φαντασθούμε, τί μπορεί να συμβεί σε “ευτελέστερα” τεκμήρια, όπως μπορεί να είναι μία “περιθοριακή διαφήμιση”. Με αφορμή αυτό, μού δημιουργείται προβληματισμός σχετικά με αυτούς, που δημοσιεύουν ποικίλλα τεκμήρια στο διαδίκτυο (σαρώνουν περιοδικά, βιβλία, ανεβάζουν ταινίες και σειρές). Προφανώς παρανομούν, αλλά μήπως επιτελούν και κοινωνικό έργο για την συλλογική μνήμη, ιδιαίτερα εδώ στην Ελλάδα; Εξάλλου τις περισσότερες φορές δεν ζητούν κάποια αμοιβή, γεγονός, που αμβλύνει την “ηθική διάσταση” της παρανομίας τους. Ασφαλώς εμποδίζουν τους ιδιοκτήτες του περιεχομένου να προσπορίζονται εισοδήματα, από την στιγμή που οι ενδιαφερόμενοι τα λαμβάνουν δωρεάν, αλλά οι παρανόμως φορτώσαντές τα δεν διεκδικούν κάποια αμοιβή. Η συζήτηση σε σχέση με τα πνευματικά δικαιώματα κλπ είναι πολύ μεγάλη και δεν περιορίζεται μόνο στα διαφυγόντα κέρδη διαχειριστών και δημιουργών, αλλά και στο θέμα της διευκόλυνσης ή μη δημιουργίας περαιτέρω έργων και εξέλιξης του πολιτισμού των ιδεών κλπ.

Η ομάδα παρουσίασης και υπεύθυνοι του έργου δήλωσαν ότι στο εμπόριο θα κυκλοφορήσει μόνο το έντυπο λεξικό, ενώ η βάση δεδομένων θα είναι περιορισμένη στον ακαδημαϊκο χώρο, καθώς υπάρχει αφ’ ενός το ζήτημα του copy right, αφ’ ετέρου φοβούνται ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί το υλικό για παραγωγή “ανεπιστημονικών” έργων, όπως μπορεί να είναι γλυκανάλατα λευκώματα του τύπου “τί ωραία, που ήταν στα 80s”. Το ζήτημα του copy right ασφαλώς και υπάρχει. Στον ισχυρισμό κάποιων, που θα μπορούσαν να αντιτείνουν ότι, λόγω έλλειψης αρχειακής πολιτικής, βρήκαν υλικό εμμέσως συνεπώς και εκεί υπήρξε προβληματισμός ως προς το copy right, φαίνεται λογική η υπόθεση ότι μπορεί να συνέβη αυτό, αλλά θα φρόντισαν και να πάρουν άδεια χρήσης από τους δικαιούχους. Φυσικά, βέβαια, υπάρχει και το υλικό, που ήταν προσβάσιμο σε αρχεία συγκροτημένα οργανισμών κλπ και που έχει και αυτό, φυσικά, τους κανόνες χρήσης του. Είναι λογικός ο προβληματισμός των παρουσιαστών, όπως και η υποχρέωση σεβασμού των πολιτικών του copy right. Όμως, γιατί ένα παράγωγο επιστημονικό έργο δεν τούς δημιουργεί ερωτηματικά σε σχέση με το copy right; Εκεί δεν μπορούν να υπάρξουν λαθροχειρίες; Προφανώς όχι, καθώς υπάρχει μεγαλύτερη τυπικότητα

Έχω την αίσθηση ότι αυτό, που -κατά κύριο λόγο- προβληματίζει τους παρουσιαστές, είναι η πιθανή απαξίωση του έργου τους με την δημιουργία λευκωμάτων και λοιπων προϊόντων. Δυστυχώς, κανείς δεν γνωρίζει πώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί περαιτέρω το έργο του. Άραγε θα περίμεναν οι βιβλικοί αρχαιολόγοι, οι θεολόγοι κλπ ότι οι έρευνές τους θα αποτελούσαν πηγές έμπνευσης για μυθιστορήματα συνομωσιολογίας; Φυσικά το να το περιορίσει (ή έστω μέρος αυτού), το προστατεύει από χρήσεις, τις οποίες ο δημιουργός δεν εγκρίνει ή μπορεί να τον συνδέσουν με αντικείμενα, ιδεολογίες κλπ που δεν εγκρίνει.

Όμως, φαίνεται παράξενο στην εποχή του διαδικτύου, των ατύπων και αΰλων κοινοτήτων γνώσης να μένει κάτι φυσικά περιορισμένο και δύσκολο στην πρόσβασή του. Ασφαλώς είναι ορθό να μένει περιορισμένο στην πρόσβαση το αυθεντικό τεκμήριο (φαντάζεστε, τί θα γινόταν, εάν είχε πρόσβαση ο κάθε ένας σε οποιοδήποτε αυθεντικό τεκμήριο; Πολύ απλά θα είχε καταστραφεί), όμως ο περιορισμός του ψηφιοποιημένου περιορίζει την δυναμική του.

Η ευρεία διάθεσή του (και ακόμα καλύτερα η διάθεσή του στο διαδίκτυο, τον ψηφιακό χώρο της συλλογικής γνώσης και εμπειρίας, ενδεχομένως ο σύγχρονος χώρος του tacit knowledge) θα βοηθήσει την συλλογική μνήμη, την μικρή καθημερινή ιστορία κλπ και μπορεί να λειτουργήσει και αμφίδρομα, ώστε να εμπλουτισθεί ακόμα περισσότερο το εννοιολογικό σύμπαν της περιόδου. Προοπτική χρησιμότατη, τόσο για τους εμπνευστές της ιδέας, όσο και για όσους το χρησιμοποιήσουν ως βάση για περαιτέρω έρευνες, αλλά και για το ευρύτερο κοινό.

Εν συνόψει: Η ιδέα και η προσπάθεια των εμπνευστών, των συνεργατών κλπ του προγράμματος αυτού είναι αξιέπαινη και αξίζουν συγχαρητήρια.

(μιας και τελευταία το ρίξαμε στις “βιβλιοκριτικές”)

1) Ανυπομονησία: Πότε θα εκδοθεί στα Ελληνικά το Veritas, η συνέχεια των Τυπωθήτω και το Μυστικό και προπομπός και επόμενων βιβλίων της συγκεκριμένης σειράς; Τα συγκεκριμένα βιβλία δεν είναι τόσο ιστορικά μυθιστορήματα, όσο μυθιστορηματική ιστορία, καθώς αναφέρονται σε στοιχεία, που σχημάτισαν την νεώτερη Ευρώπη. Σημειωτέον ότι στην χώρα καταγωγής των συγγραφέων προέκυψε σκάνδαλο με αποτέλεσμα να μην εκδοθούν πέρα από τον πρώτο τόμο.

2) Εκνευρισμός: Το βιβλίο είναι στο βιβλιοπωλείο με το εξώφυλλο του. Μπορεί να είναι έργο τέχνης, μπορεί μια φωτογραφία. Μπορεί και κάτι, που θεωρείται kitsch. Η κατάσταση αλλάζει άρδην από την στιγμή, που το βιβλίο θα θεωρηθεί ενδιαφέρον από κάποιον σκηνοθέτη και θα το μεταφέρει στο κινηματογράφο. Τότε το εξώφυλλο αλλάζει και βλέπουμε την αφίσα της ταινίας (ενίοτε και την στάμπα: “τώρα μία μεγάλη κινηματογραφική ταινία, now a major motion picture”). Λες και το βιβλίο είναι παρακολούθημα της ταινίας και όχι η ταινία παράγωγο του βιβλίου. Προτιμώ το “αυθεντικό”, έστω και kitsch εξώφυλλο, ή κάποιο νέο ανεξάρτητο από ταινία όμως, από το συνυφασμένο με την ταινία, ακόμα και εάν είναι εκπλάγου καλλονής ηθοποιός σε σεξουαλικά αναφερόμενη στάση με λάγνο βλέμμα και μισάνοιχτα χείλη σαν να λέει και υποννοεί “πάρε με από όποιο τρήμα θες!”

3) Καχυποψία Σχετικώς πρόσφατα έχω αντιληφθεί (εγώ έχω αντιληφθεί, μπορεί ως φαινόμενο να μετρά πολλά χρόνια ή να υπήρχε πάντα) ότι καθώς τα ζητήματα, που απασχολούν τους ανθρώπους είναι “πεπερασμένα” (ΟΚ δεν εννοώ ότι λαμβάνουν απόλυτη τιμή Χ, και φυσικά οι ερμηνείες και απαντήσεις μάλλον δεν είναι) και πολλές φορές σε ιστορίες αλλάζει ο χρόνος και ο τόπος της διαπραγμάτευσής τους, έχουν αναπτυχθεί νέες τεχνικές γραφής. Πολλές μοιάζουν πρωτότυπες, καθώς είναι διακειμενικές, άλλες ενσωματώνουν, επιτυχημένα ή όχι, αφηγηματικές τεχνικές άλλων μέσων σε άλλες υπάρχει σύγχυση αφηγητή και αφηγούμενου, ονείρου και πραγματικότητας μέσα στην αφηγούμενη ιστορία κλπ (οι φιλόλογοι θα ξέρουν καλύτερα). Οι νέες τεχνικές παρουσιάζονται ως πρωτοποριακές, επαναστατικές, άλλους προκαλούν θετικά, άλλους αρνητικά κλπ. Είμαι καχύποπτος, όμως, όταν η παρουσίαση της χρήσης αυτών των τεχνικών αναφέρεται σε Έλληνες συγγραφείς. Η καχυποψία μου δεν έχει να κάνει με την επιτυχημένη ή όχι χρήση τους. Έχει να κάνει με το ότι την παρουσιάζουν (οι ίδιοι ή οι κριτικοί) ως δική τους “εφέυρεση”, ενώ νομίζω ότι μάλλον έρχονται έξωθεν. Ασφαλώς, ένα λογοτεχνικό κείμενο δεν είναι επιστημονική εργασία με παραπομπές και σημειώσεις, αλλά μία αναφορά σε οφειλές στο κατάλληλο πλαίσιο είναι και ευγενική και ανθρώπινη κίνηση. Οι επιρροές είναι φυσικές θεμιτές και για αυτό και στην πράξη συμβαίνουν. Η ύπαρξη αυτής της συμπεριφοράς νομίζω ότι είναι αποτέλεσμα της γενικότερης τάσης μας να νομίζουμε ότι είμαστε το “άλας της γης”, ότι επηρεάζουμε τους πάντες, αλλά εμείς… μόνοι μας και αυτόφωτοι. Παλαιότερα η αλληλεπίδρασή μας με τα βιβλία ήταν μικρότερη. Σήμερα μπορεί άλλα πράγματα να μας απορροφούν χρόνο από το βιβλίο, αλλά αυτό βρίσκεται, έστω και ως νύξη, σε περισσότερους χώρους. Παλιά είχαμε το βιβλίο και πρόσβαση σε περιορισμένο εύρος κριτικής. Τώρα έχουμε το βιβλίο, πληθώρα κριτικών, που σχετίζονται με αυτό, πηγές που αποτέλεσαν έμπνευση για αυτό ή αφορμή για άλλα προϊόντα πολιτισμού. Με λίγα λόγια σήμερα δεν μπορούν να κρυφτούν πολλά πράγματα. Παλαιότερα διαβάζαμε κάτι, μάς άρεσε – ή και όχι-, αλλά η “φτώχεια” των δικτύων δεν μάς επέτρεπε ευρείες αναγωγές και συγκρίσεις. Σήμερα, μπορούμε να αντιληφθούμε ακόμα και τις ποικίλλες “μόδες” περιεχομένου (μια είναι της μόδας τα αστυνομικά, μιά τα φαντασίας, μια τα κοινωνικά κλπ). Εύχομαι να κάνω λάθος (καχυποψία είναι, όχι αποδεδειγμένο) και οι συγγραφείς μας κλπ να αποδίδουν τις οφειλές ή και να έχουν εφεύρει εκ του μηδενός νέες αφηγηματικές τεχνικές.

του Τζέημς Τζόϋς. Δεν ξέρω κατά πόσο ο Λεοπόλδος Μπλουμ ήταν το ανάλογο του ομηρικού ήρωα, αισθάνομαι, όμως, ότι ήταν μια Οδύσσεια για μένα να διαβάσω το βιβλίο αυτό. Φυσικά, δεν αναφέρομαι στον όγκο του (σύμφωνοι είναι αποτρεπτικός), αλλά στο ό,τι αισθάνθηκα ότι δεν καταλάβαινα τίποτα. Σκεφτόμουν ότι και σε μια άγνωστη σε μένα γλώσσα να το είχαν δώσει. δεν θα είχε μεγάλη διαφορά. Συνεχώς αναρωτιόμουν και συνεχίζω, εάν το βιβλίο είναι όντως μεγαλειώδες, ή απλώς χαρακτηρίσθηκε έτσι από τους φιλολόγους, λόγω του στρυφνού και δυσνόητού του, ή εάν εγώ είμαι απλώς βλάκας. Πολύ πιθανόν το βιβλίο αυτό να είναι όντως μεγαλειώδες και εγώ να μην είμαι και τόσο βλάκας, αλλά να χρειάζεται χρόνος για να “χωνευθεί” και να γίνει κατανοητό. 

Ενδεχομένως το μεγαλείο  πρωτότυπο του βιβλίου ,για την εποχή που συγγράφηκε -φυσικά, να έγκειται στο ότι δεν έχει υπόθεση, εκτός εάν υπόθεση θεωρήσουμε το ότι κάποιος ξυπνά φεύγει από το σπίτι του για δουλειές κλπ, παρασύρεται, χαζολογάει και επιστρέφει στο σπίτι του την επομένη ημέρα το πρωί. Δεν έχει περιπέτεια και ούτε και μπόρεσα να διακρίνω είτε ανάπτυξη χαρακτήρων, είτε αλληλεπίδραση μεταξύ τους με τον τρόπο, που έχω συναντήσει αλλού. Γίνεται περιγραφή της καθημερινότητας, από διάφορες οπτικές γωνίες και πώς αυτή βιώνεται. Ο ανθρώπινος νους, φυσικά, δεν είναι όπως ο “νους” των μηχανημάτων. Ο τελευταίος είναι περιορισμένος. π.χ έχει μία κάμερα και “σκέφτεται”, ότι βλέπει χρώμα πράσινο. Ο ανθρώπινος νους από την άλλη μπορεί να απασχολείται σε μία εργασία, παράλληλα να σκέφτεται τί έκανε στις διακοπές του και τι θα κάνει το βράδυ της επομένης. Μέσα στον νου μας αυτό το multitasking (έτσι δεν λέγεται; ) είναι αυτόματο, το να το αποτυπώσεις, όμως, στο χαρτί είναι πολύ δύσκολο. Με ρητορικό τρόπο έχεις κάτι σαν τον Οδυσσέα, που είτε πρέπει να έχεις τουλάχιστον θητεύσει σε πληθώρα αναγνωσμάτων (ή καλύτερα να είσαι επαγγελματίας) για να τον κατανοήσεις, είτε χάνεις την ουσία ή το μεγαλύτερο μέρος αυτής και μένεις σε περιφερειακά στοιχεία. Με μαθηματικό τρόπο, ίσως να μπορούσε να αποδοθεί καλύτερα και σε αυστηρή σειρά λογικών βημάτων. Το θέμα, βέβαια, είναι ότι η εσωτερικευμένη μας μαθηματική “γραμματική” προφανώς δεν είναι τόσο αναπτυγμένη, όσο η αντίστοιχη γλωσσική.

Το βιβλίο έχει παραλληλισμούς με την Ομηρική Οδύσσεια, αλλά δυστυχώς δεν μπόρεσα να τους διακρίνω, παρά μόνο διαβάζοντας την εισαγωγή ή ψάχνοντας στο Internet. Δυστυχώς σελίδα, που ανέλυε κάθε κεφάλαιο του έργου με σκίτσο και λεζάντα, αλλά είχε και παραπομπές σε αναλύσεις έπεσε. Επίσης, ο αναγνώστης μεταφρασμένης έκδοσης θα χάσει πάρα πολλά γλωσσικά παιχνίδια σε σχέση με αυτόν, ο οποίος θα διαβάσει την αυθεντική έκδοση. Πέραν αυτών λέγεται ότι κάθε κεφάλαιο έχει αναγωγές και σε θέματα ιστορίας, επιστήμης, πολιτισμού κλπ.

Μπορεί όλα τα παραπάνω να μην τα “έπιασα”. “Έπιασα”, όμως, τα ακόλουθα λίγα: Το ζήτημα του έθνους, του ανήκειν και της ταυτότητας. Ο Λεοπόλδος Μπλουμ είναι Εβραίος του οποίου ο πατέρας μετοίκησε από την Ουγγαρία. Δεν κατατάσσεται στον τυπικό “Κέλτη” Καθολικό Ιρλανδό. Μέσα στο πλαίσιο του έργου αναφέρονται και οι ζυμώσεις για την ανεξαρτησία της Ιρλανδίας, αλλά σε κάποιους αυτή η διαφορετικότητα του Μπλουμ δεν αρέσει με αποτέλεσμα να υποστεί ρατσιστική σε βάρος του μεταχείριση.

Ο νους, όσο και να θέλουμε, δεν μπορεί να πειθαρχηθεί, ούτε και από την άποψη της σεξουαλικής “ηθικής”. Ίσως αυτό να ήθελε να δείξει το θεατροπαραληρηματικό κεφάλαιο της “Κίρκης”.

Στην Οδύσσεια η Πηνελόπη είναι υποταγμένη. Στην Πηνελοπιάδα της Atwood, εξ όσων θυμάμαι μεταθανάτια μετανοιωμένη, στο καταληκτικό κεφάλαιο του Οδυσσέα, η Μόλλυ-Πηνελόπη αποδίδει τα ίσα στον Λεοπόλδο για να ενωθούν ξανά σε όρους ισότητας.

Η αντιμετώπιση της “τρέλλας”, της αναπηρίας, γενικά του οποιουδήποτε δύσκολου και απαιτητικού “διαφορετικού” είναι προφανώς μέτρο της εξέλιξης ενός πολιτισμού. Οπωσδήποτε στις παλαιότερες εποχές η άγνοια και το επίπεδο της επιστήμης, που δεν είχε προοδεύσει συνέτειναν στο να δίνονται ανορθολογικές ή και φοβικές ερμηνείες. Ακόμα, όμως, και όταν προόδευσε αυτή, υποθέτω ότι οι στάσεις και οι αντιλήψεις των ανθρώπων μετεβλήθησαν με πιο αργό τρόπο. Σε κάθε περίπτωση θέλω να πιστεύω ότι βρισκόμαστε σε καλύτερο επίπεδο, από τότε όπου θεωρούσαμε τους ψυχικά ασθενείς δαιμονισμένους ή τους κλείναμε για να μην κολλήσει και ο υγιής πληθυσμός. Μπορεί ακόμα και τα σύγχρονα μέγαρα να έχουν αυτές τις επιβλητικές σκάλες προς δόξα του Κράτους κλπ, αλλά υπάρχει η ράμπα για τα καροτσάκια κλπ. Ακόμα και στο ρητορικό επίπεδο. Ο όρος “τρελλός” δεν είναι δόκιμος και χρησιμοποιούνται άλλοι χαρακτηρισμοί. Νομίζω, πάντως -χωρίς να είμαι σίγουρος-, ότι όροι που έχουν παραμείνει ή ενδεχομένως να νομίζουμε ότι έχουν παραμείνει να έχουν διαφορετική αντικειμενική σημασία στον επιστημονικό τους χώρο απ’ ότι εμείς νομίζουμε. Από την άλλη δεν λέμε “ανάπηρος”, αλλά άτομο με “ειδικές δεξιότητες” ή “ειδικές ανάγκες”. Ο όρος άτομο με “ειδικές ανάγκες” δεν με προβληματίζει τόσο. Εξάλλου, ακόμα και κάποιος, που δεν είναι ανάπηρος, αλλά είναι φορτωμένος με τα ψώνια, το καλάθι της λαϊκής ή ένα μωρό ή όλα αυτά μαζί είναι στην ουσία “άτομο με ειδικές ανάγκες”, καθώς η κινητικότητά του είναι περιορισμένη. Ο όρος “ειδικές δεξιότητες”, όμως με προβληματίζει, ιδίως εάν εμμείνουμε μόνο στο ρητορικό επίπεδο “δεν είναι σωστό να τον λες ανάπηρο, επειδή δεν βλέπει/περπατά μιλά (οτιδήποτε)”, αλλά δεν κάνουμε τίποτα στο επίπεδο της πράξης. Αυτό το συναντάμε πολύ συχνά εδώ: οι διάδρομοι όδευσης τυφλών, εάν δεν καλύπτονται από δέντρα, εάν δεν κυκλοφορούν μηχανάκια πάνω τους κλπ καταλήγουν σε κάποια κολώνα ή ό,τι άλλο. Οι ράμπες είναι συνήθως κλειστές από αυτοκίνητα, που έχουν παρκάρει ακριβώς μπροστά τους, ή θεωρούνται ράμπες διευκόλυνσης των αυτοκινήτων -με την έννοια ότι διευκολύνουν αυτοκίνητα να ανεβούν και να παρκάρουν πάνω στα πεζοδρόμια-, παρά ράμπα διευκόλυνσης εμποδιζομένων ατόμων. Θέλοντας την πίττα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο, εκτείνουμε την μάντρα των οικοδομών στο υπέρτατο σημείο και στο υποτυπώδες πεζοδρόμιο (και αν) που μένει, φυτεύουμε δέντρα. Η κίνηση είναι δύσκολη ακόμα και για τους αρτιμελείς, πόσο μάλλον για τους αναπήρους.
Πέραν, όμως, αυτών των πρακτικών ζητημάτων έχουν να αντιμετωπίσουν και θέματα αμπελοφιλοσοφίας και αμπελεπιστήμης. Γιατί, τί άλλο από τέτοια φαινόμενα αποτελούν βαρύγδουπες δηλώσεις του τύπου “οι διαταραχές του είναι το τίμημα για την λαμπρή του καλλιτεχνική/επιστημονική του πορεία”, “μπορεί να μην βλέπει, αλλά ακούει καλύτερα από όλους” κλπ. Για το πρώτο δεν ξέρω, εάν υπάρχει συσχέτιση, αλλά είμαι καχύποπτος. Για το δεύτερο: τί σημαίνει “ακούει καλύτερα” ; Ακούει, δηλαδή υπερήχους και υποήχους; Έστω! Από την στιγμή, όμως, που οι άλλοι δεν ακούν και συνεπώς δεν μπορεί να υπάρξει τεχνικά αδιαμεσολάβητη επικοινωνία, το “ακούει καλύτερα” ακούγεται σαν δώρον άδωρον. Ακόμα και σε “απλούστερες” περιπτώσεις μεγάλων βαθμών μυωπίας ή σοβαρής βαρηκοΐας, δεν ξέρω τί μπορεί να σημαίνει για αυτούς τους ίδιους, όταν ακούνε θέσεις του τύπου “βλέπουν/ακούν ιμπρεσσιονιστικά” ή κάτι παρόμοιο.
Στα διανοητικά/ψυχικά τώρα. Είμαστε όλοι ΟΚ; Δεν γνωρίζω. Θα έλεγα όχι από την στιγμή, που δεν υπάρχει κάτι τέλειο στον κόσμο, συνεπώς γιατί να είναι καλοκατασκευασμένες οι λεωφόροι του νου. Αυτό, βέβαια, δεν εμποδίζει τους περισσότερους από εμάς στην καθημερινότητά μας. Ενδεχομένως, σε πολλά και αυτούς, που φέρουν ψυχικά νοσήματα και διαταραχές. Η εικόνα με τον τύπο που λέει “Είμαι ο Ναπολέων και πέρα από μέγιστος στρατηγός, είμαι και γιατρός και πρέπει να ξεριζώσω από μέσα σας, το φάντασμα, που σας έχει καταβάλει” και, κρατώντας ένα μαχαίρι, είναι έτοιμος να επιτεθεί, είναι μάλλον εικόνα αντίστοιχη του λύκου των παραμυθιών, παρά πραγματικότητα.
Άγνοια, προκαταλήψεις κλπ κάνουν το θέμα των ψυχικών νοσημάτων ταμπού. Ταμπού, άλλου είδους όμως, δημιουργούν και οι διαταραχές. Είναι δύσκολο να παραδεχτείς -και πρωτίστως στον ίδιο σου τον εαυτό- ότι η μέρα σού φαίνεται “ασήκωτη”, ή ότι την μια μέρα αισθάνεσαι θεός και την άλλη ασήμαντο σκουπίδι και αυτό εμποδίζει την ζωή σου, ή ό,τι σου φαίνονται όλα απίστευτα δύσκολα κλπ. Εξάλλου, εξωτερικά δεν φαίνεται να έχεις κάτι. Έχεις την δουλειά, τους φίλους κλπ.
Ο ίδιος σου ο εαυτός, οι συγγενείς και οι φίλοι σου παρατηρώντας την σκέψη και την συμπεριφορά σου μπορεί να δώσουν μια εκτίμηση για το τί (δεν) έχεις. Ενδεχομένως να μην χρησιμοποιούν εξειδικευμένο λεξιλόγιο (και το λάθος είναι, όταν προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν αυτό, χωρίς στην ουσία να το γνωρίζουν), αλλά είναι πολύ πιθανόν η “διαγνώσή” τους να είναι σε πολλά σημεία σωστή. Σωστή διάγνωση, όμως, μπορεί να κάνει εξειδικευμένος επιστήμονας, ο οποίος θα σου κάνει ερωτήσεις, αλλά και θα σού ζητήσει να συμπληρώσεις ορισμένα “τεστ”.
Τα τεστ και τα ερωτηματολόγια είναι εξειδικευμένα, όπως και η ανάλυσή τους. Επίσης, εάν έχω καταλάβει σωστά, δεν μπορείς να τα αγοράσεις ή να σού τα διαθέσουν, εάν δεν ανήκεις σε σχετικό επάγγελμα. Επίσης, τα τεστ αυτά ως πνευματικά δημιουργήματα διέπονται από νόμους περί “πνευματικής ιδιοκτησίας”.
Τα ερωτηματολόγια, που συμπληρώνουμε, σε περιοδικά ποικίλης ύλης δεν αποδίδουν επιστημονικά την προσωπικότητα μας κλπ. Υποθέτω ότι αυτά θα λειτουργούν ως εξής: Η επιλογή φωτογραφίας μοναχικού σπιτιού δείχνει ότι προτιμάς την απομόνωση, ενώ αυτή της πολύβουης πόλης είναι δείγμα κοινωνικότητας. Εάν σκεφτείς έναν αδιέξοδο δρόμο είσαι εσωστρεφής, ενώ η επιλογή της απέραντης θάλασσας δείχνει την εξωστρέφειά σου. Κάπως έτσι.
Υπάρχουν, όμως, και τεστ, τα οποία βρίσκουμε στο διαδίκτυο και τα οποία μπορεί να είναι χιουμοριστικά, μπορεί να έχουν ψήγματα σοβαρότητας, ακόμα και να είναι σοβαρά τω όντι, καθώς αποδίδονται από εξειδικευμένους επιστήμονες. Λόγοι “πνευματικής ιδιοκτησίας”, εάν χρησιμοποιούν άλλων ή και σεβαστών επαγγελματικών συμφερόντων, εάν χρησιμοποιούν δικά τους ερωτηματολόγια, κάνουν λογική την υπόθεση ότι στα τεστ, που συμπληρώνουμε στο διαδίκτυο, είναι κλάσμα του συνολικού ερωτηματολογίου. Μπορεί οι ερωτήσεις να είναι εκατό, αλλά ενδεχομένως το σύνολο να ήταν πεντακόσιες. (Σχεδόν) όλα, όμως, τα τεστ και τα ερωτηματολόγια από επιστημονικούς φορείς μέχρι αυτά που βρίσκουμε σε internet portals χαζολογήματος και από θέματα “τί είδους πεθερά θα γίνεις”, μέχρι “έχεις διπολική ή καταθλιπτική διαταραχή” κλπ σημειώνουν και ενημερώνουν λέγοντας: “Το τεστ αυτό γίνεται για σκοπούς διασκέδασης μόνο. Εάν σε ανησυχούν τα αποτελέσματα ή εάν προβληματίζεσαι με την ζωή σου, απευθύνσου στον προσωπικό σου γιατρό, στο τοπικό σου κέντρο υγείας, κοινωνικής στήριξης κλπ” (κάπως έτσι).
Όσοι πάσχουν από διαταραχές κλπ έχουν να ζήσουν με αυτές, να τις αντιμετωπίσουν κλπ. Άλλοι το καταφέρνουν με επιτυχία. Μπορεί το “(βάλτε χρώμα) σκυλί” να μην φεύγει, αλλά είναι ο άνθρωπος το αφεντικό, όχι η διαταραχή, άλλοι προσπαθούν και δεν τα καταφέρνουν, άλλοι λένε: “Δεν μπορώ! Μην μού λέτε τίποτα”. Σεβαστά όλα. Είναι εύκολο να τα θεωρείς εύκολα, εάν είσαι απ’ έξω.
Αυτό, όμως, που δυσκολεύομαι να κατανοήσω είναι αυτούς, που λίγο πολύ μέμφονται τον εαυτό τους, που τα “τεστ” δεν τους δείχνουν να έχουν κάποια διαταραχή, ή αισθάνονται εκστασιασμένοι, εάν δείξει κάτι τέτοιο. Έχω πετύχει συζητήσεις διαδικτυακές με ανθρώπους, που να αμφιβάλλουν στο εάν έπρεπε να γίνουν μηχανικοί επειδή πέτυχαν χαμηλά σκορ στα “τεστ” διάχυτης αναπτυξιακής διαταραχής και που αισθάνθηκαν ανακούφιση για την επιλογή τους στις ανθρωπιστικές σπουδές, μιας και η προσωπικότητά τους έπιασε υψηλά σκορ στο καταθλιπτικό φάσμα. Ενδεχομένως να έχει μικρή σημασία, που δυσκολεύομαι να κατανοήσω και εκνευρίζομαι με το σκεπτικό τους. Έχει, όμως νομίζω, μεγαλύτερη σημασία το εξής: το ότι με τις σκέψεις τους αυτές, δεν δείχνουν σεβασμό και κατανόηση για τους ανθρώπους, που πραγματικά υποφέρουν από αυτές, καθώς νομίζουν ότι είναι ένας φορέας μόδας, status και διαφοροποίησης.
Μοιάζει σαν να πιστεύουν, σαν τους “μελαγχολικούς” έφηβους, ότι είναι εξαιτίας της “κατάθλιψής” τους, που “καταλαβαίνουν” την ποίηση ή και γράφουν αυτήν (ή και για αυτήν). Ή ότι εάν το δεύτερο τους επίθετο ήταν Asperger θα είχαν επιλύσει όλα τα προβλήματα της σύγχρονης φυσικής κλπ.
Νομίζω ότι είναι λογικό να υποθέσουμε ότι υπάρχουν άνθρωποι, που στρέφονται σε ειδικούς για να αποκτήσουν καλύτερη αυτοσυνείδηση και αυτογνωσία, νομίζω, όμως, ότι οι περισσότεροι τους επισκέπτονται, επειδή αισθάνονται ότι κάτι “δεν πάει καλά” και θέλουν την διάγνωση για να τούς προτείνουν και τρόπους να βοηθηθούν (έστω και εάν δεν το καταφέρουν), να βρουν τον “πραγματικό εαυτό τους” ή έστω να τον αλλάξουν.
Δεν γνωρίζω, εάν ο νέος Αϊνστάιν είναι αυτιστικός, δυσλεκτικός, ούτε εάν ο νέος Προυστ σέρνεται στα πατώματα. Δεν το θεωρώ απαραίτητο, αλλά ούτε και θεωρώ ότι αναγάγεται κανείς σε ανάλογη δημιουργική κλπ προσωπικότητα, εάν δήθεν διακριτικά “πετά στο τραπέζι την fake “διαταραχή” του, που ανακάλυψε σε ερωτηματολόγια σε portals, όπως κάνει δήθεν διακριτικά με τα κλειδιά του πολυτελούς του αυτοκινήτου.

…της Ντίας-Μέξη Τζόουνς. Το βιβλίο αυτό  σε μορφή ημερολογίου, εάν εκτιμώ σωστά η περίοδος είναι φθινόπωρο του 2004 με λήξη ημερολογιακού καλοκαιριού του 2005, περιγράφει την ζωή ενός ελληνοαγγλικού ζευγαριού σε μια κωμόπολη στην Αγγλία από την οπτική της Πηνελόπης Φωκά-Bennett (alter ego της συγγραφέως; ) την προσπάθεια προσαρμογής της στον περίεργο για τους Έλληνες αγγλικό τρόπο ζωής μέχρι το σημείο, όπου λαμβάνει την αγγλική ιθαγένεια και γίνεται και «τυπικά» Αγγλίδα. Γράφω «τυπικά», διότι η ηρωίδα δεν γκρινιάζει απλώς για την διαφορετικότητα της νέας της πατρίδας αρνούμενη κάθε αλλαγή, αλλά προσπαθεί ειλικρινά να προσαρμοστεί, χωρίς, όμως, και να χάσει ό,τι την συνδέει με την πατρίδα, όπου μεγάλωσε. Δεν είναι λοιπόν, ούτε η μίζερη, που θα βρει τα πάντα λάθος, αλλά ούτε και η «τουρίστρια», που εξιδανικεύει το ξένο και τις διαφημιστικές του απεικονίσεις. Ίσως, λοιπόν, η ονομασία της ηρωίδας ως Πηνελόπη Φωκά πριν από τον γάμο της να μην είναι τυχαία. Η μυθολογική Πηνελόπη, από βασιλική γενιά της Σπάρτης και ξαδέλφη της ωραίας Ελένης και της Κλυταιμνήστρας, γίνεται σύζυγος του Οδυσσέα και αποκτά μόνιμους δεσμούς με την νέα της πατρίδα (αλήθεια, πόσοι πολλοί μπορούν να συνδέσουν την Πηνελόπη με την ιστορία της πριν τον γάμο της με τον Οδυσσέα και την αναμονή να επιστρέψει από την Τροία; ). Έτσι και η ηρωίδα Πηνελόπη. Πηνελόπη Φωκά για την ακρίβεια σε ηθελημένες ή αθέλητες αναφορές στον μύθο, στο Βυζάντιο και στο κεφαλληνιακό παρακλάδι του Libro d’ Oro.
Ενδεχομένως να μού φαινόταν οικειότερο ένα βιβλίο της μορφής…η Λώρα και εγώ, αλλά σε κάθε περίπτωση δεν βρήκα καμιά δυσκολία να το διαβάσω και το καταδιασκέδασα.
Όσοι έχουμε ζήσει ως φοιτητές στην Αγγλία, ή έστω έχουμε πάει ως τουρίστες εκεί θα βρούμε γνώριμα στοιχεία: τις διπλές βρύσες, την χλιαρή μπύρα, τον Χριστουγεννιάτικο στολισμό, ενώ δεν έχει τελειώσει καλά καλά το καλοκαίρι. Θα συλλογισθούμε και τις αλλαγές, που έχουν γίνει και εδώ: διότι μπορεί να μάς φαίνεται παράξενο, όπου τα Χριστουγεννιάτικα βγαίνουν από τον Σεπτέμβριο, αλλά και εδώ έχει παρέλθει ο καιρός, όπου τα Χριστουγεννιάτικα έκαναν δειλά την εμφάνισή τους στα Νικολοβάρβαρα. Τώρα εμφανίζονται αρκετά νωρίτερα.
Όπως παρουσιάζεται το βιβλίο, δεν πρόκειται μόνο για μία περίπτωση διαφορετικών πολιτισμών, που πρέπει να βρουν ένα modus vivendi, αλλά πολιτισμών απολύτως αντιθέτων μεταξύ τους. Φαντάζομαι αυτό θα γίνεται και για χάρη του αστείου της αφήγησης. Παρεμβατική οικογένεια, έστω προσπάθειες ακόμα και από μακριά, έναντι διακριτικής (εάν και αυτή έχει τις ανησυχίες της με τον άσωτο έτερο υιό), ώριμη πολυπολιτισμική κοινωνία (χωρίς να παρουσιάζεται εξιδανικευμένα) έναντι μίας που τώρα προσπαθεί να πορευθεί πολυπολιτισμικά, συνδυασμός της παράδοσης και του μοντέρνου, έναντι απώλειας προσανατολισμού, διακριτικότητα έναντι κουτσομπολιού αυτοσυγκράτηση έναντι ανεξέλεγκτης πορείας με βάση τα συναισθήματα. Πανικός και εκμετάλλευση της εγκυμοσύνης εδώ, χαλαρότητα εκεί. Σαπουνόπερες, που δείχνουν την ζωή των πλουσίων εδώ, σαπουνόπερες, που δείχνουν την ζωή των γειτόνων τους εκεί, αφού είναι πολύ διακριτικοί για να ρωτήσουν.
Δεν εξιδανικεύει, πάντως, την νέα της πατρίδα η συγγραφέας και ο Τζόνι φαίνεται να τρομάζει και να γοητεύεται ταυτόχρονα με την ελληνική χαλαρότητα και την ευκολία έκφρασης των συναισθημάτων. Εξάλλου, πολλές φορές η διακριτικότητα δεν τους αφήνει καν να χαρούν τους κήπους τους και χρειάζεται ένας Έλληνας για να τους το δείξει. Ακόμα και η γραφειοκρατία κάνει τα λάθη της. Υπάρχουν, όμως, σημεία στα οποία πρέπει να προβληματισθούμε. Χαρακτηριστική είναι η περιγραφή του πικ νικ. Δεν είναι ότι η ηρωίδα πήγε με το ταπεράκι και τα πλαστικά πιάτα, όταν οι άλλοι πήγαν με καλάθια και ειδικά επί τούτω σερβίτσια. Είναι η παρατήρησή της για το πώς δίνουν προστιθέμενη ποιοτική και αισθητική αξία στην φύση, όταν εδώ θα αδιαφορήσουμε παντελώς για αυτή. Αντιστοίχως και η βόλτα υπό βροχή στην προκυμαία. Θα φροντίσουν να την χαρούν, με την μάνα της ηρωίδας να μιζεριάζει, όπως μιζεριάζουμε οι περισσότεροι Έλληνες, όχι μόνο υπό βροχή αλλά και σε υπέροχη ευδία.
Με λίγα λόγια είναι ένα όμορφο και ευχάριστο βιβλίο, το οποίο κυλά εύκολα και ενώ θα σε κάνει να γελάσεις δεν είναι ρηχό, αλλά δημιουργεί και προβληματισμούς.
Η επίκαιρη μετάφραση: Ανά το βιβλίο η συγγραφέας, δίνει κλασσικές αγγλικές λέξεις και εκφράσεις και την (πλησιέστερη) απόδοσή τους στα ελληνικά. Κάπου υπάρχει και ο όρος golden boy, τον οποίο αποδίδει ως «το καμάρι» και όχι ως «χρυσό αγόρι».

Αύριο 4 Νοεμβρίου οι πολίτες των Ηνωμένων Πολιτειών ψηφίζουν για την ανάδειξη του εκλεκτορικού Κολλεγίου, το οποίο θα εκλέξει τον επόμενο Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, ο οποίος θα αναλάβει τα καθήκοντά του την 20 Ιανουαρίου 2009. Οι βασικοί διεκδικητές, όπως γνωρίζετε, είναι δύο. Ο Γερουσιαστής της Αριζόνας Τζων Μακέιν, με το κόμμα των Ρεπουμπλικανών και ο Γερουσιαστής του Ιλλινόις Μπαράκ Ομπάμα.
Τί θα ψήφιζα; Ειλικρινά δεν ξέρω. Δεν έχω ασχοληθεί επισταμένα με το θέμα και ούτε θεωρώ, όσο παρακολούθησα, ότι τα ελληνικά ΜΜΕ προσπάθησαν να ενημερώσουν το κοινό. Νομίζω ότι προσπάθησαν να ανταποκριθούν στις προσδοκίες του κοινού, να τού μεταδώσουν την είδηση, που ήθελε να ακούσει και να δει, όπως ο πωλητής προσπαθεί να βρει τι θέλουν οι πελάτες του, ώστε να το πουλήσει. Όλοι φαίνεται να θέλουν Ομπάμα. Οι εν Ελλάδι υποστηρικτές του Μακέιν φαίνεται να μην υπάρχουν. Πολύ φοβάμαι ότι ενδεχομένως να καταπιέζονται. Σε μια κουλτούρα, που χαρακτηρίζεται πολλές φορές από την καταθλιπτική της ομοιομορφία (παλιά κάποιος έπρεπε να δηλώσει στην ταυτότητά του ΧΟ, έστω και εάν δεν ήταν για να μην χαρακτηρισθεί αποσυνάγωγος μη-Έλληνας) κάτι τέτοιο δεν θα έκανε εντύπωση.
Όπως έχει γραφεί πολλές φορές τον Πρόεδρο των ΗΠΑ δεν τον εκλέγουν ούτε οι επιθυμίες των Ευρωπαίων πολιτών και διανοουμένων. Τον ψηφίζουν (εμμέσως) οι πολίτες των ΗΠΑ, θρησκευόμενοι, άθρησκοι, θρησκόληπτοι, αδιάφοροι, συντηρητικοί, προοδευτικοί. Σήμερα ενδεχομένως να τρομάζουμε με τον θρησκόληπτο αγρότη της «βαθιάς Αμερικής» και να ευχόμαστε να μην μπορούσε να ψηφίσει. Τέτοιες ιδέες είναι προφανώς αντιδημοκρατικές. Μήπως, όμως, μάς λένε και κάτι για την ανθρώπινη φύση; Κάποτε ήταν οι «άθεοι κομμουνιστές» για τους οποίους υπήρχε ιδέα ή και τω όντι αφαίρεση ψήφου. Πολύ ωραίο: Είσαι ελεύθερος να επιλέξεις, αυτό που εγώ θεωρώ σωστό, αλλιώς δεν έχεις δικαίωμα επιλογής!
Νομίζω, πάντως, ότι η άποψη, που θέλει το μεν ένα κόμμα να αποτελείται αποκλειστικά από αγαθούς ορθολογιστές και το άλλο από εγωιστές φανατικούς θρησκόληπτους, είναι λίγο υπεραπλουστευτικό.
Φυσικά η ανάδειξη Προέδρου της Δημοκρατίας της Υπερδύναμης δεν έχει μόνο τοπικούς, αλλά και διεθνείς αντικτύπους. Τι προτιμούμε μια Αμερική με πολιτική απομονωτισμού ή με πολιτική διεθνούς συνεργασίας; Και μέχρι πόσο και πού; Δηλαδή: μια Αμερική, που να κάνει τις «βρώμικες δουλειές», ή μια Αμερική η οποία θέλει και την Ευρώπη και γενικότερα τον υπόλοιπο δυτικό κόσμο να «λερώνει και αυτός τα χέρια» του;
Σε αντίθεση με ό,τι ενδεχομένως να πιστεύουμε, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ δεν είναι παντοδύναμος εκλεγμένος μονάρχης. Συνεπώς σημασία έχει και η ανανέωση των νομοθετικών σωμάτων. Η Αμερικανική Διοίκηση πρέπει να τα πείσει για να εγκρίνουν ιδέες της και να τις χρηματοδοτήσουν. Δεν υπάρχουν «σίγουροι», ούτε και «πρόβατα», που απειλούνται με διαγραφές; Ε, τι είναι αυτό;
Το εκλογικό σύστημα είναι κάπως ιδιόμορφο και υπάρχει η πιθανότητα να εκλεγεί κάποιος, ο οποίος να υπολείπεται στην λαϊκή ψήφο. Έτσι είναι ο κανόνας. Ενδεχομένως δίκαιος, ενδεχομένως άδικος. Αυτό είναι θέμα, που μπορεί να συζητηθεί. Αυτό, που μού προκαλεί απέχθεια είναι το να θεωρούμε το σύστημα δίκαιο ή άδικο, ανάλογα με το εάν εκλεγεί ο «δικός» μας υποψήφιος, είτε είναι ο Ρεπουμπλικανός, είτε ο Δημοκρατικός.
Οι δημοσκοπήσεις, στις ΗΠΑ που έχουν σημασία, δείχνουν Ομπάμα για Πρόεδρο, αλλά πολλοί δεν είναι σίγουροι, ότι αυτός θα είναι και ο επόμενος Πρόεδρος. Πολλοί λένε ότι θα τον ψηφίσουν ή αρνούνται να απαντήσουν, την πραγματική εκλογική τους προτίμηση και να κοινοποιήσουν την σκέψη τους (Δεν θέλω να ψηφίσω τον Μαύρο-αντικειμενικό είναι Αφροαμερικανός. Δεν θέλω να ψηφίσω τον Άραβα-Παρανόηση. Δεν θέλω να ψηφίσω τον Μουσουλμάνο-Παρανόηση, ομοίως.). Ο φόβος αυτός είναι κάτι σαν ρατσισμός από την ανάποδη.
Ας μην ξεχνάμε επίσης ότι στις προκριματικές για το χρίσμα, αυτό που πλειοψήφησε στο Δημοκρατικό Κόμμα ήταν η αποχή.
Στα καθ’ ημάς τώρα. Είναι αλήθεια ότι ο Μπάρακ Ομπάμα και ο Τζο Μπάϊντεν έχουν αναφερθεί θετικά σε ζητήματα ελληνικού ενδιαφέροντος και έχουν πράξει αναλόγως ως γερουσιαστές. Αντιθέτως, ο Μακέιν δεν φαίνεται να έχει δεσμευθεί ρητορικά.
Όμως, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ εκλέγεται για να υπερασπισθεί τα συμφέροντα της χώρας του πρωτίστως και όχι τα συμφέροντα της Ελλάδας, έστω και εάν νομίζουμε λανθασμένα κάτι τέτοιο. Θεωρώντας μάλιστα τον Πρόεδρο των ΗΠΑ ένα είδος Μεσσία, ίσως και περισσότερο από τους ίδιους τους Αμερικανούς, περιμένουμε να μάς επιλύσει τα εθνικά θέματα για να τον κατηγορήσουμε τις περισσότερες φορές, ότι οι ιδέες, που προτείνει εξυπηρετούν τα σκοτεινά κέντρα, που απεργάζονται την καταστροφή του Ελληνισμού.
Έχουν υπάρξει περιπτώσεις, όπου οι επιδιώξεις των ΗΠΑ βρέθηκαν σε αντίθεση με αυτές της Ελλάδας (διευκρίνιση: δεν το έκαναν με σκοπό να βλάψουν την Ελλάδα, τα δικά τους συμφέροντα υπερασπίζονταν). Ομοίως και εδώ υπάρχει απογοήτευση για συμπόρευση με τα σκοτεινά κέντρα κλπ κλπ.
Τέτοιες απογοητεύσεις και κατηγορίες έχουν υπάρξει και ενδεχομένως και να υπάρξουν και με την ερχόμενη Αμερικανική Διοίκηση.
Φαντάζεστε, όμως, τι συνωμοσιολογία έχει να πέσει, εάν Πρόεδρος είναι ο Ομπάμα; Η ανοησία θα φτάσει μέχρι τα αστέρια και η λογική του μαζικού προβάτου θα θριαμβεύσει για άλλη μια φορά, αφού πολλοί από αυτούς που τώρα εν Ελλάδι «πίνουν νερό στο όνομα του» θα τον καταριούνται (να υποθέσουμε ότι θα βουίξουν οι αναλύσεις για το χρώμα του, ότι «είναι» μουσουλμάνος, ενδεχομένως ταυτοχρόνως και Εβραίος (φαντασιακός εχθρός και αυτός με υπερφυσικές δυνατότητες σχεδόν) και μέλος μυστηριωδών οργανώσεων γήινων και εξωγήινων) περιμένοντας τον επόμενο Μεσσία.