Την είδηση, με την παραπομπή στο άρθρο του κ. Τάκη Μίχα στην Ελευθεροτυπία, μού την έστειλε μια φίλη μου. Το θέμα είδα έπαιξε και στις ειδήσεις, αφού επέτρεπε την δημιουργία πανικού και το ανασήκωμα των φρυδιών. Σχολιάζεται επίσης και στα ιστολόγια. Αναφέρομαι στην ομιλία, που εκφώνησε η Προμηθέα-Ολυμπία-Πυθία (επίθετο; ) στο Σικάγο με αφορμή την εορτή των Τριών Ιεραρχών. Η Προμηθέα-Ολυμπία-Πυθία είναι ένα παιδί-θαύμα με πάνω από δύο πτυχία ήδη στην προεφηβική της ηλικία στις θετικές επιστήμες (βέβαια, δεν κατάλαβα ποτέ γιατί το παιδί-θαύμα βρίσκεται μόνο στις θετικές επιστήμες και όχι στην γλώσσα, στην ποίηση κλπ) Σε αυτήν την ομιλία, σύμφωνα με το άρθρο του κ. Μίχα αλλά και των τηλεοπτικών καναλιών, η ομιλήτρια καταφέρθηκε εναντίον της χριστιανικής θρησκείας, του Βυζαντίου, του ελληνοχριστιανικού συνεχούς κλπ. Κάποιοι είδαν μία αναιδή νεαρή, η οποία δεν σεβάστηκε τους προσκαλέσαντές την και που βάλθηκε να χτυπήσει τον ελληνοχριστιανικό πολιτισμό. Κάποιοι άλλοι είδαν μία ευκαιρία να ασκήσουν την κριτική τους όχι τόσο στην ιδεολογικά φορτισμένη ιστοριογραφία όσο στο από αυτούς απαξιωτικά καλούμενο…παπαδαριό, όπως και στον Αρχιεπίσκοπο. Τα λόγια, τα έργα αλλά και οι παραλέιψεις του Αρχιεπισκόπου έχουν γίνει αντικείμενο κριτικής, αλλά σε κάθε περίπτωση είναι άδικο να τον θεωρούμε υπεύθυνο για βίαιες πράξεις του παρελθόντος, που έγιναν από χριστιανούς, όπως πχ ήταν ο θάνατος της αλεξανδρινής φιλοσόφου Υπατίας.
Αμφότερες οι πλευρές, όμως, υπέπεσαν στο ίδιο λάθος. Για να προωθήσουν τις θέσεις τους χρησιμοποίησαν μόνο το μέρος, που καταφέρεται εναντίον της χριστιανικής θρησκείας και όχι όλη την ομιλία. Ευτυχώς, η τελευταία υπάρχει στο διαδίκτυο και επιτρέπει στον κάθε ένα μας τόσο να την αξιολογήσει, όσο και να προβληματισθεί με την στάση ορισμένων, που συνόψισαν την ομιλία “κουτσουρέμένη”, για να προβάλουν την ιδεολογία τους και για να πλήξουν τον αντίπαλο.
Μπορεί να έβαλε κατά της χριστιανικής θρησκείας η ομιλήτρια, αλλά η εισαγωγή της είχε θεολογική χροιά και σίγουρα ήταν επιρρεασμένη από την αφήγηση των πρώτων κεφαλαίων της Γενέσεως. Ακούγοντάς την είχα την εντύπωση, ότι διάβαζε την Γένεση και ότι απλώς είχε αντικαταστήσει την λέξη Γη με την Ελλάδα. Ελλάδα, η χώρα του φωτός η “(h)ελ” (θέμα που παραπέμπει στο φως, πχ hel-ios (ήλιος), υπάρχει και στην παραλλαγή sel-, πχ σελ-ήνη) και “λας” (λάας, η πέτρα, ο βράχος)  Και εάν η Γένεση μάς μιλά για τους Πρωτοπλάστους, η ομιλήτρια αναφέρθηκε στους Έλληνες ως “τέκνα θέων αθανάτων και ηρώων”, όπου η γλώσσα τους ήταν το κορυφαίο δημιούργημα, που επέτρεψε να αναπτυχθεί ο πολιτισμός.
Πολύ πιθανόν η ετυμολόγηση του ονόματος Ελλάς, την οποία και δεν ακούω για πρώτη φορά να είναι σωστή. Ελλάς να σημαίνει δηλαδή, η φωτεινή βραχώδης χώρα. Το πρόβλημα ξεκινά όταν από την πραγματικότητα μεταβαίνουμε στο πεδίο του συμβολικού. Ο άνθρωπος, ή η ομάδα ανθρώπων, που πρωταντίκρισαν τον τόπο ήταν λογικό να τον χαρακτηρίσουν έτσι. Βραχώδης στο μεγαλύτερο του μέρος και με εκτεταμένη ηλιοφάνεια και συνεπώς φωτεινότητα. Όμως, κάποιοι τα στοιχεία της γεωγραφίας, του κλίματος και της φύσης τα μετασχηματίζουν. Ελλάδα δεν είναι τόσο η χώρα του (φυσικού) φωτός και του ηλίου, όσο η χώρα του πνευματικού “φωτός”. Αναδύθηκε σύμφωνα με την ομιλήτρια πρώτη από τα ύδατα. Δεν γνωρίζω, εάν αυτό είναι κάτι το αληθινό ή εάν ελέχθη για να γοητεύσει το ακροατήριο (ιδιαίτερα, εάν το συνδυάσουμε με την φράση της περί “τέκνων ηρώων κλπ”, όπως και με ότι στα μέρη της μετέπειτα Ελλάδας, που αναδύθηκαν πρώτα από το χάος ήταν μέρος της Μακεδονίας, για το όνομα της οποίας ερίζουμε με το γειτονικό περίκλειστο Κράτος, και όχι πχ Ήπειρος ή τα Ιόνια Νησιά). Η Ελλάς, λοιπον, αναδύεται από το υδάτινο χάος για να φέρει την τάξη. Δεν μού ακούγεται και πολύ επιστημονικό αυτό. Η εικόνα της “εν ύδασι κρεμάμενης Γης”, είναι τουλάχιστον ποιητικότερη.
Σχετικά με την γλώσσα τώρα. Αμφιβάλλω, εάν η ελληνική γλώσσα αποτελεί πρωτογλώσσα και δη ΤΗΝ πρωτογλώσσα (βέβαια η ομιλήτρια δεν μπορούσε να κάνει διαφορετικά από την στιγμή, που η Ελλάδα ήταν η πρώτη χέρσος γη που αναδύθηκε). Το πιθανότερο είναι να μην υπήρξε καμμία πρωτογλώσσα, αλλά το γλωσσικό φαινόμενο να αναπτύχθηκε ταυτόχρονα σε όλα τα μέρη της Γης, όπου υπήρχαν ανθρώπινοι πληθυσμοί. Η ομιλήτρια αναφέρεται και στην εξέλιξη της ελληνικής γλώσσας και στην συνεισφορά της στον πολιτισμό, αλλά μού δίνει την εντύπωση ότι αναφέρεται στην όποια εξέλιξη στην αρχαιότητα, στην επίτευξη της “τελειότητας”, κάτι που κάνει, “φυσικά” την σημερινή γλώσσα παρηκμασμένη.
Η ομιλήτρια αμφισβητεί την ινδοευρωπαϊκή υπόθεση, θεωρώντας την ελληνική την πραγματική μητέρα-γλώσσα. Δεν γνωρίζω, εάν στον χώρο της γλωσσολογίας, όχι των ποικίλλων μη-γλωσσολόγων όπως είμαι εγώ, που θεωρητικολογούν, υπάρχει ερμηνευτική υπόθεση καταλληλότερη από την Ινδοευρωπαϊκή. Πάντως, για όλους εμάς τους άσχετους πρέπει να σημειώσω τα εξής: η ινδοευρωπαϊκή θεωρία αποτελεί επιστημονική υπόθεση. Η θεωρία για την ινδοευρωπαϊκή γλώσσα δεν σημαίνει ότι υπήρχε και Κράτος με την ονομασία Ινδοευρωπία, το οποίο μάλιστα λειτουργούσε, όπως λειτουργούν τα σύγχρονα Κράτη. Τέλος έστω ότι δεν είναι αληθινή. Δεν είναι “ύποπτο”, που μάς παρουσιάζεται η ελληνική ως η πρωτογλώσσα;
Η ομιλήτρια ισχυρίζεται ότι η ελληνική είναι η τελειότερη γλώσσα της Γης: Δύο απορίες: πώς ορίζεται η γλωσσική τελειότητα; Τί τεκμήρια φέρει ότι η ελληνική είναι τέτοια; Ενδεχομένως να έχει δίκιο ότι ο πολιτισμός δεν αναπτύχθηκε στην Ανατολή ή στην Αφρική. Δεν νομίζω, όμως, ότι πρωτοαναπτύχθηκε στην Ελλάδα. Όπως και με την γλώσσα, που είναι και αυτή θεμελιώδες στοιχείο κουλτούρας το πιθανότερο είναι να αναπτύχθηκε συγχρόνως, όπου υπήρχαν ανθρώπινες κοινότητες εγκατεστημένες είτε στην Αφρική, είτε στην Αμερική, την Ελλάδα κλπ.
Αμφισβητεί και την υπόθεση για την φοινικική προέλευση του αλφαβήτου, επικαλούμενη αρχαιολογικά τεκμήρια. Δεν λέει, όμως, στο κοινό της το πώς το “αλφα”, “βήτα” “γάμμα” κλπ είναι στην ελληνική κενά νοήματος, ενώ στην Φοινικική και γενικότερα στις Σημιτικές γλώσσες τα “άλεφ”, “μπεθ”, “γκίμελ” σημαίνουν το βόδι, την σκηνή και την καμήλα κλπ αντιστοίχως, εάν θυμάμαι καλά. Δεν αμφιβάλλω, βέβαια, ότι θα βρεθούν κάποιοι, οι οποίοι θα “αποδείξουν” ότι το “άλεφ” είναι παρεφθαρμένες ελληνικές λέξεις και ότι συνεπώς η φοινικική προέλευση καταρρίπτεται.
Ακολούθως με συναισθηματικές προσφωνήσεις, προσπαθεί να αναλύσει τις αιτίες της “παρακμής” των Ελλήνων. Κατά την άποψή της κύριος ένοχος είναι ο Χριστιανισμός. Βέβαια αυτό δεν την εμποδίζει να χρησιμοποιεί για τον ελληνισμό μία θρησκευτικής χρήσης ορολογία: την λέξη “γένος”. Περιγράφει μάλιστα και ένα “στρατόπεδο συγκέντρωσης”. Μού φαίνεται περίεργο να υπήρχαν όλες αυτές οι logistic δυνατότητες στην ύστερη αρχαιότητα, όταν ακόμα και στον 20ο αιώνα ανάλογες προσπάθειες εκμηδενισμού πληθυσμών απέτυχαν. Ευτυχώς, που απέτυχαν, εάν και δεν αποφεύχθηκαν τα θύματα. Εάν, λοιπον, αυτές οι logistic δυνατότητες όντως υπήρχαν τότε, σκέφτηκε άραγε η ομιλήτρια μήπως ήταν αποτέλεσμα της ήδη υπάρχουσας “τέλειας” οργάνωσης των Ελλήνων; Στο κάτω κάτω, οι Χριστιανοί δεν δημιούργησαν δομές εκ του μηδενός, αλλά προφανώς δανείστηκαν. Το  σχόλιό μου αυτό είναι φυσικά ειρωνικό. Δεν νομίζω ότι οι Αρχαίοι Έλληνες, Ρωμαίοι, Σουμέριοι κλπ είχαν δυνατότητες για στρατόπεδα συγκέντρωσης και προγράμματα μαζικού αφανισμού. Ξαναεπαναλαμβάνομαι: ευτυχώς! Η ομιλήτρια, πάντως, αντιπαραθέτει αντιστικτικά στις χριστιανικές θηριωδίες, την αρχαιότητα. Μάς περιγράφει βασανιστήρια, θανατώσεις κλπ. Αγνοεί ότι βασανιστήρια και θανατώσεις υπήρχαν και στην Αρχαία Ελλάδα; Δεν ήταν μόνο ο Σωκράτης ο μόνος θανατοποινίτης της αρχαιότητας , που εκτελέστηκε “ανώδυνα” (; ) και “αριστοκρατικά” (; ) με το κώνειο. Άλλοι κατακρημνίσθηκαν, άλλοι απαγχονίσθηκαν, ενώ άλλοι ψήθηκαν στην κυριολεξία ζωντανοί κλεισμένοι στο σώμα μεταλλικών ταύρων τους οποίους έβαζαν στην φωτιά. Προφανώς θα υπήρχαν και άλλοι τρόποι βασανισμού και θανάτωσης. Το λανθάνον επιχείρημα της ομιλήτριας πως οι Αρχαίοι Έλληνες σέβονταν την ζώη, το Κράτος δεν θανάτωνε κλπ σε αντίθεση με τους Χριστιανούς στερείται κάθε λογικής βάσης.
Σχετικά με τον αγώνα για την Ανεξαρτησία (αλήθεια γιατί λέμε η Επανάσταση του 1821; Ο ξεσηκωμός δεν ήταν για να αλλάξει το κοινωνικό καθεστώς, πχ να παραιτηθεί ο Σουλτάνος, να δωθεί Σύνταγμα κλπ. Ο ξεσηκωμός ήταν για να δημιουργηθεί ένα ανεξάρτητο Κράτος) σε πολλά σημεία οι πηγές λέγεται να επιβεβαιώνουν την ομιλήτρια. Πράγματι η Εκκλησία δεν πρέπει να ήταν και πολύ θερμή με το γεγονός. Οι λόγοι μπορεί να ήταν πολλοί: από συμφέροντα, καθώς θεωρείτο ο θεσμός, ο οποίος ηγείτο σε όλους τους υποδούλους Ορθοδόξους πληθυσμούς της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και διαμεσολαβούσε στην Υψηλή Πύλη μέχρι και η εγγενής απέχθεια που οφείλει να έχει η θρησκεία προς την βία. Και σπανίως είναι οι αγώνες για ανεξαρτησία μη-βίαια γεγονότα. Υπάρχει, βέβαια, και το αντεπιχείρημα ότι η Εκκλησία “αναγκάσθηκε” να αφορίσει την Επανάσταση και ότι στην πραγματικότητα ήταν υπέρ αυτής. Καλή τη πίστει το δέχομαι. Όμως, η ζωή κινείται με βάση του τί έγινε και γίνεται, όχι με βάση τις διανοητικές πιρουέττες. Η συγγραφέας για να τονίσει την εξιδανικευμένη αρχαιότητα ισοπεδώνει τελείως την Εκκλησία εντάσσοντάς την σε ένα ευρύτερο συνομωσιολογικό σχέδιο για την καταστροφή του Ελληνισμού.
Οι πηγές την επιβεβαιώνουν και σχετικά με το “Κρυφό Σχολειό”. Τέτοιο δεν φαίνεται να υπήρξε ποτέ. Ακόμα και ο Κοσμάς ο Αιτωλός γράφει ότι ίδρυσε σχολεία, προφανώς υποδομές, γεγονός που δείχνει ότι οι Οθωμανικές Αρχές δεν ενδιαφέρονταν να καταστείλουν την ίδρυση σχολείων (προφανώς και δεν την υποστήριζαν κιόλας). Ενδεχομένως ο όρος “Κρυφό Σχολείο”, όντως να υπήρχε αλλά να σήμαινε κάτι τελείως διαφορετικό από αυτό που νομίζουμε σήμερα. Πάντως είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι σε μία εποχή, όπου ο κανόνας ήταν ο αναλφαβητισμός και η εγγραματοσύνη η εξαίρεση, ο λαός με την θυμοσοφία του γνώριζε ότι γρόσσια και γράμματα αλληλοσυνδέονται κάτι που σήμερα φαίνεται πολλοί να το παραγνωρίζουν.
Αμφότερες οι πλευρές, τόσο η ομιλήτρια όσο και το κοινό, αλλά και αυτοί που αναπαρήγαγαν την ομιλία της έπεσαν στην ίδια παγίδα ή θέλησαν να πλέξουν μια παγίδα για τους άλλους. Είναι η παγίδα της ιδεολογικής χρήσης της ιστορίας και της “επινενοημένης παράδοσης”. Η δε ιδεολογική χρήση της ιστορίας έχει ανάγκη από υπεργενικέυσεις: όλη η Εκκλησία συντάχθηκε με την Επανάσταση, όλη η Εκκλησία ήταν κατά της Επανάστασης, όλη η Αρχαιότητα ήταν τέλεια. Τιμούμε τον Παπαφλέσσα και ξεχνάμε την Πατρική Διδασκαλία, που έλεγε λίγο πολύ ότι οι Έλληνες έπρεπε να λένε και ευχαριστώ που ήταν υπόδουλοι στους Τούρκους. Μπορεί η ναυμαχία της Σαλαμίνας και ο ευφυής νους πίσω από αυτήν να αποτελούν ορόσημα στην ιστορία του ελληνισμού, αλλά και του δυτικού πολιτισμού γενικότερα, αλλα αποσιωπούμε ότι αργότερα ο Θεμιστοκλής κυριολεκτικά αυτομόλησε στην Περσία. Και εάν δεν υπήρχε το Κρυφό Σχολείο έπρεπε να το επινοήσουμε: πώς θα ισχυροποιούσαμε ακόμα περισσότερο την συνοχή και την ταυτότητά μας σε αντίστιξη με τους γειτονές μας, “οι οποίοι δεν μας άφηναν καν να μορφωθούμε”, όπως αφήνει να υποννοηθεί ο θρύλος του “Κρυφού Σχολειού”;
Η “επινενοημένη παράδοση” δεν είναι παρά μια μυθολογία. Και όπως είχα διαβάσει στην Σύντομη Ιστορία του Μύθου, σκοπός της μυθολογίας δεν είναι να εξηγήσει λογικά τον κόσμο, αλλά να δώσει μια ερμηνεία που επιτρέπει στον άνθρωπο να κινηθεί στην ζωή. Στις ευρύτερες κοινότητες ενδεχομένως για να συντηρηθούν και να αναπαραχθούν θα συμπλήρωνα. Η ομιλήτρια είχε την ψευδαίσθηση, και ενδεχομένως και αυτοί που συντάχθηκαν ακρίτως πίσω της (από την άλλη πλευρά είναι αυτοί, που ακρίτως τής εναντιώθηκαν) ότι γκρέμιζε τις ψεύτικες παραδόσεις για την ιστορική αλήθεια. Στην πραγματικότητα γκρέμιζε επινενοημένες παραδόσεις για να επιβάλει τις δικές της. Αυτήν της εξιδανικευμένης αρχαιότητας και των Ελλήνων ως πρωτανθρώπων και πρωτογλώσσων. Λίγοι άνθρωποι έχουν το πραγματικό θάρρος να γκρεμίζουν παραδόσεις, χωρίς να θέλουν να τις αντικαταστήσουν με άλλες.
Δεν μπορώ παρά να σχολιάσω αρνητικά το κοινό, που παρακολούθησε την ομιλία και τις απρεπέστατές του αντιδράσεις. Γίνονται ακόμα απρεπέστερες, εάν αναλογισθεί κανείς, ότι ουδείς σηκώθηκε να διαμαρτυρηθεί στο πρώτο μέρος της ομιλίας, όταν περιέγραφε μια Ελλάδα, η οποία πρώτη αναδύθηκε από την θάλασσα και η γλώσσα της οποία είναι η τελειότερη στον κόσμο κλπ. Κανείς δεν είπε: “ποιά τεκμήρια κομίζεις;” κανείς δεν την έλεγξε για ιδεολογική χρήση της ιστορίας. Αντιθέτως, είναι προς τιμήν των παρισταμένων ιερωμένων ο σεβασμός τους στην ομιλήτρια, έστω και εάν τους επιτέθηκε απροσχημάτιστα, όσο και η παραίνεσή τους ότι ο κάθε ομιλητής αξίζει τον σεβασμό. Βέβαια και αυτός με την σειρά του κάλεσε την Προμηθέα να συμβουλευθεί τις “σωστές” (προσοχή όχι επιπλέον, αλλά τις “σωστές”) πηγές. Πηγές, φυσικά, που ήταν διαφορετικές από τις “σωστές” της Προμηθέας. Απορία, γιατί αυτοί που φωνασκούσαν να κατεβεί η ομιλήτρια από το βήμα, ήταν αυτοί που προφανώς χειροκροτούσαν, όταν ο ιερωμένος είπε ότι ο κάθε ομιλητής αξίζει τον σεβασμό;

Βρήκα στο διαδίκτυο και έχω ξεκινήσει να διαβάζω το βιβλίο της Ιστορίας της ΣΤ’ Δημοτικού, το οποίο έχει ξεσηκώσει θύελλα αντιδράσεων αλλά και ουσιαστικές συζητήσεις είτε μέσα στην επιστημονική κοινότητα, είτε στον διάλογο της επιστημονικής κοινότητας με την κοινωνία, της κοινωνίας μόνης της, αλλά και των μελών του μικρού ελληνικού μπλογκοχωριού.
Καλύτερη άποψη, όταν θα έχω ολοκληρωμένη του εποπτεία. Φυσικά, θα επαναλάβω τις κατά καιρούς προειδοποιήσεις. Θα πρόκειται για προσωπικές και όχι για αντικειμενικές γνώμες, αφού δεν είμαι επιστήμων ιστορικός.
Ένα μικρό “τεχνικό” σχόλιο, πάντως, νομίζω ότι μπορώ να το κάνω έστω και εάν έχω διαβάσει λίγες μόνο σελίδες.
Οι σημαντικοί νέοι όροι κάθε ενότητας σημειώνονται με μπορντώ στο κύριο σώμα του κειμένου και επεξηγούνται σε ειδικό πλαίσιο γλωσσάρι. Οι ίδιοι όροι, όταν συναντηθούν σε επόμενη ενότητα θα σημειωθούν με μπλε.
Νομίζω ότι μπορεί να διακριθεί η “διαδικτυακή λογική” των συντακτών του βιβλίου. Το σώμα του κειμένου έχει κάποια “λιγκ”, τα οποία σημειώνονται με άλλο χρώμα. Ο μαθητής θα μεταβεί στον σύνδεσμο, στην συγκεκριμένη περίπτωση το γλωσσάρι, και θα μάθει τους νέους όρους ή θα ανατρέξει στα προηγούμενα κεφάλαια για να φρεσκάρει αυτούς που ξέρει ήδη.
Βέβαια, οι συντάκτες του βιβλίου δεν φρόντισαν να τηρήσουν τα διαδικτυακά έθιμα, που έχουμε συνηθίσει όλοι μας εκτός από αυτούς που έχουν τροποποιήσει τις αρχικές ρυθμίσεις των φυλλομετρητών τους. Αναφέρομαι στο εξής: συνήθως στις ιστοσελίδες η παραπομπή προς άλλη σελίδα, που συναντάμε για πρώτη φορά σημειώνεται με μπλε, ενώ η παραπομπη κάπου, όπου, ήδη έχουμε μεταβεί με μπορντώ. Το αναγνωστικό της ΣΤ’ Δημοτικού αντιστρέφει την λογική αυτή.