Εάν και από πολλούς θεωρείται ο ύψιστος δημοκρατικός θεσμός συμμετοχής-ίσως περισσότερο και από τις εκλογές-, αφού ο ίδιος ο λαός νομοθετεί, ο θεσμός των δημοψηφισμάτων φαίνεται να είναι αρκετά προβληματικός.
Μερικά από τα προβλήματα, που μπορούμε να φαντασθούμε είναι τα ακόλουθα:

1. Το δημοψήφισμα, ιδίως σε καθεστώτα αμφίβολης δημοκρατικότητας. παρακάμπτει τους θεσμούς ενισχύοντας τις μοναρχικές τάσεις “χαρισματικών” ηγετών.
2. Ο λαός τις περισσότερες φορές καλείται να αποφασίσει με ένα ναι ή με ένα όχι σε ζητήματα, που δεν μπορούν να απαντηθούν, τόσο απλά και διχοτομικά.
3. Ένα δημοψήφισμα μπορεί να οδηγήσει σε αδυναμία απεμπλοκών σε θέματα εξωτερικής πολιτικής, καθώς υπάρχει κίνδυνος να επικρατήσει ο συναισθηματισμός παρά η λογική.
4. Πολλές φορές η κρυφή συλλογιστική του δημοψηφίσματος δεν είναι τόσο η ύψιστη δημοκρατική συμμετοχή αυτή καθ’ εαυτή, όσο ο συμβολισμός, που δίνεται στην ευκταία νομιμοποίηση της πρότασης. Διότι έχω την αίσθηση ότι συνήθως αυτό, που προσδοκάται από ένα δημοψήφισμα είναι η έγκριση παρά η απόρριψη μιας πρότασης. Για αυτό και οι αναλύσεις περί (αν)ωριμότητας του λαού. Πολλές φορές, βέβαια, ο σχεδιασμός δεν βγαίνει και τότε οι υμνητές του άδολου λαϊκού ενστίκτου προβληματίζονται για την ανωριμότητα των πολιτών κλπ. Όλα αυτά λίγο πολύ τα είδαμε και στο δημοψήφισμα για το Σχέδιο Ανάν.

Ας σταθούμε τώρα στο ιρλανδικό δημοψήφισμα για την Συνθήκη της Λισσαβώνας, το οποίο ήταν απορριπτικό. Θα μπορούσαμε να σταματήσουμε εδώ λέγοντας ότι όλη η συζήτηση σχετικά με το, εάν είμαστε υπέρ ή κατά του θεσμού του δημοψηφίσματος είναι περιττή από την στιγμή, που το Ιρλανδικό Σύνταγμα έχει συγκεκριμένους κανόνες, οι οποίοι όριζαν ότι έπρεπε να γίνει δημοψήφισμα. Το (υποχρεωτικό) δημοψήφισμα αυτό θα είχε προκαλέσει ανάμικτα συναισθήματα στην Ευρώπη ιδίως μετά την εμπειρία των απορριπτικών δημοψηφισμάτων για το Ευρωσύνταγμα από τις Ολλανδία και Γαλλία. Μία δημοψηφισματική έγκριση θα έδινε ώθηση (ο ώριμος λαός), μία απόρριψη κατήφεια πισωγυρίσματα κλπ (ο ανώριμος και αγνώμων λαός).

1. Έχει τελειώσει η Ευρωπαϊκή Ένωση επειδή ψήφισε “Όχι” η Ιρλανδία; Προφανώς όχι, όσο και εάν το εύχονται οι ενάντιοί της, αλλά και να αισθάνονται ότι βρίσκουν λόγο ύπαρξης οι επαγγελματίες της απαισιοδοξίας. Έχει αναπτύξει την δυναμική της και συνεχίζει με την Συνθήκη της Νίκαιας, έστω και εάν η τελευταία θεωρείται δυσλειτουργική. Θα μπορούσαμε να ισχυρισθούμε κιόλας ότι δεν μπορούμε να είμαστε βέβαιοι ότι το δημοψήφισμα συνιστά και οπισθοδρόμηση ή έστω στασιμότητα για την Ένωση. Κάτι τέτοιο μπορεί να το διαπιστώσει ο ερευνητής του μέλλοντος, ο οποιός ενδεχομένως να δει ότι το συγκεκριμένο δημοψήφισμα δεν ήταν τελικά τόσο καθοριστικό, διότι παράλληλα συνέβαιναν και άλλα ενδιαφέροντα, τα οποία τώρα δεν μπορούμε να τα δούμε.
2. Το πρόβλημα με το συγκεκριμένο δημοψήφισμα, όπως φυσικά και για τα άλλα, που αφορούν μεταρρυθμίσεις των Συνθηκών της Ένωσης, δεν είναι μόνο αυτά, που αναπτύχθηκαν στην ανωτέρω απαρίθμηση. Είναι ότι μέρος ένος λαού, που αποτελεί μέρος των λαών των Κρατών μελών της Ένωσης “φρέναρε” όλη την Ένωση, κάτι που δεν ακούγεται και τόσο δημοκρατικό στο κάτω κάτω. Δεν ήταν ότι έγινε ένα πανευρωπαϊκό δημοψήφισμα, που διεξάχθηκε μάλιστα και την ίδια ημέρα. Συνεπώς υπάρχουν ερωτήματα νομιμοποίησης.
3. Μπορούμε να ξεχάσουμε, τί έγινε και να ξεκινήσουμε από το μηδέν. Μέχρι ενός σημείου η λογική αυτή είναι σωστή. Κοιτάμε μπροστά αντί να κλαίμε για το τί έγινε. Ξεκινάμε από το “μηδέν”, όμως δεν μπορεί να σημαίνει ότι πετάμε την Λισσαβώνα. “Μα η Γαλλία και η Ολλανδία;” θα πείτε. “Απέρριψαν το Ευρωσύνταγμα και το τελευταίο ξεχάστηκε”. Να θυμίσω, όμως, ότι η Ιρλανδία δεν είναι Γαλλία. Δεν είναι ούτε καν Ολλανδία καθότι δεν αποτελεί ιδρυτικό μέλος.
4. Δεν νομίζω ότι αποτελούν λύση οι επιλεκτικές εξαιρέσεις και τα επαναλαμβανόμενα δημοψηφίσματα μέχρι να ψηφίσουν “σωστά” οι Ιρλανδοί πολίτες, ως εάν ήτο απείθαρχος κορασίς στα δι’ αυτήν γαμήλια σχέδια του πατρός της και τελικώς συνήνεσε μανθάνουσα ότι δεχομένη το προξενειόν θα τής εδωρίζετο κυνάριον, το οποίον τόσο ηπιθυμούσε. Τα επαναλαμβανόμενα δημοψηφίσματα τέτοιας λογικής ευτελίζουν τόσο την Ένωση, όσο και τον θεσμό του δημοψηφίσματος, την δημοκρατία και τον κυρίαρχο λαό.
5. Ούτε νομίζω ότι είναι λύση να σηκωθεί η Ιρλανδία και να φύγει ή εάν δεν θέλει από μόνη της να την διώξουν οι άλλοι.
6. Η καλύτερη δυνατή λύση είναι να συνεχίσουν όλοι οι υπόλοιποι, που θα εγκρίνουν την Συνθήκη με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις, που αυτή τούς απονέμει και με την Ιρλανδία σε αυτά, που έχει εγκρίνει μέχρι τώρα. Στο κάτω κάτω δεν νομίζω ότι η Συνθήκη της Λισσαβώνας στηρίχθηκε στο μηδέν για να είναι κάτι τέτοιο αδύνατο. παράλληλα θα πρέπει να υπάρχουν όλες οι απαραίτητες πρόνοιες, ώστε να μπορεί να ενταχθεί και η Ιρλανδία, εάν και όποτε το θελήσει.
7. Σημαντικότερο όλων είναι να συμφωνηθεί ότι οι μεταρρυθμίσεις συνθηκών κλπ είτε θα εγκρίνονται από όλα τα Κράτη μέλη δια της οδού των αντιπροσωπευτικών σωμάτων είτε με πανευρωπαϊκό, που θα διεξάγεται την ίδια ημέρα μάλιστα, δημοψήφισμα. Πότε, όμως, με μίγμα και των δύο. Το υπάρχον σύστημα οδηγεί σε πολλαπλές κρίσεις. Εάν δεν υπάρξει μια τέτοια μεταρρύθμιση και η επόμενη Συνθήκη-η οποία ευχόμαστε να είναι ένα σύντομο και εύληπτο κείμενο- ή μεταρρύθμισή της θα δημιουργήσει τα ανάλογα χτυποκάρδια.

Το νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης σχετικά με την δυνατότητα των ( θ ) συζύγων να διατηρούν ή όχι το επώνυμό τους έχει προκαλέσει αντιδράσεις. Αφ’ ενός πιστεύεται ότι θα υπάρχουν πιέσεις σε μέλλουσες συζύγους να μεταβάλουν το επώνυμό τους μετά το γάμο, αφ’ ετέρου τονίζονται και ενδεχόμενα πρακτικά προβλήματα: μία γυναίκα, της οποίας ο γάμος θα διαλυθεί, θα πρέπει να επιστρέψει σε πρότερο επίθετο, ή να πάρει άλλο, εάν συνάψει επιπλέον γάμο. Θα μπορούσαμε, βέβαια, να ισχυρισθούμε επιπλέον τα εξής: Ότι το να αλλάξει μία γυναίκα το επίθετό της δείχνει ότι δημιουργείται μία νέα αυτόνομη οικογένεια. Επίσης: γιατί η αλλαγή να αφορά τις γυναίκες αποκλειστικά και όχι και τους άνδρες;
Ας σημειωθεί επιπλέον ότι υπάρχουν γνωστές γυναίκες, οι οποίες μετά τον γάμο τους συστήνονται, αφού πέρασαν μία φάση διπλού επωνύμου, με το επώνυμο του συζύγου τους. Προφανώς, αυτό θα έγινε με νομική πράξη αλλαγής επωνύμου.
Δεν γνωρίζω, εάν υπάρχει η τέλεια λύση στο ζήτημα των επωνύνων, ούτε γνωρίζω, εάν υπάρχει η καλύτερη δυνατή, διότι υπάρχει και το ζήτημα της γλωσσικής πραγματικότητας. Και αυτό πολύ απλά δείχνει εξάρτηση της γυναίκας. Παλαιότερα από την οικογένεια (ή μόνο τον πατέρα της) και μετά τον γάμο την οικογένεια του συζύγου της (ή μόνο αυτόν). Μετά την αλλαγή του αστικού δικαίου παραμένει απλά η εξάρτηση από την πατρική οικογένεια.
Πολύ απλά, εάν ο κύριος με το επίθετο Κάποιος έχει τόσο αρσενικούς, όσο και θηλυκούς απογόνους, οι αρσενικοί θα φέρουν το κλινόμενο επίθετο Κάποιος και την ανάλογη αυτονομία, ενώ οι θηλυκοί το άκλιτο Κάποιου, το οποίο δείχνει εξάρτηση: η Χ (κόρη του/ανήκουσα στην οικογένεια του) Κάποιου. Εάν η κ. Κάποιου συνάψει γάμο με τον κ. Άλλο, ακόμα και εάν δεν μεταβάλει το επίθετό της σε κ. Άλλου, πάλι υπάρχει η έννοια της εξάρτησης. Καταργείται,βέβαια, αυτή η χροιά μεταβίβασης, λες και η γυναίκα είναι αντικείμενο.
Στην Ρωμαϊκή κοινωνία υπήρχαν και εκεί ονοματολογικές διακρίσεις κατά των γυναικών (στην ουσία οι γυναίκες δεν είχαν όνομα, αλλά έδειχναν σε ποιό γένος άνηκαν: πχ όλες οι γυναίκες του γένους των Ιουλίων λέγονταν Ιουλίες και διαχωρίζονταν με το πρεσβυτέρα, νεωτέρα, αριθμητικά δευτέρα τρίτη κλπ), όμως υπάρχουν και στοιχεία, ας πούμε καταχρηστικά, ισότητας:
1) Εξάρτηση παρουσίαζαν, τόσο οι άνδρες, όσο και η γυναίκες. Πολύ απλά Ιούλ-ιος σημαίνει ο ανήκων στο γένος του Ιούλου Ιουλία, η ανήκουσα στο γένος του Ιούλου.
2) Η Ιουλία, όπως και το Ιούλιος κλινόταν, γεγονός που έδινε γλωσσική τουλάχιστον αυτονομία. (Εδώ και εδώ σχετικά με τα ρωμαϊκά ονόματα.)
Στην δεν γαλλική πρακτική, εάν έχω καταλάβει καλά, η έννοια της εξάρτησης των γυναικών έχει καταργηθεί με την κατάργηση του de. Πολύ απλά στην οικογένεια Quelquune, τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες φέρουν αυτό το επίθετο. Δεν έχουν, δηλαδή, οι άνδρες το επίθετο Quelquune και οι γυναίκες το deQuelquune. (Εδώ για πτυχές των γαλλικών ονομάτων).
Το θέμα της γλωσσικής προσέγγισης είναι πολύ σημαντικό. Πώς θα λυθεί; Δεν γνωρίζω, αλλά δεν νομίζω με νόμους. Ας προσέξουμε το εξής : Γραμματικά σωστά είναι οι τύποι η Κάποια Τρεχαγυρευοπουλίδου, της Κάποιας Τρεχαγυρευοπουλίδου ή Κάποια Εκείνη, της Κάποιας Εκείνη και όχι Κάποιας Τρεχαγυρευοπουλίδους ή Κάποιας Εκείνης. Ίσως οι γραμματικώς λανθασμένοι τύποι να δείχνουν κάποια λύση.

Την Πέμπτη 5/6/2008, πήγα και είδα το Sex and the City σε κινηματογράφο επαρχιακής πόλης υψηλού, τουριστικού τουλάχιστον, επιπέδου. Την σειρά δεν την είχα παρακολουθήσει στην τηλεόραση, αλλά δεν είχα την αίσθηση ότι ήμουν ούφο παρακολουθώντας το έργο. Δεν αρνούμαι, βέβαια, ότι τακτικοί θεατές της ταινίας θα έπιασαν πολλά περισσότερα. Η ώρα πέρασε σχετικά ευχάριστα, είχε κάποιες αστείες ατάκες και σκηνές. Δεν μπορούσα, φυσικά, να κατανοήσω τον παραλογισμό, να προτιμήσει κάποιος να εμείνει στο πείσμα του, αντί να συζητήσει μία περίπτωση κρίσης και να την λύσει.
Αυτά με το έργο. Αι θεαταί του έργου ήταν το άλλο αξιοσημείωτο. Συμπαριστόμενες στο κουαρτέττο των ηρωΐδων φορέσαν τα ΚΑΛΑ ψηλοτάκουνά τους, τα ΚΑΛΑ τους φορέματα και κρατούσαν τις ΚΑΛΕΣ τους τσάντες, αλληλέγγυες προφανώς με τις ηρωίδες του έργου. Αυτό, που έβλεπα γύρω μου, ήταν αρκούντως σουρεαλιστικό και το έκανα έτι περισσότερο στους μαιάνδρους του νου μου, σκεπτόμενος τις συνθεάτριές μου να έχουν την αυτή εμφάνιση σε έναν εναλλακτικό χώρο προβολής, όπως θα ήταν μία γιγαντιάια οθόνη σε μία παραλία.
Το καλό ντύσιμο είναι αναμφίβολα chic. Δεν αναφέρομαι απαραίτητα στο ακριβό ντύσιμο, αλλά στο φροντισμένο. Chic, όμως, είναι επίσης το να φορά κανείς το κατάλληλο ένδυμα για την κατάλληλη περίσταση, κάτι, που έχω την εντύπωση ότι δεν το είχαν καταλάβει οι συνθεάτριές μου.
Η Α, μπα?γράφει για την ταινία προβληματίζεται και προβληματίζει από την άλλη πλευρά.