Διάβασα αυτό το πολύ ενδιαφέρον άρθρο στο Scientific American Mind σχετικά με την σχέση των Αμερικανών με την κατάθλιψη και την πρόσβασή τους σε ιατρική θεραπευτική αγωγή για την θεραπεία αυτής. Καθώς λέγεται ότι τα ψυχικά νοσήματα είναι αυτά στα οποία έχει δωθεί και πρόκειται να δωθεί ακόμα περισσότερη έμφαση και καθώς οι ΗΠΑ με τον δυναμισμό τους κλπ, θέτουν πολλές φορές τους ρυθμούς, το θέμα είναι ενδιαφέρον και για εδώ.
Το άρθρο είναι αρκετά σκεπτικό σχετικά με τους φαρμακευτικούς τρόπους αντιμετώπισης της κατάθλιψης, αλλά και με την ίδια την έννοια, που φαίνεται να έχει γίνει όρος “one size fits all”. Ανάλογο σκεπτικισμό είχα συναντήσει και εδώ.
Ο μέσος ασθενής με κατάθλιψη φαίνεται να

• είναι γυναίκα
• η αγωγή του συνταγογραφήθηκε από τον οικογενειακό γιατρό, όχι από ψυχίατρο
• ο ίδιος ο ασθενής πίεσε για την αγωγή, για την οποία πληροφορήθηκε σε διαφημίσεις
• έχει ελλιπή ενημέρωση για το πώς, για πόσο θα χρησιμοποιηθεί η αγωγή, σπάνια υπάρχει έλεγχος της προόδου κλπ
• μην καταφεύγει σε ψυχοθεραπεία. Κάτι αρκετά βολικό για τις ασφάλειες υγείας.
• καταπίνει το χάπι, ελπίζοντας ότι μια μέρα μαγικά η ζωή θα αλλάξει.

Υποθέτω ότι σκοπός του άρθρου δεν είναι να κατακρίνει την φαρμακευτική αγωγή, αλλά το ότι προφανώς θα μπορούσε να χρησιμοποιείται καλύτερα (έλεγχος, συνδυασμός με ψυχοθεραπεία κλπ), ώστε να υπάρχουν καλύτερα αποτελέσματα.
Η λέξη “κατάθλιψη”, πρέπει να είναι στην σημερινή εποχή sexy word, όπως παλαιότερα ήταν το άγχος/ anxiety/ Angst (οι λέξεις είναι παρόμοιες, υπάρχει άραγε κάποια σχέση; )
Πάσχουμε από κατάθλιψη, επειδή είναι Κυριακή βράδυ, επειδή δεν μάς άρεσε η κινηματογραφική ταινία, επειδή ξυπνήσαμε στραβά, διότι δεν πέτυχε η κόμμωση μας κλπ. Είναι αυτό, που με διαφορετικά λόγια το λέμε “έχω τις μαύρες μου”, “δεν έχω κέφια”, απλώς με την χρήση του όρου “κατάθλιψη” προσδίδουμε στα λεγόμενά μας ένα “ψευδοεπιστημονικό status”. Όλα αυτά, όμως, δεν αποτελούν Κατάθλιψη με το Κ κεφαλάιο. Ο συντάκτης του άρθρου γράφει ότι οι Καταθλιπτικοί δεν μπορούν να βρουν ευχαρίστηση σε τίποτα. Έχουν απότομες μεταβολές βάρους. Αποκλείονται κοινωνικά, καθώς ούτε θέλουν να δουν κόσμο, ούτε οι άλλοι θέλουν να τους δουν. Μπορεί και να μη τρώνε καθόλου κλπ. Η Κατάθλιψη είναι ασθένεια, που μπορεί να χρειασθεί συνδυασμό διαφόρων τεχνικών για να ξεπερασθεί, ενδεχομένως και οδυνηρών όπως είναι τα ηλεκτροσοκ.
Οπότε λοιπόν, όταν λέμε ότι έχουμε “κατάθλιψη”, με την έννοια “έχουμε ακεφιές”, μάλλον δεν έχουμε Κατάθλιψη και ευτυχώς για αυτό. Όμως, πώς θα χαρακτηρίζαμε το αίσθημα, του να είναι κάποιος (ή να φαίνεται) επιτυχημένος, η ζωή του να φαίνεται στρωτή, να έχει φίλους, να αλληλεπιδρά μαζί τους κλπ, αλλά μέσα του αισθάνεται ένα πλάκωμα, ένα βάρος, μια αίσθηση αποτυχίας; Αυτό, που ονειρεύεται είναι να φύγει αυτό το βάρος, να ξαπλώσει ένα βράδυ στο κρεβάττι του και από πανω να είναι ένας γερανός, που θα πάρει αυτό το πλάκωμα από πάνω του, όπως ο Κύρος Γρανάζης είχε βάλει έναν “ειδικό” γερανό πάνω από το κρεββάτι του Σκρούτζ για να διώξει το πλάκωμα του τελευταίου. Μπορεί να μην είναι καθηλωτικό συναίσθημα, και ανάλογης βαρύτητας, όπως αυτό της κατάθλιψης, αλλά έχεις την αίσθηση ότι προχωράς, όπως οι παλαιοί φυλακισμένοι, που έσερναν τις σιδερένιες μπάλλες στα πόδια. Και το σημαντικότερο όλων, φυσικά, δεν είναι πώς χαρακτηρίζεται αλλά πώς ξεπερνιέται. Πώς φέυγει το “βάρος” και η “σιδερένια μπάλλα”.